Ύψωσε τις ασπίδες προστασίας της η κυβέρνηση για να αποτρέψει τις πανταχόθεν ριπές, κάλεσε και ενισχύσεις και ελπίζει να βγει αλώβητη ή τουλάχιστον με τραύματα από τα οποία μπορεί να αναρρώσει. Υπερασπίζεται το επιτελικό κράτος, στηρίζει το γενοκτονικό κράτος, ελπίζει το κράτος εν κράτει που έχει χτίσει να αντέξει. Παρά την υπεροπλία που έχει εξασφαλίσει, μοιάζει –για πρώτη φορά– αδύναμη.
Επιτελικό κράτος
Οι βόμβες της επικεφαλής της ευρωπαϊκής εισαγγελίας Λάουρα Κοβέσι άφησαν πίσω τους μεγάλο κρατήρα. Σε 2,68 δισ. ευρώ εκτιμάται η ζημιά από το σκάνδαλο του ΟΠΕΚΕΠΕ, με 175 υποθέσεις να βρίσκονται ανοιχτές στην ευρωπαϊκή εισαγγελία. Ήδη έχει καταλογιστεί στην Ελλάδα από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή πρόστιμο 415 εκατ. ευρώ για κακοδιαχείριση, ελλιπείς ελέγχους και πλημμελή κατανομή αγροτικών επιδοτήσεων. Είκοσι πολιτικά πρόσωπα βρίσκονται στις δικογραφίες της ευρωπαϊκής εισαγγελίας, τέσσερις υπουργοί και υφυπουργοί, ενώ για έντεκα βουλευτές της ΝΔ ήρθη η ασυλία για να διερευνηθούν οι ποινικές τους ευθύνες. Ο ΟΠΕΚΕΠΕ είναι ένας εκλογικός μηχανισμός, ένα πελατειακό σύστημα που φαίνεται να έχει απλωθεί σε όλο το Δημόσιο, προκειμένου να συνεχίζει να ταΐζει ανύπαρκτα βοσκοτόπια. Το ΠΑΣΟΚ κατέθεσε πρόταση για τη συγκρότηση προανακριτικής επιτροπής για τον πρώην υπουργό Αγροτικής Ανάπτυξης Σπήλιο Λιβανό (2021) και την πρώην υφυπουργό Φωτεινή Αραμπατζή, στηριζόμενο στην έρευνα της ευρωπαϊκής εισαγγελίας από την οποία προκύπτουν ενδείξεις για ενεργητική συμμετοχή των δύο στο σκάνδαλο του ΟΠΕΚΕΠΕ. Ο κ. Λιβανός καταλογίζει στο ΠΑΣΟΚ μικροπολιτική σκοπιμότητα στην κίνησή του, που χαρακτηρίζει ως «ανεύθυνη πρωτοβουλία» και η κα Αραμπατζή ως «αίολη, άδικη, αβάσιμη και ανυπόστατη» την εμπλοκή της στην υπόθεση. Στην πρόταση του ΠΑΣΟΚ περιγράφεται η συνεργασία του προέδρου του ΟΠΕΚΕΠΕ την περίοδο εκείνη, κ. Μελά, και του γενικού διευθυντή του Οργανισμού, κ. Κοροβέση, με το γραφείο του υπουργού και της υφυπουργού για διευθετήσεις συγκεκριμένων αιτήσεων, που έχουν εντοπιστεί από τις επισυνδέσεις, να επιδοτούνται χωρίς να πληρούν τις προϋποθέσεις.
