Tην περασμένη Πέμπτη ο πρόεδρος της Ρωσίας Βλαντιμίρ Πούτιν απάντησε επί τέσσερες ώρες σε εβδομήντα ερωτήσεις που του τέθηκαν στην ετήσια καθιερωμένη «ζωντανή» τηλεοπτική συζήτηση. Το 2014 οι περισσότερες ερωτήσεις περιστράφηκαν γύρω από την Κριμαία και την Ουκρανία, ενώ φέτος οι περισσότερες ερωτήσεις αφορούσαν σε θέματα οικονομίας. Ας δούμε ποια ήταν τα κύρια σημεία της συνέντευξης.
Η ρώσικη οικονομία λόγω κυρίως εξωτερικών περιορισμών και πιέσεων παρουσίασε προβλήματα ρυθμών ανάπτυξης. Παρόλα αυτά έγινε συγκράτηση των πληθωριστικών πιέσεων και το ρούβλι τελευταία ανακάμπτει σε σχέση με το ευρώ και το δολάριο. Το ΑΕΠ το 2014 αυξήθηκε κατά 0,6%. Η ανεργία πέρυσι ήταν 5,3-5,4 %, ενώ τώρα είναι περίπου 5,8%. Το ενεργητικό των ρώσικων τραπεζών έφτασε στα 77 τρισ. ρούβλια (περίπου 1,5 τρισ. δολάρια), κάτι που μαρτυράει τη σταθερότητα του πιστωτικού συστήματος. Οι κυρώσεις δεν μπορούν να κλονίσουν τη Ρωσία, αν διατηρηθεί η ενότητα της κοινωνίας. Οι κυρώσεις πλέον δεν σχετίζονται με την ουκρανική κρίση, αλλά έχουν καθαρά πολιτικό χαρακτήρα και σκοπό τη μείωση των ρυθμών ανάπτυξης της Ρωσίας. Η ρώσικη οικονομία δεν πρέπει να προσδοκά γρήγορη άρση των κυρώσεων, αλλά να τις χρησιμοποιήσει για να αντικαταστήσει μέρος των εισαγωγών με εγχώρια προϊόντα. Τα δύσκολα έχουν περάσει και η οικονομία θα ανακάμψει σε διάστημα μικρότερο των δύο ετών.
Μεταξύ αυτών που υπέβαλαν ερωτήσεις ήταν και ο πρώην υπουργός οικονομικών της Ρωσίας Αλεξέι Κουντρίν, ο οποίος το τελευταίο διάστημα αντιπολιτεύεται από νεοφιλελεύθερες θέσεις την οικονομική πολιτική της κυβέρνησης. Δήλωσε ότι είναι αντίθετος στο να προχωρήσει η σημερινή κυβέρνηση σε μείωση μισθών και αύξηση των ορίων συνταξιοδότησης. Η Ρωσία ενδιαφέρεται για υψηλούς ρυθμούς ανάπτυξης, αρκεί να μην επωμίζονται το βάρος οι πολίτες.
Το δημόσιο χρέος πολλών χωρών. Το δημόσιο χρέος των ΗΠΑ είναι πλέον μεγαλύτερο από το ΑΕΠ της χώρας. Αυτό προκαλεί ανησυχία, όχι μόνο στις ΗΠΑ, αλλά για όλη την παγκόσμια οικονομία και είναι δύσκολο να προβλέψει κανείς την εξέλιξη αυτής της κατάστασης. Από την άλλη «ξηλώνονται οι ραφές» της ευρωζώνης. Τι θα γίνει με τις χώρες που έχουν δημόσιο χρέος 174% του ΑΕΠ τους; Τι θα κάνουν οι κυβερνήσεις των χωρών της ευρωζώνης με χώρες που αδυνατούν να πληρώσουν;
Η πώληση συστημάτων αντιπυραυλικής άμυνας S-300 στο Ιράν δεν αποτελεί απειλή γιατί η Τεχεράνη το τελευταίο διάστημα δείχνει μεγάλη ευελιξία στην εξωτερική της πολιτική και προσπαθεί να βρίσκει συμβιβαστικές λύσεις σε όλα τα θέματα. Υπενθύμισε ότι η Ρωσία ακύρωσε τη συμφωνία που είχε υπογράψει με τη Συρία για πώληση παρόμοιων συστημάτων, συνυπολογίζοντας και τη θέση του Ισραήλ. Η κυβέρνηση της Συρίας έδειξε κατανόηση και η Ρωσία της επέστρεψε 400 εκατ. δολάρια που είχε δώσει ως προκαταβολή. Η πώληση αυτών των συστημάτων στο Ιράν μπορεί να αποτελέσει αποτρεπτικό παράγοντα στις πολεμικές συγκρούσεις που έχουν ξεσπάσει στην Υεμένη. Άλλωστε η Ρωσία δεν είναι ο μεγαλύτερος προμηθευτής όπλων στη Μέση Ανατολή, αλλά οι ΗΠΑ.
