ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΗ ΜΕ ΤΟΝ ΒΑΣΙΛΗ ΠΑΠΑΔΟΠΟΥΛΟ, Γ.Γ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟΥ ΜΕΤΑΝΑΣΤΕΥΤΙΚΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ
Αναγκαία η δημιουργία ανθρωπιστικής διόδου
Ο γενικός γραμματέας του υπουργείου Μεταναστευτικής Πολιτικής, Βασίλης Παπαδόπουλος, μιλά στην «Εποχή» για τη διαχείριση της προσφυγικής κρίσης από την ελληνική κυβέρνηση και τις ευρωπαϊκές εξελίξεις.
Τη συνέντευξη πήρε η Τζέλα Αλιπράντη
Τα συμπεράσματα της Συνόδου αφορούσαν περισσότερο ζητήματα ασφάλειας. Η αλληλεγγύη και η υποδοχή προσφύγων έχουν μπει σε δεύτερο πλάνο;
Είναι γεγονός ότι τα ζητήματα ασφάλειας απασχολούν σημαντικά την ατζέντα της Ευρωπαϊκής Επιτροπής και του Συμβουλίου και τούτο αποτυπώνεται και στα συμπεράσματα της τελευταίας Συνόδου. Ωστόσο, και η αλληλεγγύη, και μάλιστα προς τη χώρα μας, αποτυπώνεται στα συμπεράσματα, ως προς την υποστήριξη του προγράμματος μετεγκατάστασης προσφύγων από τη χώρα μας και της λειτουργίας των κέντρων υποδοχής. Επίσης, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή τονίζει σε όλα σχεδόν τα κείμενά της ότι τα κράτη μέλη οφείλουν να συνεχίσουν να στηρίζουν την Ελλάδα, θέτοντας στη διάθεσή της την αναγκαία τεχνική εμπειρία ώστε, μεταξύ άλλων, να αρχίσουν να λειτουργούν πλήρως τα κέντρα πρώτης υποδοχής και να υλοποιηθεί το πρόγραμμα μετεγκατάστασης. Θα πρέπει, δε, να σημειωθεί ότι, παρότι δεν υιοθετήθηκε, έχει μπει σε περαιτέρω επεξεργασία, και συζήτηση από την Επιτροπή, ένα σχέδιο συστάσεως για την υλοποίηση ενός προγράμματος επανεγκατάστασης/ αποδοχής, για λόγους ανθρωπιστικούς, προσφύγων που βρίσκονται στην Τουρκία (humanitarian admission scheme).
Πώς κρίνετε την πρόταση της Επιτροπής για τη νέα συνοριοφυλακή και ακτοφυλακή;
Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή έθεσε το ζήτημα δημιουργίας ευρωπαϊκής συνοριοφυλακής – ακτοφυλακής, το οποίο, ωστόσο, είναι αρκετά πολύπλοκο και ευαίσθητο ζήτημα. Γι’ αυτό άλλωστε και μετατέθηκε για περαιτέρω επεξεργασία. Η θέση της Ελλάδας είναι σαφής, ότι παραμένει, δηλαδή, εθνική ευθύνη η διαφύλαξη των συνόρων και με βάση την εθνική αρμοδιότητα κάθε κράτους θα εξελιχθούν οι συζητήσεις .
Η δημιουργία της πρόκειται να σημαίνει και αύξηση της καταστολής;
Από τη εμπειρία μας κατά τη διάρκεια της διακυβέρνησής μας, δεν έχουμε τέτοια δείγματα, ως προς τη συναφή δράση της Frontex, η οποία έχει δεσμευθεί ότι, θα βοηθήσει περαιτέρω τις ελληνικές αρχές στο πεδίο της καταγραφής των πολιτών τρίτων χωρών. Έχει, πλέον, διαμορφωθεί μια ευρωπαϊκή τακτική πάνω σε αυτό το ζήτημα και δεν νομίζω να δημιουργήσει πρακτικές που, πιθανόν, ακολουθούνταν στο παρελθόν.
