Εχουν περάσει σχεδόν εννιά χρόνια από την ώρα που ένας ταπεινός πωλητής δρόμου αυτοπυρπολήθηκε στην Τυνησία βάζοντας -προφανώς άθελά του- φωτιά στα τόπια και σε ένα μεγάλο μέρος του αραβικού κόσμου. Με το περιστατικό αυτό, τον Δεκέμβριο του 2010, φυτεύτηκε ο πρώτος σπόρος της Αραβικής Άνοιξης η οποία όμως “ξεφούσκωσε” σχετικά άδοξα και χωρίς πολύ μεγάλες κατακτήσεις. Στην Τυνησία πρόλαβαν τουλάχιστον να κερδίσουν το δικαίωμα για ελεύθερες, δημοκρατικές εκλογές μετά από δεκαετίες απολυταρχίας.
Τα αουτσάιντερ
Την περασμένη Κυριακή διεξήχθησαν στη χώρα μόλις οι δεύτερες ελεύθερες προεδρικές εκλογές στην ιστορία της και τα αποτελέσματα ήταν, το δίχως άλλο, σοκαριστικά… αφού δύο αουτσάιντερ κέρδισαν το εισιτήριο για το δεύτερο γύρο της διαδικασίας σε μία μεγάλη αλλαγή πολιτικού σκηνικού.
Στον πρώτο γύρο πρώτευσε ο καθηγητής δημοσίου δικαίου Κάις Σαγέντ (με το ισχνό, όπως και να έχει, 18%). Χωρίς να διαθέτει καμία πολιτική πείρα και χωρίς να είναι μέλος κανενός πολιτικού κόμματος ο Σαγέντ μπόρεσε να πείσει ένα μεγάλο μέρος των συμπατριωτών του ότι αποτελεί την ενδεδειγμένη λύση για το μέλλον της χώρας. Ο καθηγητής αυτοπροσδιορίζεται ως συντηρητικός.
Στη δεύτερη θέση για το πρώτο μέρος της κούρσας τερμάτισε ο Ναμπίλ Καράουι, επιχειρηματίας ο οποίος δραστηριοποιείται (και) στα μέσα μαζικής ενημέρωσης. Μάλιστα οι κακές γλώσσες αναφέρουν ότι ο Καράουι χρωστά την καλή του εκλογική επίδοση (15.4%) στο γεγονός ότι το κανάλι της ιδιοκτησίας του πρόβαλλε υπέρ το δέον τις δραστηριότητες του φιλανθρωπικού ιδρύματος που έχει ιδρύσει ο υποψήφιος πρόεδρος κατά της φτώχειας.
Ο Καράουι δεν έχει καν δικαίωμα ψήφου καθώς μέχρι πρότινος βρισκόταν στη φυλακή με την κατηγορία του ξεπλύματος μαύρου χρήματος και μάλιστα νωρίτερα τον Σεπτέμβριο άρχισε και απεργία πείνας, έτσι ώστε να απαλλαχθεί από τις κατηγορίες που τον βαραίνουν.
Τα δύο μεγάλα αουτσάιντερ έθεσαν νοκ-άουτ από τη συνέχεια της διαδικασίας δύο έμπειρα πολιτικά πρόσωπα, δείγμα του ότι όσοι ψήφισαν, το έκαναν μάλλον με αντισυστημικό τρόπο. Εκτός νυμφώνος έμειναν τόσο ο πρωθυπουργός Γιούσεφ Τσάχεντ, όσο και ο πρώην προσωρινός πρόεδρος Μόρζεφ Μαρζούκι, πέφτοντας αμφότεροι θύματα τεράστιας πολιτικής έκπληξης.
