Μετά από τρεις μήνες αναβολή λόγω της πανδημίας του κορονοϊού, οι πολίτες της Βόρειας Μακεδονίας καλούνται την προσεχή Τετάρτη στις κάλπες για να εκλέξουν τη νέα κυβέρνηση της χώρας τους στις πρώτες βουλευτικές εκλογές μετά την υπογραφή της Συμφωνίας των Πρεσπών (Ιούνιος του 2018).
Οι μέχρι στιγμής δημοσκοπήσεις στη γείτονα αποτυπώνουν ένα πολιτικό κλίμα που ευνοεί το σοσιαλδημοκρατικό κόμμα του Ζόραν Ζάεφ και το συνασπισμό 25 κομμάτων που έχει δημιουργήσει υπό τον τίτλο «Μπορούμε». Το SDSM προηγείται περίπου 1,5 με 3 μονάδες του εθνικιστικού VMRO (αν και η αξιοπιστία των δημοσκοπήσεων στη Βόρεια Μακεδονία ελέγχεται). Εφόσον οι μετρήσεις επιβεβαιωθούν στην κάλπη, κάτι που είναι και το πιθανότερο, ο Ζάεφ θα κληθεί να σχηματίσει κυβέρνηση με κάποια από τα αλβανικά κόμματα έχοντας δύο κομβικούς στόχους: Πρώτον, να εξασφαλίσει ημερομηνία για την επίσημη έναρξη διαπραγματεύσεων ένταξης στην Ευρωπαϊκή Ένωση και, δεύτερον, να αντιμετωπίσει την επείγουσα κατάσταση που προκύπτει από την πανδημία.
Σενάρια κυβερνητικού συνασπισμού
Ο σχηματισμός κυβέρνησης όμως θα εξελιχθεί, σύμφωνα με όλες τις ενδείξεις, σε σταυρόλεξο για πολύ δυνατούς λύτες. Η αξίωση από την πλευρά του DUI, o επόμενος πρωθυπουργός της χώρας να είναι Αλβανός, προφανώς δεν μπορεί να γίνει δεκτή από τον Ζάεφ, ο οποίος ήδη κατηγορείται από εθνικιστικούς κύκλους ότι έχει κάνει πολλές παραχωρήσεις στο αλβανικό στοιχείο.
Τούτο σημαίνει ότι ο πρώην πρωθυπουργός θα πρέπει να στραφεί στα άλλα δύο αλβανικά κόμματα, το BESA και το DPA. Παραμένει μέχρι στιγμής άγνωστο ποιες αξιώσεις θα βάλουν στο τραπέζι (είτε και τα δύο κόμματα, είτε το ένα, ανάλογα και με το αποτέλεσμα που θα προκύψει), ωστόσο ο κυρίαρχος στόχος τους, που είναι να σπρώξουν στην αντιπολίτευση το DUΙ, αναμένεται να επιτευχθεί. Όπως και στην προηγούμενη Βουλή, έτσι και σ’ αυτή είναι πολύ πιθανό ο πρόεδρος (τρίτος, τη τάξει, πολιτειακός παράγοντας) να είναι Αλβανός σε μία κίνηση δίκαιου «διαμοιρασμού» των αξιωμάτων μεταξύ Σλάβων και Αλβανών.
Από εκεί και πέρα, ο Ζάεφ θα πρέπει να «τρέξει» έτσι ώστε να βάλει τη χώρα στις ράγες της πλήρους ευρωπαϊκής ένταξης, εξέλιξη που την επιθυμεί η πλειοψηφία των πολιτών έτσι όπως καταδεικνύουν οι σχετικές μετρήσεις. Το σοσιαλδημοκρατικό κόμμα βασίζει το σύνολο του κυβερνητικού του προγράμματος πάνω σ’ αυτήν την προοπτική, υποσχόμενο ρωμαλέα οικονομική ανάπτυξη, πακέτα στήριξης της οικονομίας της χώρας, βελτίωση του συστήματος απόδοσης δικαιοσύνης και πρόοδο στα περιβαλλοντικά ζητήματα. Ωστόσο όλα αυτά μοιάζουν ακόμα πολύ μακρινά για τη Βόρεια Μακεδονία η οποία, ακόμα και επί ημερών Ζάεφ, δοκιμάστηκε από εκτεταμένη διαφθορά και σκάνδαλα, στα οποία πρωταγωνίστησαν υψηλόβαθμοι κυβερνητικοί αξιωματούχοι.
