Στον απόηχο της πρόσφατης έκθεσης της ανεξάρτητης ομάδας εμπειρογνωμόνων του ΟΗΕ που αναφέρει ότι οι παραβιάσεις των ανθρωπίνων δικαιωμάτων που γίνονται στην Λευκορωσία ισοδυναμούν με εγκλήματα κατά της ανθρωπότητας, μιλάμε με την δικηγόρο και εκπρόσωπο Τύπου του Κέντρου Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων Viasna στη Λευκορωσία, Βίκα Ρουντζιάνκοβα για τον αυταρχισμό του καθεστώτος Λουκασένκο, τους πολιτικούς κρατουμένους, και την σημασία της αλληλεγγύης.
Εδώ και πολλά χρόνια το καθεστώς του Λουκασένκο είναι ένα από τα πιο αυταρχικά στον κόσμο, ενώ μετά τη λαϊκή εξέγερση του 2020 η επιθετικότητά του αυξήθηκε ακόμα περισσότερο. Σήμερα πώς είναι τα πράγματα όσον αφορά την κατάσταση των ανθρωπίνων δικαιωμάτων στη Λευκορωσία;
Από το 2020, ως απάντηση στις μαζικές διαδηλώσεις, ο Λουκασένκο κλιμάκωσε την καταστολή σε πρωτοφανή επίπεδα. Σήμερα η κοινωνία της Λευκορωσίας ζει μέσα στο φόβο, η ελευθερία του λόγου έχει καταργηθεί πλήρως, τα ανεξάρτητα μέσα ενημέρωσης και οι δημοσιογράφοι έχουν φιμωθεί, και οι άνθρωποι συνεχίζουν να διώκονται, να βασανίζονται, ακόμη και να σκοτώνονται επειδή εξέφρασαν διαφωνία. Πολλοί συνεχίζουν να κρατούνται και καθημερινά γίνονται δίκες, τόσο διοικητικές όσο και ποινικές. Μηνιαία δημοσιεύουμε μια έκθεση για την κατάσταση των ανθρωπίνων δικαιωμάτων στη Λευκορωσία, μέσα από την καταγραφή στατιστικών στοιχείων και τάσεων (περισσότερα εδώ: https://spring96.org/en/publications). Η πολιτική σφαίρα πλήττεται περισσότερο, καθώς οι άνθρωποι φυλακίζονται και αντιμετωπίζουν διώξεις απλώς και μόνο για τις πολιτικές τους πεποιθήσεις. Οι πολιτικοί περιορισμοί διαπερνούν κάθε πτυχή της ζωής, μέσα ενημέρωσης, σχολεία και πανεπιστήμια, χώρους εργασίας, εκκλησίες, ακόμη και νοσοκομεία. Μετά από πέντε χρόνια καταστολής, η κατάσταση των ανθρωπίνων δικαιωμάτων στη Λευκορωσία παραμένει δεινή, χωρίς σημάδια βελτίωσης. Η πολιτική καταστολή όχι μόνο συνεχίστηκε, αλλά επεκτάθηκε και πέρα από τη στόχευση των διαφωνούντων. Τώρα η καταστολή εκτείνεται πέρα από τα ατομικά και πολιτικά δικαιώματα, περιορίζοντας σοβαρά τις οικονομικές, κοινωνικές και πολιτιστικές ελευθερίες. Τα εργαλεία που αναπτύχθηκαν αρχικά και χρησιμοποιήθηκαν για την καταστολή