Είναι ευερέθιστο άτομο. Για να εξοργίσεις τον Ίλον Μασκ δεν χρειάζεται να του πατήσεις τον κάλο. Μια λοξή ματιά φτάνει. Ή, μια υποτιθέμενη παρερμηνεία των λόγων του. Όπως αυτή που έκανε το δεύτερο κανάλι της γερμανικής δημόσιας τηλεόρασης ZDF, όταν, αναφερόμενο σε καταχωρήσεις του στην ψηφιακή πλατφόρμα Χ συμπέρανε ότι ο πλουσιότερος άνθρωπος του κόσμου παρότρυνε τους ακροδεξιούς Ιρλανδούς σε πογκρόμ κατά των μεταναστών.
Αλλά ας πάρουμε τα πράγματα με τη σειρά τους. Η αρχή έγινε με ένα αιματηρό επεισόδιο στο κέντρο του Μπέλφαστ στα μέσα Ιουνίου, όταν ένας προφανώς παράφρονας σουδανός μετανάστης επιχείρησε να αποκεφαλίσει με μαχαίρι έναν ντόπιο περαστικό. Το γεγονός, καταγεγραμμένο σε βίντεο, διαδόθηκε αστραπιαία στα κοινωνικά μέσα ενημέρωσης και προκάλεσε κύμα εμπρησμών και ξυλοδαρμών εις βάρος μεταναστών. Η αντίδραση του Μασκ σε αυτό ήταν α) να συμμερισθεί ένα ποστ του βρετανού ακροδεξιού ακτιβιστή Τόμι Ρόμπινσον, με το οποίο καλούσε σε άμυνα εναντίον μιας «περαιτέρω επίθεσης των επιδρομέων εναντίον του λαού μας», και β) να προσθέσει ο ίδιος, ότι «μόνο μέσω επαναλαμβανόμενων και ηχηρών διαμαρτυριών θα αλλάξει κάτι» [σε αυτή την κατάσταση]. Αυτό πάλι ήταν η αφορμή για σχετικό ρεπορτάζ του ZDF, που συνοδεύθηκε από σχόλιο του παρουσιαστή, ότι με το να συμμερίζεται ο Μασκ το ποστ του Ρόμπινσον καλεί και ο ίδιος σε «κυνήγι κατά των μεταναστών». Με αποτέλεσμα, ο Μασκ να κάνει στον τηλεοπτικό σταθμό δικαστική «αγωγή παράλειψης», να ζητήσει δηλαδή την απάλειψη του σχολίου από την εκπομπή –κάτι που το ZDF έσπευσε αμέσως να κάνει.
Ήταν δικαιολογημένη η αγωγή του Μασκ; Τυπικά ναι, στη δήλωσή του στην πλατφόρμα Χ δεν κάνει αναφορά σε «κυνήγι κατά των μεταναστών». Όμως από τα συμφραζόμενά του ασφαλώς. Ο Μασκ δεν παραλείπει στιγμή να ρίχνει λάδι στη φωτιά των διώξεων κατά των ξένων. Ταυτόχρονα βέβαια αφήνει τους άλλους να ρίχνουν την τελευταία, εμπρηστική λέξη –ο ίδιος τη συμμερίζεται μόνο έμμεσα μέσω λάικ, κάτι που τον απαλλάσσει νομικά από την ευθύνη.
Αυτό δεν θα ήταν βέβαια ικανός λόγος για το ZDF να παραδώσει αμαχητί τα όπλα. Η ελευθερία του λόγου όχι απλώς επιτρέπει, αλλά επιβάλει την αποκάλυψη του εμπρηστικού χαρακτήρα των φαινομενικά «αθώων» δηλώσεων κατά των μεταναστών –ότι ακριβώς δηλαδή αποκάλυψε η επίδικη εκπομπή. Εκείνο που το υποκίνησε στην συνθηκολόγηση ήταν προφανώς ο φόβος, ότι ο Μασκ, όντας τώρα (ύστερα από την επιτυχή εισαγωγή της εταιρίας του SpaceX στο χρηματιστήριο) τρισεκατομμυριούχος με τη βούλα, θα επιχειρούσε στην πρώτη δικαστική αγωγή του κατά μέσων ενημέρωσης να ξεπεράσει σε αγριότητα τον Ντόλαντ Τραμπ –ο τελευταίος, ως γνωστό, είχε ζητήσει τον περασμένο Φεβρουάριο από το BBC αποζημίωση 10 δισεκατομμυρίων δολαρίων, με μια παρόμοια αιτιολογία. Δέκα, είκοσι ή και παραπάνω δισεκατομμύρια: Για τον Μασκ μάλλον πασατέμπος, για το ZDF όμως θεόρατο ποσό, η καταβολή του οποίου, σε περίπτωση απώλειας της δίκης, θα το οδηγούσε σε οικονομική χρεοκοπία.