Ο υπουργός Γιάννης Μουζάλας δήλωσε πως υπάρχουν νέα χαρακτηριστικά στη μετανάστευση. Ποια είναι αυτά και πώς προτίθεται το υπουργείο να χειριστεί αυτή την αλλαγή;
Τον τελευταίο μήνα καταγράφονται κάποιες διαφοροποιήσεις, με σχετική αύξηση και των μεταναστευτικών ροών, σε σχέση με τις προσφυγικές που παραμένουν κυρίαρχες. Η διαχείριση αυτού του ζητήματος δεν είναι αποκλειστική αρμοδιότητα του υπουργείου Μεταναστευτικής Πολιτικής, αλλά και του υπουργείου Προστασίας του Πολίτη. Θα δώσουμε βάρος στη διαδικασία των εθελούσιων επιστροφών, δηλαδή, του επαναπατρισμού.
Υπάρχει πρόθεση να ανοίξουν τα παλιά κέντρα κράτησης;
Ήδη χρησιμοποιούνται, απλά σε πολύ μικρότερο βαθμό. Μόνο σε περιπτώσεις κατ’ εξαίρεση επιβολής της κράτησης, όπως άλλωστε προβλέπει ο νόμος, μπορεί και να χρησιμοποιηθούν, και βέβαια με όλες τις εγγυήσεις του νόμου και σε συνθήκες αξιοπρεπείς και ανθρώπινες.
Όσον αφορά στα hot spots, με ποια κριτήρια θα αναγνωρίζεται κάποιος ως πρόσφυγας, βάσει εθνικότητας ή ατομικής διαδικασίας; Όσοι δεν θα πληρούν τα κριτήρια τι θα απογίνουν;
Η εξατομικευμένη αντιμετώπιση του αιτήματος του ασύλου καθιερώνεται από το νόμο και εννοείται ότι θα γίνεται. Σας θυμίζω βέβαια, ότι από το καλοκαίρι του 2014 οι Σύριοι αναγνωρίζονται ως πρόσφυγες με μια πολύ απλοποιημένη διαδικασία, γιατί προκύπτουν ευκολότερα οι λόγοι για την αναγνώριση. Και βέβαια η εθνικότητα είναι ένα κριτήριο και σε άλλες περιπτώσεις, όπως οι μη απελάσιμοι, και εκ πρώτης όψεως, όπως λέμε, πρόσφυγες π.χ οι Σύριοι Σε αυτή τη διαχείριση όντως θα υπάρχει διαφοροποίηση με βάση την εθνικότητα, η οποία ωστόσο παραπέμπει σε ανάγκες προστασίας. Για τους μεταναστευτικούς πληθυσμούς υπάρχει μια διαφοροποιημένη αντιμετώπιση από το νόμο, σε σχέση με το κατά πόσο δύναται να ισχύσουν διαδικασίες επιστροφής ή όχι. Δεν νομίζω πως θα αλλάξει κάτι στην πρακτική που ακολουθείται στα νησιά μέχρι τώρα. Περαιτέρω, πιθανώς να υπάρχει περιορισμός ή και κράτηση, με σκοπό την επανεισδοχή κάποιων από χώρες προς τις οποίες γίνεται δεκτή και σαφώς δεν θα ανήκουν στο προσφυγικό προφίλ και υπό τον όρο, βέβαια, ότι δεν θα
έχουν υποβάλλει αίτημα ασύλου, το οποίο πάντα θα εξετάζεται.
Υπάρχει δυνατότητα υποδοχής και εγκατάστασης των οικονομικών προσφύγων στη χώρα, ή θα κινηθείτε σε κατεύθυνση πλήρους επαναπατρισμού;
Οικονομικούς παράτυπους μετανάστες είχαμε για πολλά χρόνια στην Ελλάδα, δεν είναι νέο φαινόμενο και δεν νομίζω ότι η ελληνική κοινωνία θα έχει πρόβλημα με αυτό, εφόσον πρόκειται για άτομα ενταγμένα στην κοινωνία. Ανέκαθεν είχαμε μετανάστες σαν χώρα, παλαιότερα, π.χ από την Αλβανία. Υπάρχει, λοιπόν, η απαραίτητη γνώση για τη διαχείριση αυτού του ζητήματος. Θα πρέπει, όμως, να εστιάσουμε περισσότερο στο να μην κρατούνται αυτοί οι πληθυσμοί στο περιθώριο, αλλά να βρίσκονται υπό κάποια διαδικασία ένταξης. Δεν είναι δυνατός ο πλήρης επαναπατρισμός, θα υπάρχουν άνθρωποι που η επιστροφή τους θα είναι αδύνατη και θα πρέπει να υπάρχει η δυνατότητα να περάσουν σε ένα καθεστώς νόμιμης διαμονής. Αλλά και για όσους θα είναι δυνατή, θα πρέπει να γίνει με σεβασμό στα δικαιώματά τους.