της διαφωνίας και τη στόχευση πολιτικών αντιπάλων έχουν επεκταθεί έκτοτε, και σήμερα εφαρμόζονται αδιακρίτως σε κάθε είδους πρωτοβουλίες. Αυτό περιλαμβάνει τον πολιτισμό της Λευκορωσίας, την LGBTQ+ κοινότητα, τις συζητήσεις για τον πόλεμο στην Ουκρανία, τη λευκορωσική γλώσσα, τα θρησκευτικά ιδρύματα και πολλά άλλα. Η καταστολή στη Λευκορωσία δεν περιορίζεται στις άμεσες διώξεις, όπως συλλήψεις, φυλάκιση και κακομεταχείριση κατά την κράτηση. Από το 2023, το κράτος θεσμοθετεί ενεργά την καταστολή μέσω νομοθεσίας. Πάνω από 50 νομικές πράξεις τροποποιήθηκαν ή εγκρίθηκαν το 2023 – 2024, ειδικά για την κωδικοποίηση κανόνων που παραβιάζουν άμεσα τα ανθρώπινα δικαιώματα ή δημιουργούν προϋποθέσεις για την παραβίασή τους σε διάφορους τομείς. Επιπλέον, η καταστολή έχει λάβει διασυνοριακή διάσταση. Οι αρχές περιορίζουν την πρόσβαση σε προξενικές υπηρεσίες για τους Λευκορώσους στο εξωτερικό, συμπεριλαμβανομένων των νεογέννητων, πολλοί δεν μπορούν να ανανεώσουν τα διαβατήρια, να αποκτήσουν τα απαραίτητα έγγραφα ή να κληρονομήσουν περιουσία χωρίς να επιστρέψουν στη Λευκορωσία λόγω του «διατάγματος διαβατηρίων» που εγκρίθηκε το 2023. Το καθεστώς καταχράται επίσης διεθνείς μηχανισμούς όπως οι λίστες καταζητούμενων της Ιντερπόλ. Εξακολουθούν να ασκούνται ποινικές υποθέσεις εναντίον Λευκορώσων που έχουν εγκαταλείψει τη χώρα, με δίκες ερήμην, κατασχέσεις περιουσιακών στοιχείων και άλλες μορφές διεθνικών διώξεων. Οι Λευκορώσοι αντιμετωπίζουν επίσης προκλήσεις στις χώρες υποδοχής. Στην Ευρωπαϊκή Ένωση οι πολιτικές για τις άδειες παραμονής και το άσυλο είναι συχνά ασαφείς, ασυνεπείς και απρόβλεπτες. Εν τω μεταξύ, σε χώρες εκτός Ευρωπαϊκής Ένωσης όπως η Γεωργία, η Αρμενία και η Σερβία, όπου πολλοί Λευκορώσοι έχουν αναζητήσει καταφύγιο, οι κίνδυνοι απέλασης έχουν αυξηθεί σημαντικά. Τουλάχιστον 600.000 Λευκορώσοι αναγκάστηκαν να εγκαταλείψουν τη χώρα τους, σύμφωνα με την έκθεση του 2025 της Ομάδας Ανεξάρτητων Εμπειρογνωμόνων του ΟΗΕ για τη Λευκορωσία. Επιπλέον, ο Λουκασένκο είναι το είδος του δικτάτορα που επιδιώκει να ελέγχει τα πάντα ο ίδιος, για αυτό και η διακυβέρνησή του εκτείνεται πολύ πέρα από την πολιτική, επηρεάζοντας την οικονομία, τις κοινωνικές υποδομές και άλλους τομείς.