Ρώσοι και Ουκρανοί είναι ο ίδιος λαός, και η ουκρανική κυβέρνηση ακολουθεί λανθασμένη πολιτική. Οι εξωτερικές σχέσεις δεν δημιουργούνται πάνω σε συμπάθειες ή αντιπάθειες, αλλά προσδιορίζονται από τα συμφέρονται της κάθε χώρας. Κάτω από αυτό το πρίσμα εξετάζονται οι σχέσεις της Ρωσίας με την Ουκρανία. Ο ουκρανός πρόεδρος Πέτρο Ποροσένκο συχνά αλλάζει θέσεις. Και ο πρόεδρος και η κυβέρνηση της Ουκρανίας διαπράττουν μεγάλα λάθη με πολύ αρνητικά αποτελέσματα. Μοναδική διέξοδος από τη σύνθετη κατάσταση στη νοτιο-ανατολική Ουκρανία είναι η υλοποίηση των συμφωνιών του Μινσκ, η συνταγματική μεταρρύθμιση και η επίλυση των οξύτατων προβλημάτων του Ντονμπάς. Όταν ο Π. Ποροσένκο έγινε πρόεδρος είχε τη δυνατότητα να σταματήσει τον πόλεμο, αλλά δεν το έκανε. Όλες οι επιθέσεις είχαν τραγικό αποτέλεσμα πριν απ’ όλα για τους ουκρανούς και τις ουκρανικές ένοπλες δυνάμεις. Αυτό ήταν και το μεγάλο λάθος που οδήγησε σε αδιέξοδο. Προϋπόθεση για την εξομάλυνση των σχέσεων με το Κίεβο είναι η αναγνώριση της Μόσχας ως ισότιμο εταίρο και ο σεβασμός δικαιωμάτων των ρώσων ή όσων θεωρούν ότι είναι Ρώσοι και είναι κάτοικοι της Ουκρανίας.
Η Ρωσία δεν θεωρεί ότι κάποια χώρα αποτελεί εχθρό της και δεν θα πρότεινε σε κάποια χώρα να θεωρεί τη Ρωσία εχθρό της. Ο Β. Πούτιν υπενθύμισε ότι η χώρα έχει πολύ μεγάλες δυνατότητες ανάπτυξης, μεγάλο φυσικό πλούτο, μεγάλο πληθυσμό και αποτελεί μεγάλη πυρηνική δύναμη. Όσο για την αποκατάσταση των σχέσεων με τις χώρες της Δύσης, δήλωσε ότι αυτές οι χώρες θα πρέπει να σέβονται τη Ρωσία. Οι χώρες που θεωρούν ότι αποτελούν το μοναδικό κέντρο του κόσμου (ΗΠΑ) δεν ενδιαφέρονται για συμμάχους, αλλά για υποτακτικούς. Η Ρωσία είναι πάντα ανοιχτή για συνεργασία. Κατά τη δεκαετία του ’90 η Ρωσία ανοίχτηκε προς τη Δύση και περίμενε κάτι αντίστοιχο. Η Δύση ήταν όλο χτυπήματα στο ώμο στο Μπόρις Γιέλτσιν μέχρι τη στιγμή που διατύπωσε τη θέση της χώρας του για τη Γιουγκοσλαβία. Τότε «έλυσαν όλα τα σκυλιά για να τον φάνε». Όταν γίνεται αισθητή η θέση της Ρωσίας ή όταν γίνεται λόγος για τα συμφέροντά της, τότε υπάρχει σκληρή αντίδραση από την άλλη πλευρά.
Μιχάλης Ρένεσης