Μικρή η συμμετοχή, μακριά από τις κάλπες οι νέοι
Αυτό που προβληματίζει περισσότερο για την επόμενη μέρα της χώρας ανεξάρτητα από τον τελικό νικητή της αναμέτρησης είναι αφενός το μικρό ποσοστό συμμετοχής των ψηφοφόρων στη διαδικασία (μόλις 45%) και αφετέρου η μαζική αποχή των νέων ανθρώπων από τις κάλπες. Είναι σαφές ότι ενώ τα κινήματα της νεολαίας έπαιξαν τεράστιο ρόλο στην πυροδότηση της Αραβικής Άνοιξης στις αρχές της δεκαετίας, εν συνεχεία μάλλον απογοητεύτηκαν από την εξέλιξη που πήραν τα πράγματα.
Εντούτοις, η Τυνησία αντιμετωπίζει πολύ μεγάλες προκλήσεις και προβλήματα για τα οποία ουδείς μπορεί να αδιαφορήσει. Η ανεργία, που χτυπά κυρίως τους νέους, είναι ένα από αυτά. Οι συνεχείς επιθέσεις φανατικών Ισλαμιστών δημιουργεί αναστάτωση στον πληθυσμό ενώ οι πολιτικές λιτότητας της απελθούσας κυβέρνησης έβγαλαν και πάλι τον κόσμο στους δρόμους κατά το 2018. Η κοινωνία της Τυνησίας κοχλάζει, ουδείς όμως μπορεί να ισχυριστεί με ασφάλεια τι είναι αυτό που επωάζεται από την εκλογική αναμέτρηση για την ανάδειξη του νέου προέδρου.
Ειρήσθω εν παρόδω, προγραμματισμένη ημερομηνία για τη διεξαγωγή του δεύτερου γύρου των εκλογών δεν υπάρχει. Λογικά θα διεξαχθούν πρώτα οι βουλευτικές εκλογές και εν συνεχεία θα προκύψει ο νέος πρόεδρος ο οποίος, σύμφωνα με το Σύνταγμα, είναι υπεύθυνος για την εξωτερική πολιτική, την άμυνα και την ασφάλεια.
Ο πολιτικός κατακερματισμός αποτελεί τροχοπέδη για τη συμμετοχή του κόσμου. Είναι χαρακτηριστικό ότι στις βουλευτικές εκλογές θα πάρουν μέρος περισσότερα από 1500 κόμματα ενώ στις προεδρικές εκλογές το σύνολο των υποψηφίων ανήλθε στους 24.
Νέα εποχή
Μέσα σ’ αυτό το κλίμα, και ενώ απαγορευόταν ήδη από τον Ιούλιο η δημοσιοποίηση οποιαδήποτε δημοσκόπησης, οι φήμες για το τι έδειχναν τα κρυφά γκάλοπ έδιναν και έπαιρναν. Ουδείς μπορούσε να προβλέψει με ασφάλεια τα αποτελέσματα και ίσως έτσι εξηγείται και ο καταποντισμός των παραδοσιακών υποψηφιοτήτων την περασμένη Κυριακή. Ακόμα και μετά την απόσυρση δύο υποψηφίων την ύστατη ώρα έτσι ώστε να στηριχθεί ο πρώην υπουργός Άμυνας Αμπνελκαρίμ Ζμπίντι, το μπλοκ του κατεστημένου δεν κατάφερε να αλλάξει την εις βάρος του κατάσταση.
Όλα δείχνουν ότι η Τυνησία μπαίνει σε μία νέα εποχή, με πρωτοεμφανιζόμενο ηγέτη και καινούργια βουλή. Είναι όμως εξαιρετικά αμφίβολο αν η νέα ηγεσία καταφέρει να κερδίσει την εμπιστοσύνη του μεγαλύτερου μέρους των πολιτών αλλάζοντας τις πολιτικές που συσσώρευσαν τα τελευταία χρόνια τεράστια λαϊκή δυσαρέσκεια. Η Αραβική Άνοιξη αποτελεί μάλλον παρελθόν, τουλάχιστον ως το πιο ριζοσπαστικό κομμάτι της.
Νίκος Γιαννόπουλος