Πώς αποτυπώθηκε η κρίση των ανθρωπίνων δικαιωμάτων στις πρόσφατες προεδρικές εκλογές;
Φυσικά, το πλαίσιο μέσα στο οποίο έγιναν αυτές οι «εκλογές*» είχε σημαντικό αντίκτυπο σε αυτές. Δεν μπορούν να αξιολογηθούν εν κενώ, και αυτός είναι ο λόγος για τον οποίο κατά τη διάρκεια της αποστολής των εμπειρογνωμόνων παρακολούθησης «υπερασπιστές των ανθρωπίνων δικαιωμάτων για ελεύθερες εκλογές» δώσαμε ιδιαίτερη προσοχή στις συνθήκες υπό τις οποίες διεξήχθησαν, δηλαδή στην κατάσταση των ανθρωπίνων δικαιωμάτων. Αυτό αντικατοπτρίστηκε στην πρώτη μας έκθεση, όπου εισαγάγαμε τον αστερίσκο μετά τις «εκλογές» για να τονίσουμε τον υπό όρους χαρακτήρα τους, και αναφερόμαστε σε αυτές ως «εκλογές*». Εάν ενδιαφέρεστε για τις λεπτομέρειες και τα συγκεκριμένα επιχειρήματα πίσω από το γιατί θεωρούμε αυτές τις εκλογές υπό όρους, σας καλώ να διαβάσετε την πρώτη μας έκθεση ή απλώς μια σύντομη περίληψη (περισσότερα εδώ: The situation on the eve of the elections*2025. The first report of the “Human rights defenders for free elections” campaign | Human right defenders for free elections 2025). Σε όλη τη διάρκεια της εκλογικής διαδικασίας, παρακολουθούσαμε στενά κάθε στάδιο και δημοσιεύσαμε εκθέσεις αναλόγως. Ασκήσαμε κριτική σε κάθε φάση και μπορούμε να τεκμηριώσουμε γιατί αυτές οι εκλογές δεν ήταν ούτε διαφανείς ούτε δίκαιες. Τεκμηριώσαμε πολυάριθμες παραβιάσεις, καταχρήσεις και μια διοικητική προσέγγιση που ήταν ιδιαίτερα άκαμπτη. Αυτές οι εκλογές ενορχηστρώθηκαν από πάνω προς τα κάτω, κάθε συμμετέχων γνώριζε τον ρόλο που του είχε ανατεθεί, πιέστηκε να εκπληρώσει συγκεκριμένες λειτουργίες, και παρέμενε υπό αυστηρή εποπτεία από τους ανωτέρους ή από τις αρχές επιβολής του νόμου. Τα κρατικά ελεγχόμενα ΜΜΕ παρουσίασαν μια εικόνα μαζικής συμμετοχής, όλοι οι υποψήφιοι ήταν απλοί σπόιλερς επιλεγμένοι από τον Λουκασένκο και πιστοί σε αυτόν, και τα επίσημα αποτελέσματα κατάφωρα κατασκευασμένα. Οι αρχές ισχυρίστηκαν με υπερηφάνεια ότι δεν καταγράφηκαν καταγγελίες, αλλά στην πραγματικότητα δεν υπήρχε πραγματική αίσθηση διεξαγωγής εκλογών, παρά τα εκπληκτικά υψηλά επίσημα ποσοστά συμμετοχής. Αυτές οι εκλογές δεν είχαν κανένα ίχνος πραγματικής πολιτικής ζωής. Εάν ενδιαφέρεστε για τα συγκεκριμένα συμπεράσματά μας σχετικά με την εκλογική διαδικασία, σας καλώ να διαβάσετε την τελική μας έκθεση, η οποία συνοψίζει τα βασικά ευρήματά μας (περισσότερα εδώ: Elections*2025. Preliminary analytical report on the results of observation of the election of the President of the Republic of Belarus | Human right defenders for free elections 2025).
Πόσοι είναι σήμερα οι πολιτικοί κρατούμενοι στην Λευκορωσία;
Σήμερα υπάρχουν 1.239 πολιτικοί κρατούμενοι, ωστόσο από το 2020 έχουμε αναγνωρίσει 3.831 πολιτικούς κρατούμενους, με βάση τις περιπτώσεις που γνωρίζουμε. Ο πραγματικός αριθμός είναι πιθανότατα πολύ μεγαλύτερος. Μεταξύ αυτών, 2.592 άτομα έχουν ήδη εκτίσει τις ποινές τους, ενώ ορισμένοι αφέθηκαν ελεύθεροι με χάρη. Υπήρξαν δέκα κύματα αποφυλακίσεων χάριτος και τουλάχιστον 258 άτομα απελευθερώθηκαν μέσω αυτής της διαδικασίας. Στη Λευκορωσία, οι νομικοί μηχανισμοί που επιτρέπουν την πρόωρη αποφυλάκιση, όπως η υπό όρους αποφυλάκιση, οι ιατρικές παθήσεις ή η «καλή συμπεριφορά», δεν ισχύουν για τους πολιτικούς κρατούμενους. Αυτό σημαίνει ότι συνήθως εκτίουν ολόκληρη την ποινή τους χωρίς καμία πιθανότητα αποφυλάκισης πριν από το τέλος της.