Μόνο που με τη συνθηκολόγηση επήλθε μια άλλη χρεοκοπία –η δημοσιογραφική. Το ZDF βγήκε από αυτή τη διαμάχη, λόγω της ενδοτικότητάς του, ηθικά σμπαραλιασμένο. Αυτό δεν σημαίνει τη διάλυσή του. Όμως στο μέλλον οι αντοχές θα είναι σαφώς μικρότερες έναντι των διαρκών επιθέσεων από τον Μασκ, το ακροδεξιό κόμμα Εναλλακτική για Γερμανία AfD και από το δεξιό/ακροδεξιό συγκρότημα μέσων ενημέρωσης Springer (Bild Zeitung, Die Welt), που το καταγγέλλουν ως «αριστερή γιάφκα». Στην πραγματικότητα βέβαια, τόσο το ZDF, όσο και το πρώτο κανάλι της γερμανικής ραδιοτηλεόρασης ARD, ενοχλούν το δεξιό/ακροδεξιό κατεστημένο, επειδή, παρά τη «συστημική» τους γραμμή, εφαρμόζουν στις εκπομπές τους τις λεγόμενες public values μάρκας BBC, ήτοι δημόσιες αξίες που αποβλέπουν στη δημοκρατική ανέλιξη του κοινού τους. Και αυτό αποτελεί ασυγχώρητη αμαρτία για τον Μασκ, που θέλει τη δημόσια πληροφόρηση στην υπηρεσία αντιδραστικών και συνωμοτικών δοξασιών.
Το ενδιαφέρον του Μασκ για τη Γερμανία δεν περιορίζεται στην δημοσιογραφία. Από τo 2020 που εγκατέστησε την αυτοκινητοβιομηχανία Tesla Gigafaktory στην περιοχή Grünheide του Βραδεμβούργου επεκτείνεται και στην οικονομία. Εξ ου και η απροσχημάτιστη ανάμιξή του στα πολιτικά πράγματα της χώρας –όπως στις εκλογές του 2025, όταν αποκαλούσε τον τότε (σοσιαλδημοκράτη) καγκελάριο Όλαφ Σολτς «ηλίθιο» και καλούσε το εκλογικό σώμα να ψηφίσει την ακροδεξιά Εναλλακτική.
Είναι η Εναλλακτική για τον Μασκ, όπως ισχυρίζονται ορισμένοι, ο μοχλός για τη διάλυση του γερμανικού κράτους, με στόχο, όπως στις ΗΠΑ του Τραμπ, να το πάρει από τα χέρια των πολιτικών και να το παραδώσει στο Silico Valley και τους άλλους μεγιστάνες του πλούτου; Πολύ αμφίβολο. Όλο και περισσότερο διαφαίνεται ότι δεν μπορεί να «προκόψει» επιχειρηματικά χωρίς την αρωγή του πανίσχυρου κράτους, ότι όμως ταυτόχρονα βάζει πόδι σε νευραλγικούς τομείς του – μετατρέποντάς το από «συλλογικό καπιταλιστή» (Ένγκελς) σε εξάρτημα της προσωπικής του φίρμας.
Μεγαλοφυές στρατηγικό πλάνο; Μάλλον εμπάθεια συνδυασμένη με αμάθεια: Αξέχαστη θα μείνει η φράση της συμπροέδρου της Εναλλακτικής Αλίς Βάιντελ σε συζήτηση με το Μασκ κατά τη διάρκεια του γερμανικού προεκλογικού αγώνα (2025), ότι οι κομμουνιστές είναι το ίδιο και το αυτό με τους ναζί. Ο Μασκ, προφανώς ανίδεος, συμφώνησε μαζί της, χωρίς ωστόσο, κατά την προσφιλή του τακτική, να επαναλάβει τα λόγια της.
Για την αναίρεση μιας ανοησίας απαιτείται περισσότερη ενέργεια από ότι για την παραγωγή της, διατείνεται ο ιταλός προγραμματιστής Αλμπέρτο Μπραντολίνι. Και η ενεργειακά υπερφορτισμένη ανοησία γίνεται ακατανίκητη, όταν, όπως στην περίπτωση του Μασκ, είναι καμουφλαρισμένη. Και μπορεί έτσι να διαχέεται ανεμπόδιστα –χωρίς νομικούς και ηθικούς φραγμούς.
Φωτο: Taymaz Valley / Flickr