Χωρίς πυξίδα το VMRO
Οι εθνικιστές του VMRO θέλουν να διαψεύσουν τα προγνωστικά και να αναδειχθούν νικητές των εκλογών χωρίς όμως να διαθέτουν ξεκάθαρο σχέδιο για την επόμενη μέρα. Στην πραγματικότητα το κόμμα, που πολέμησε λυσσαλέα τη Συμφωνία των Πρεσπών, ξέρει πολύ καλά ότι σε περίπτωση που σχηματίσει κυβέρνηση θα πρέπει να εφαρμόσει κατά γράμμα τη Συμφωνία και να υπηρετήσει τη ΝΑΤΟϊκή πολιτική αφού η χώρα είναι ήδη, εδώ και κάποιους μήνες, μέλος του ΝΑΤΟ. Στις προεκλογικές του εξαγγελίες ο Χρίστιαν Μισκόβσκι, ο επικεφαλής του κόμματος, κάνει λόγο για ανάγκη κάθαρσης κατηγορώντας το σοσιαλδημοκρατικό κόμμα για διαφθορά ξεχνώντας όμως ότι επί ημερών Γκρουέφκσι (2006-2016) τα σκάνδαλα ήταν περίπου καθημερινό φαινόμενο. Αλλωστε ο Γκρουέφσκι βρίσκεται στο εξωτερικό για να αποφύγει τη σύλληψη για μία σειρά υποθέσεων διαφθοράς για τις οποίες έχει καταδικαστεί.
Όσον αφορά την Αριστερά, παραμένει, στην πράξη, πολύ αδύναμη και δεν επηρεάζει στο παραμικρό τις πολιτικές εξελίξεις στη χώρα. Καλά πληροφορημένες πηγές ανέφεραν στην «Εποχή» ότι το αριστερό κόμμα βρίσκεται υπό την κατοχή πολιτικών στελεχών που στην πραγματικότητα εμπνέονται από το συνήθη, στη χώρα, εθνικισμό και λιγότερο από τις αριστερές ιδέες. Το γεγονός αυτό προκαλεί μεγάλη απογοήτευση, κυρίως στους νέους της χώρας, οι οποίοι παρατηρούν ότι στην πραγματικότητα δεν έχουν πολιτικές επιλογές που μπορούν να εκφράσουν τις αγωνίες τους για το μέλλον. Γι’ αυτό το λόγο το «κόμμα» το οποίο διαπρέπει, μέχρι στιγμής, στις δημοσκοπήσεις είναι αυτό της αποχής η οποία μπορεί να ξεπεράσει και το 40%.
Υπάρχουν επίσης πολλοί πολίτες, κυρίως νέοι στην ηλικία, που πιστεύουν βαθιά ότι τα δύο μεγάλα πολιτικά κόμματα δεν είναι τίποτα άλλο από τις δύο όψεις του ίδιου διεφθαρμένου νομίσματος. Η μαζική μετανάστευση στο εξωτερικό όχι μόνο δεν έχει μειωθεί τα τελευταία χρόνια, αλλά λαμβάνει διαστάσεις εκτεταμένου brain-drain το οποίο στοιχίζει πολύ στη χώρα σε ανθρώπινο κεφάλαιο. Παρά το γεγονός επίσης ότι οι περισσότεροι πολίτες τάσσονται υπέρ της ευρωπαϊκής προοπτικής της χώρας τους, αναγνωρίζουν ότι χρειάζεται να γίνουν ακόμα πολλά βήματα (και να περάσουν αρκετά χρόνια) έτσι ώστε η Βόρεια Μακεδονία να γίνει πλήρες μέλος της ευρωπαϊκής οικογένειας. Η πλειονότητα δεν έχει ούτε το χρόνο ούτε και την πολυτέλεια να περιμένει. Και ουδείς μπορείς να τους κατηγορήσει όταν ο βασικός μισθός στη Βόρεια Μακεδονία δύσκολα ξεπερνάει τα 250 ευρώ.
Νίκος Γιαννόπουλος