Η Νέα Δημοκρατία δέχεται πυρά και από μέσα, τη σκοπιμότητα αυτών καλό είναι να αναζητήσουμε, με πέντε βουλευτές της (Α. Ζεμπίλης, Α. Κασανιώτης, Ξ. Μπαραλιάκος. Γ. Οικονόμου και Ι. Παππάς) να συνυπογράφουν ανοιχτή επιστολή την οποία έδωσαν στα Νέα. Οι ίδιοι προτείνουν «ένα νέο μοντέλο διακυβέρνησης που θα φέρει τα κέντρα λήψης αποφάσεων πιο κοντά στην κοινωνία των πολιτών», αναφερόμενοι στον ΟΠΕΚΕΠΕ και στοχεύοντας τον προμαχώνα της διακυβέρνησης της ΝΔ και της πρωθυπουργίας του Κ. Μητσοτάκη, το επιτελικό κράτος, το οποίο σύμφωνα με τους υπογράφοντες «δεν αποδεικνύεται αποτελεσματικό σε περιόδους ομαλότητας», «γεννά ενίοτε ζητήματα θεσμικής ανισορροπίας», «προκάλεσε υπερσυγκέντρωση εξουσιών σε μικρούς πυρήνες», «μετέφερε όλο και περισσότερη βαρύτητα στο κέντρο, ενίσχυσε τον στενό πυρήνα γύρω από την κορυφή της κυβέρνησης, περιόρισε την αυτοτέλεια των υπουργείων και ιδιαίτερα της κοινοβουλευτικής ομάδας». Την ίδια στιγμή που το επιτελικό κράτος είναι τόσο συγκεντρωτικό, διαχέει, σύμφωνα με τους πέντε, τις ευθύνες «όταν εμφανίζονται παθογένειες»… και κάπως έτσι φτάνουμε στις άρσεις ασυλιών για τους βουλευτές, όταν το κεφάλι του επιτελικού κράτους παραμένει ανέγγιχτο. Ο πρόεδρος της ΝΔ δεν άφησε αναπάντητη αυτή την ευθεία βολή εναντίον του, καθώς θεώρησε ότι παραβιάστηκε το «τα εν οίκω μη εν δήμω», κάνοντας λόγο για μια «οικογένεια» (φαμίλια μήπως;) που τις διαφωνίες της λύνει «εντός των τειχών». Η επιστολή αυτή δεν έρχεται σε κενό χρόνου, αλλά ενώ οι δικογραφίες σωρεύονται και αφορούν βουλευτές, οι οποίοι δεν έτυχαν της ασυλίας γαλάζιων υπουργών, ούτε και της πλήρους προστασίας τεχνοκρατών υπουργών. Έρχεται δε σε μία στιγμή που η κυβέρνηση έχει πετάξει το πυροτέχνημα θέσπισης ασυμβίβαστου μεταξύ βουλευτή και υπουργού –στο πλαίσιο της συνταγματικής αναθεώρησης– περιβάλλοντας έτσι με περισσότερη αγάπη τους τεχνοκράτες υπουργούς, παρά τους κομματικούς μηχανισμούς, που λάδωναν τόσα χρόνια τα γρανάζια του πελατειακού κράτους.
Κράτος εν κράτει
Έχει όμως να υπερασπιστεί και το κράτος εν κράτει που έχτισε, με αποτέλεσμα να παρακολουθούνται όλα σχεδόν τα κυβερνητικά και υπουργικά στελέχη και οι επικεφαλής σωμάτων ασφαλείας. Το σκάνδαλο των υποκλοπών τέσσερα χρόνια το ενταφιάζει και συνεχώς αποκαλύπτεται. Η διάταξη του εισαγγελέα του Αρείου Πάγου Κ. Τζαβέλα, η οποία ξανά αρχειοθετεί το σκάνδαλο, όταν το Μονομελές Πλημμελειοδικείο παρέπεμψε την υπόθεση προς διερεύνηση, είναι η τέταρτη προσπάθεια ενταφιασμού του. Η πρώτη ήταν η γνωμοδότηση του εισαγγελέα του Αρείου Πάγου, Ι. Ντογιάκου, το 2023, όταν περιόριζε τις αρμοδιότητες της Αρχής Διασφάλισης του Απορρήτου των Επικοινωνιών (ΑΔΑΕ) και έβαζε ανάχωμα στους ελέγχους της ανεξάρτητης αρχής για τις υποκλοπές. Είχε προηγηθεί η θέσπιση του νόμου 5002/2022, σύμφωνα με τον οποίο όποιος ήθελε να ενημερωθεί από την ΑΔΑΕ για τους λόγους που παρακολουθείται από την ΕΥΠ θα