Πώς χαρακτηρίζεται κάποιος ως πολιτικός κρατούμενος;
Ακολουθούμε την έννοια του πολιτικού κρατούμενου, η οποία προσαρμόστηκε το 2013 στην πραγματικότητά μας όπως εισήχθη από το Συμβούλιο της Ευρώπης και τα κριτήρια που ανέπτυξε η κοινοβουλευτική συνέλευσή του (PACE), τα οποία προσαρμόστηκαν επίσης στο δικό μας πλαίσιο. Κάποιος μπορεί να αναγνωριστεί ως πολιτικός κρατούμενος μόνο εάν είναι φυλακισμένος. Ωστόσο, η ποινική δίωξη και οι συνθήκες που μοιάζουν πολύ με τη φυλάκιση υπάρχουν και σε άλλες μορφές τιμωρίας, όπως ο περιορισμός της ελευθερίας χωρίς να σταλεί κάποιος σε κλειστή δομή. Το άτομο πρέπει να μένει στο σπίτι μετά τη δουλειά και δεν μπορεί να πάει πουθενά. Παρακολουθούνται συνεχώς από την αστυνομία στον τόπο διαμονής τους. Για τους πολιτικούς κρατούμενους υπάρχουν επίσης ειδικοί νυχτερινοί έλεγχοι και πολύ αυστηρή στάση, ακόμη και η παραμικρή παράβαση ή παρεξήγηση μπορεί να οδηγήσει σε πειθαρχικές κυρώσεις και νέους περιορισμούς. Μετά από τρεις τέτοιες ποινές κινδυνεύουν να επιστρέψουν στη φυλακή. Ωστόσο, επειδή δεν βρίσκονται τεχνικά στη φυλακή, παρακολουθούμε αυτούς τους ανθρώπους τους υποστηρίζουμε, αλλά δεν τους αναγνωρίζουμε επίσημα ως πολιτικούς κρατούμενους.
Τι ποινές αντιμετωπίζουν οι πολιτικοί κρατούμενοι και ποιες είναι οι κατηγορίες εναντίον τους;
Οι περισσότεροι κατηγορούνται για τα λεγόμενα εγκλήματα που σχετίζονται με τον «εξτρεμισμό». Η πλειονότητα συνελήφθη για συμμετοχή στις διαδηλώσεις, όπου σε μερικές μέρες πάνω από ένα εκατομμύριο άνθρωποι βγήκαν στους δρόμους. Ο Ποινικός Κώδικας περιλαμβάνει άρθρα όπως η οργάνωση ή η συμμετοχή σε μαζικές ταραχές, η εκπαίδευση ή η προετοιμασία ατόμων για συμμετοχή σε ταραχές, και η χρηματοδότηση διαμαρτυριών. Ωστόσο, οι πράξεις για τις οποίες διώκονται οι άνθρωποι δεν αποτελούν εγκλήματα, απλώς ασκούσαν το δικαίωμά τους στην ειρηνική συνάθροιση. Είναι ενδιαφέρον ότι το καθεστώς παραγραφής για τη δίωξη ατόμων αποκλειστικά για συμμετοχή σε διαδηλώσεις θα λήξει σύντομα. Αυτό σημαίνει ότι οι αρχές κάνουν τώρα την «τελική τους ώθηση» για να συλλάβουν όσο το δυνατόν περισσότερους πριν από αυτή την προθεσμία. Ως αποτέλεσμα, συνεχίζουν να κρατούν