Οι μόνιμες δομές φιλοξενίας φαίνονται αναγκαίες. Πρόκειται να δημιουργηθούν και τέτοιου είδους, πέραν των προσωρινών;
Με τα περσινά χρηματοδοτικά πλάνα αναπτύχθηκαν 2.500 θέσεις που ήδη έχει ξεκινήσει η υλοποίηση τους. Ταυτόχρονα, έχει ξεκινήσει και το πρόγραμμα ενοικιαζόμενων διαμερισμάτων της Ύπατης Αρμοστείας που είναι και για τις ανάγκες μετεγκατάστασης, αλλά και για τους αιτούντες άσυλο που θα μείνουν στη χώρα και που δεν υπάγονται στο σύστημα μετεγκατάστασης στην Ευρώπη. Δεν είναι, δηλαδή, αποκλειστικά για προσωρινή χρήση.
Η συνεργασία με τους δήμους για αυτό το ζήτημα πώς εξελίσσεται;
Υπάρχει μια συνεννόηση, η οποία όμως δεν είναι στο επίπεδο που επιθυμεί το υπουργείο. Εκείνο που θα πρέπει να γίνει δεκτό από τους δήμους, είναι να υπάρξει μια αναλογική κατανομή των προσφύγων στο σύνολο της χώρας. Από εκεί και πέρα θα πρέπει να γίνει και μια συνεννόηση με τους δήμους, τόσο των νησιών όσο και αυτών σε Αττική και Θεσσαλονίκη, για να γίνει μια κατανομή των προσφύγων σε μονιμότερες δομές ή σε άλλες δομές μέχρι να γίνει η μετεγκατάσταση στην Ευρωπαϊκή Ένωση.
Ιδανικά ποια κατεύθυνση πιστεύετε ότι πρέπει να ακολουθήσει το κράτος και η Ευρωπαϊκή Ένωση στο προσφυγικό ζήτημα;
Αυτό που θα αποτελούσε μια λύση στη διαχείριση της προσφυγικής κρίσης, θα ήταν η άμεση επανεγκατάσταση των προσφύγων από την Τουρκία σε χώρες της Ευρωπαϊκής Ένωσης, με τη δημιουργία μιας οιονεί ανθρωπιστικής διόδου. Αυτό αναμέναμε και από τη Σύνοδο, το οποίο όμως δεν υιοθετήθηκε απόλυτα. Θα πρέπει, βέβαια, να κατανοήσουμε ότι και η Ελλάδα θα λάβει μερίδιο ευθύνης για τη διαχείριση των προσφυγικών και μεταναστευτικών ροών, με την υποδοχή και την ένταξής τους στην ελληνική κοινωνία.
Η χρηματοδότηση που έχει λάβει η Ελλάδα από την ΕΕ, ή που πρόκειται να λάβει, για το ζήτημα, είναι επαρκής;
Έχουμε λάβει κάποια χρηματοδότηση, αλλά πρέπει όλοι να κατανοήσουμε ότι όλα υπόκεινται σε διαδικασίες που δεν είναι απλές και εύκολες. Υπάρχουν γραφειοκρατικές διαδικασίες, οι οποίες οφείλουν να τηρούνται για διασφάλιση της νομιμότητας, της διαφάνειας και του ελέγχου όλων των ενεργειών και των αναλήψεων. Από την άλλη, λόγω του μεγέθους των ροών στην Ελλάδα, ποτέ τα χρήματα δεν θα μπορούν να θεωρηθούν επαρκή. Αναγκαστικά θα πρέπει να λειτουργήσουν κι άλλες πηγές. Αυτή τη στιγμή η ελληνική κοινωνία αντιμετωπίζει το ζήτημα με τη μορφή ιδιωτικής, εθελοντικής προσφοράς. Αυτό θα πρέπει να οργανωθεί. Τα ευρωπαϊκά χρηματοδοτικά εργαλεία θα απαλύνουν και θα δώσουν σαφώς μια λύση, αλλά δεν νομίζω ότι θα μπορέσουν να αποτελέσουν το σύνολο των οικονομικών μέσων που θα πρέπει να χρησιμοποιηθούν.