έπρεπε να περιμένει τρία χρόνια, εφόσον εγκριθεί το αίτημά του. Η δεύτερη ήταν η υφαρπαγή, με εντολή της εισαγγελέα του Αρείου Πάγου Γ. Αδειλίνη, της υπόθεσης των υποκλοπών από τρεις εισαγγελείς πρωτοδικών που την είχαν αναλάβει, και η διαβίβασή της στον αντιεισαγγελέα του Αρείου Πάγου, Α. Ζήση. Εν τω μεταξύ, η κυβέρνηση αλλάζει τα μέλη της ΑΔΑΕ, για να απαλλαγεί από την «ενοχλητική» ανεξάρτητη αρχή που διερευνά το σκάνδαλο και καταθέτει αιτήματα για διασταύρωση των στοιχείων. Η τρίτη προσπάθεια ενταφιασμού ήταν το ίδιο πόρισμα του κ. Ζήση που δεν βρήκε κανένα πολιτικό πρόσωπο να παραπέμψει για τις υποκλοπές. Τώρα, η διάταξη Τζαβέλα αρχειοθετεί ξανά την υπόθεση χωρίς να καλέσει για κατάθεση υπουργούς, βουλευτές, αρχηγό του ΓΕΕΘΑ, αρχηγό της ΕΛΑΣ, εισαγγελέα της ΕΥΠ, οικονομικό εισαγγελέα, όσους δηλαδή παρακολουθούνταν από το Predator· χωρίς να καλέσει να καταθέσει ο καταδικασμένος Ταλ Ντίλιαν, ο οποίος δήλωσε πρόθεση… να μιλήσει· χωρίς να καταθέσει κανείς από τους εμπλεκόμενους υπαλλήλους· χωρίς να ελέγξει όσα αποκαλύφθηκαν στο πρωτοδικείο και διαβιβάστηκαν με την καθαρογραφή της υπόθεσης. Μάλιστα, ο κ. Τζαβέλας δεν ζήτησε καν να εξαιρεθεί καθώς την επίμαχη περίοδο που διερευνά είχε ρόλο εποπτεύοντος εισαγγελέα στην ΕΥΠ, και επομένως υπέγραφε τις παρακολουθήσεις εκείνων που έχουν κινηθεί νομικά, όπως ο δημοσιογράφος Θ. Κουκάκης.
Γενοκτονικό κράτος
Και εκεί που έχει να χειριστεί πλήγματα στο εσωτερικό του κόμματος, στο εσωτερικό της κυβέρνησης, τώρα έχει να διαχειριστεί και το πλήγμα στο κύρος της χώρας, καθώς κάλυψε –για μια ακόμα φορά– το γενοκτονικό κράτος του Ισραήλ, όταν ο διεθνής στόλος αλληλεγγύης Global Sumud Flotilla δέχθηκε επίθεση ανοιχτά της Κρήτης. Το Ισραήλ δε στη σιωπή της κυβέρνησης έκανε λόγο για συνεργασία με τις ελληνικές αρχές. Ο κοινοβουλευτικός εκπρόσωπος της Νέας Δημοκρατίας, Δ. Καιρίδης, στήριξε το ισραηλινό ρεσάλτο κάνοντας λόγο «για ξένο δάκτυλο γνωστών κρατών, όπως η Τουρκία σε συνεργασία με τη Χαμάς» πίσω από τον στόλο και λέγοντας πως η Ελλάδα δεν ανταποκρίθηκε στις κλήσεις για διάσωση, καθώς «οι ίδιοι (σσ: εννοεί τα μέλη των πληρωμάτων) δεν θέλουν να διασωθούν». Ομοίως ο κυβερνητικός εκπρόσωπος Π. Μαρινάκης δήλωσε πως τα ελληνικά πλοία δεν είχαν δικαίωμα παρέμβασης σε διεθνή ύδατα, παρά μόνο σε επιχείρηση έρευνας και διάσωσης… την οποία όμως δεν έκαναν, παρότι ήταν εκεί, αφού όπως είπε «στην περιοχή βρίσκονταν περίπου 55 σκάφη του στολίσκου που έπλεαν προς νότια Κρήτη και 4 ισραηλινά πολεμικά σκάφη. Είχαν επίσης μεταβεί τρία περιπολικά του Λιμενικού Σώματος για την παροχή έρευνας και διάσωσης, σε περίπτωση που απαιτείτο». Ήταν εκεί, δηλαδή, και δεν ανταποκρίνονταν στα MAYDAY των σκαφών, στις εκκλήσεις δηλαδή για διάσωση. Βρέθηκε όμως… ελληνική παραλία προκειμένου να μεταφερθούν οι απαχθέντες ακτιβιστές, «για λόγους ανθρωπιστικούς», όπως δήλωσε το υπουργείο Εξωτερικών.