ανθρώπους και να χρησιμοποιούν ακόμη και βασανιστήρια εναντίον τους για ενέργειες που έγιναν πριν από πέντε χρόνια. Γενικά, ο κατάλογος των πολιτικά υποκινουμένων κατηγοριών είναι ευρύς. Η διατύπωση αυτών των ποινικών αδικημάτων είναι σκόπιμα ασαφής και αφηρημένη. Για παράδειγμα, η «απειλή για τα εθνικά συμφέροντα», ή η «διευκόλυνση εξτρεμιστικής δραστηριότητας» μπορεί να σημαίνει κάτι τόσο απλό όσο το να δίνεις συνέντευξη σε ένα ανεξάρτητο μέσο ενημέρωσης. Σε ορισμένες περιπτώσεις, άνθρωποι έχουν διωχθεί για συνεντεύξεις που έδωσαν πριν καν κηρυχθούν τα ΜΜΕ ως «εξτρεμιστικός σχηματισμός», πράγμα που σημαίνει ότι δεν είχαν τρόπο να γνωρίζουν ότι οι ενέργειές τους θα μπορούσαν να χαρακτηριστούν ως έγκλημα στο μέλλον. Αυτό παραβιάζει τη θεμελιώδη νομική αρχή ότι οι νόμοι δεν μπορούν να εφαρμοστούν αναδρομικά. Αντίθετα, οι αρχές της Λευκορωσίας ακολουθούν έναν παλιό σοβιετικό κανόνα: «βρείτε μου το άτομο και θα βρω το έγκλημα». Πολλοί άνθρωποι καταδικάζονται επίσης βάσει νόμων που ποινικοποιούν την ελευθερία του λόγου. Αυτοί περιλαμβάνουν κατηγορίες για «προσβολή του προέδρου», «προσβολή κυβερνητικού αξιωματούχου» ή ακόμα και «προδοσία». Στις περισσότερες περιπτώσεις αυτές οι κατηγορίες βασίζονται σε σχόλια στο διαδίκτυο, οι άνθρωποι διώκονται επειδή εξέφρασαν τις απόψεις τους σε ένα βίντεο, σε ομάδες συνομιλίας που συζητούν για την εκλογική απάτη, ή απλώς μοιράζονται τα συναισθήματά τους. Επιπλέον, πολλοί συλλαμβάνονται επειδή δώρισαν χρήματα σε πολιτικές πρωτοβουλίες, υποστήριξαν πολιτικούς κρατούμενους, ή βοήθησαν την Ουκρανία. Πράξεις αλληλεγγύης όπως η συμμετοχή σε πολιτικές δίκες, η αποστολή επιστολών σε κρατούμενους ή η μεταφορά δεμάτων με τρόφιμα τιμωρούνται. Για να επιβιώσουν στη χώρα και να αποφύγουν τη φυλακή, οι άνθρωποι έχουν μάθει να προσαρμόζονται. Καταλαβαίνουν διαισθητικά πότε πρέπει να λογοκρίνουν τον εαυτό τους, τι να μην πουν, τι να κάνουν, τι να υπογράψουν, τι να τους αρέσει ή τι να μην σχολιάσουν. Τα δημόσια πρόσωπα πρέπει να μείνουν μακριά από την πολιτική, καθώς και οι θρησκευτικοί ηγέτες επίσης. Στη Λευκορωσία, η καθημερινή ζωή λειτουργεί κάτω από ένα αυστηρό σύστημα αυτολογοκρισίας.