Ενώ, λοιπόν, η κυβέρνηση έχει σηκώσει ασπίδες προστασίας από τη σκανδαλώδη διαχείριση υποθέσεων, ελπίζει στους συμμάχους της να τη στηρίξουν. Εξού και η δήλωση του γάλλου προέδρου Εμ. Μακρόν [«Αν η Τουρκία απειλήσει την Ελλάδα, να ξέρετε είμαστε εδώ»], ή η δήλωση του αμερικανού προέδρου Ντ. Τραμπ [«Φανταστική η Ελλάδα, μας έχει βοηθήσει σε πολλά. Τρομερός τύπος ο Μητσοτάκης»], ή η επίσκεψη του πρώην προέδρου του Eurogroup, Γ. Ντάισεμπλουμ [«με κάνει ιδιαίτερα περήφανο το γεγονός ότι ο έλληνας υπουργός Οικονομικών προεδρεύει πλέον του Eurogroup γιατί αυτό αποτελεί ένα εξαιρετικό παράδειγμα της διαδρομής που έχουμε διανύσει και της προόδου που έχει επιτευχθεί- τόσο στη ζώνη του ευρώ συνολικά όσο και ειδικά στην Ελλάδα, όπου οι προοπτικές είναι πολύ θετικές»]. Όπως καταγράφει, όμως η δημοσκοπική εικόνα της Νέας Δημοκρατίας, η κυβέρνηση αιμορραγεί. Σύμφωνα με την Metron Analysis, η ΝΔ έχασε δύο μονάδες, ενώ σημαντική είναι η υποχώρηση και στην εκτίμηση ψήφου, στις τρεις μονάδες. Το 66% των συμμετεχόντων εκτιμά πως τα πράγματα στη χώρα πηγαίνουν προς λάθος κατεύθυνση, το 49% δηλώνει ότι βρίσκεται σε χειρότερη οικονομική κατάσταση, το 77% δηλώνει ότι εξαιτίας του ΟΠΕΚΕΠΕ έχει μειωθεί η εμπιστοσύνη του στην κυβέρνηση. Η κυβέρνηση προσπαθεί να φύγει από το πεδίο των μαχών, να αλλάξει την ατζέντα, μια με τη συνταγματική αναθεώρηση (τώρα άρχισε με το άρθρο 16 ξανά), μια με τις περιοδείες ή διεθνείς συμφωνίες, αλλά είναι κατηγορούμενη –όσο και να αποφεύγει με κάθε τρόπο να βρεθεί σε αυτή τη θέση–για εγκλήματα προσδιορισμένα, όσο και αν η Δικαιοσύνη δεν τα καταλογίζει ή τα παραβλέπει. Θα έρθει και αυτή η ώρα.
Σκίτσο του Βαγγέλη Χερουβείμ