Πρόσφατη έκθεση της ανεξάρτητης ομάδας εμπειρογνωμόνων του ΟΗΕ ανέφερε ότι ορισμένες από τις παραβιάσεις των ανθρωπίνων δικαιωμάτων που γίνονται στη Λευκορωσία ισοδυναμούν με εγκλήματα κατά της ανθρωπότητας. Πώς θα μπορούσε η διεθνής κοινότητα και η Ευρώπη να πιέσουν το αυταρχικό καθεστώς του Λουκασένκο;
Τα εγκλήματα κατά της ανθρωπότητας μπορεί να διερευνηθούν σε ορισμένες ευρωπαϊκές χώρες μέσω των μηχανισμών οικουμενικής δικαιοδοσίας και του Διεθνούς Ποινικού Δικαστηρίου Αυτό σημαίνει ότι μπορούν να κινήσουν ποινική διαδικασία εναντίον συγκεκριμένων ατόμων στη Λευκορωσία και να διεξαγάγουν έρευνα. Αυτό θα μπορούσε να περιλαμβάνει τη δίωξη των υπευθύνων για τη διάπραξη εγκλημάτων κατά της ανθρωπότητας, καθώς και τη συλλογή αποδεικτικών στοιχείων για να λογοδοτήσουν σύμφωνα με το διεθνές δίκαιο. Σε κρατικό επίπεδο, οι χώρες διαθέτουν μια σειρά διεθνών εργαλείων που, εάν το επιλέξουν, μπορούν να χρησιμοποιηθούν αποτελεσματικά για την υποστήριξη της Λευκορωσίας. Για παράδειγμα, υπάρχει η Καθολική Περιοδική Εξέταση (UPR) του Συμβουλίου Δικαιωμάτων του ΟΗΕ. Και η Ελλάδα θα μπορούσε να συστήσει στη Λευκορωσία να απελευθερώσει όλους τους πολιτικούς κρατούμενους. Οι χώρες μπορούν επίσης να υποστηρίξουν πολιτικά και οικονομικά τον Ειδικό Εισηγητή του ΟΗΕ για την κατάσταση των ανθρωπίνων δικαιωμάτων στη Λευκορωσία και ομοίως να υποστηρίξουν την ανεξάρτητη ομάδα εμπειρογνωμόνων που ερευνά την κατάσταση στη Λευκορωσία. Σε επίπεδο κοινωνίας των πολιτών, είναι σημαντικό να αυξήσουμε την ευαισθητοποίηση σχετικά με την κατάσταση, να παράσχουμε ενημερωτική υποστήριξη, και να στηρίξουμε τις προσπάθειές μας. Εννοώ όλους τους Λευκορώσους που θέλουν να κάνουν κάτι, οι άνθρωποι μπορούν να έρθουν μαζί μας ως εθελοντές, να υποστηρίξουν μέσω δωρεών και μέσω της δημοσιοποίησης του θέματος. Οι επιστολές μπορούν να γραφτούν σε πολιτικούς κρατούμενους στη Λευκορωσία, αλλά θα πρέπει να γράφονται είτε στα ρωσικά είτε στα λευκορωσικά, γιατί διαφορετικά, οι λογοκριτές είναι βέβαιο ότι θα τις απορρίψουν. Η αποστολή καρτ ποστάλ είναι επίσης μια καλή επιλογή. Οι διευθύνσεις των χώρων κράτησής τους βρίσκονται στην ιστοσελίδα μας.
Πόσο εύκολο είναι να υπερασπίζεται σήμερα κάποιος τα ανθρώπινα δικαιώματα στη Λευκορωσία; Ποιες δυσκολίες αντιμετωπίζετε και ποιο είναι το έργο σας;
Η υπεράσπιση των ανθρωπίνων δικαιωμάτων στη Λευκορωσία είναι εξαιρετικά δύσκολη και επικίνδυνη. Δεν είναι ένα κλασικό έργο για τα ανθρώπινα δικαιώματα, συχνά λαμβάνει χώρα κάτω από πολύ επικίνδυνες συνθήκες. Η προστασία των δικαιωμάτων ενός ανθρώπου είναι απλώς ανασφαλής, καθώς ο ίδιος ο ακτιβισμός για τα ανθρώπινα δικαιώματα διώκεται. Για παράδειγμα, η Viasna, η οργάνωσή μας, έχει χαρακτηριστεί από την κυβέρνηση ως εξτρεμιστική, μαζί με πολλές άλλες οργανώσεις της κοινωνίας των πολιτών. Το καθεστώς αυτό οδηγεί σε ποινική δίωξη όλους τους υπερασπιστές των ανθρωπίνων δικαιωμάτων της Viasna. Πέντε σύντροφοί μας που ήταν μεταξύ των ιδρυτών της Viasna το 1996 είναι τώρα φυλακισμένοι. Πρόκειται για τον Αλιές Μπιαλάτσκι, ο οποίος τιμήθηκε με το Νόμπελ Ειρήνης ενώ ήταν ήδη πολιτικός κρατούμενος, τον αναπληρωτή του Βαλιάντσιν Στεφάνοβιτς, τον δικηγόρο Βλαντιμίρ Λάμπκοβιτς, τη συντονίστρια εθελοντών Μάρφα Ράμπκοβα και τον ακτιβιστή Αντρέι Σέπβουκ. Ο περιφερειακός υπερασπιστής των ανθρωπίνων δικαιωμάτων Λεονίντ Σουνταλένκα εξέτισε ολόκληρη την ποινή του και είναι πλέον ελεύθερος, ενώ η βοηθός του, Τατιάνα Λασίτσα αφέθηκε ελεύθερη νωρίτερα με χάρη. Το καθεστώς περιορίζει σοβαρά τους ανθρώπους από το να απευθύνονται σε εμάς για βοήθεια ή να αναφέρουν τις κατάφωρες παραβιάσεις των ανθρωπίνων δικαιωμάτων, συμπεριλαμβανομένης της αυθαίρετης κράτησης και των βασανιστηρίων, καθώς κινδυνεύουν με ποινικές διώξεις σύμφωνα με τη νομοθεσία που απαγορεύει την «υποβοήθηση του εξτρεμισμού». Σήμερα, η Λευκορωσία βρίσκεται σε ένα είδος πολέμου όπου οι άνθρωποι είναι άοπλοι αλλά συνεχίζουν να αγωνίζονται για τα δικαιώματά τους όσο καλύτερα μπορούν. Ωστόσο, από το 2020, όχι μόνο έχουμε μεγαλώσει, αλλά έχουν επεκταθεί και άλλες οργανώσεις ανθρωπίνων δικαιωμάτων, έχουν προκύψει νέες πρωτοβουλίες και έχουν εμφανιστεί και έχουν γίνει πιο ενεργοί πολλοί ακτιβιστές βάσης. Αυτό μας δίνει ελπίδα και δείχνει ότι η αντίσταση αντανακλά την επίθεση στα δικαιώματα και τις ελευθερίες μας. Όση περισσότερη πίεση υπάρχει, τόσο περισσότερο ενεργοποιούμαστε και είμαστε έτοιμοι να παραμείνουμε σταθεροί. Εκτός από την ενημέρωση του κοινού σχετικά με τις παραβιάσεις των ανθρωπίνων δικαιωμάτων και την κατάσταση στη Λευκορωσία, το έργο μας περιλαμβάνει επίσης ανάλυση, διεθνή υπεράσπιση και άμεση βοήθεια προς τους ανθρώπους στη Λευκορωσία. Λειτουργούμε μια τηλεφωνική γραμμή μέσω ενός ασφαλούς καναλιού επικοινωνίας Telegram και παρέχουμε δωρεάν νομική βοήθεια. Εγώ και οι συνάδελφοί μου εργαζόμαστε τόσο στο Μινσκ όσο και σε άλλες περιοχές της Λευκορωσίας. Όλοι εργαζόμαστε διαδικτυακά. Επιπλέον, δίνουμε ιδιαίτερη έμφαση στην τεκμηρίωση των βασανιστηρίων και οποιασδήποτε σκληρής, απάνθρωπης ή ταπεινωτικής μεταχείρισης, η οποία χρησιμεύει ως απόδειξη των εγκλημάτων κατά της ανθρωπότητας.
