Στο κείμενο με τίτλο «Σχεδιασμός για το δημόσιο χώρο στη Θεσσαλονίκη», της περασμένης «Εποχής», αναφέρεται με έμφαση ότι «η ολοκλήρωση της παραχώρησης του πρώην στρατοπέδου Παύλου Μελά στον ομώνυμο δήμο, μία εμβληματική διεκδίκηση των κινημάτων της πόλης, στάθηκε δυνατό να υλοποιηθεί από την κυβέρνηση, με τη σημαντική αρωγή του γραφείου πρωθυπουργού Θεσσαλονίκης». Ας δούμε, όμως, και την άποψη των κινημάτων, η οποία δεν μένει στη λαμπερή επιφάνεια και θέτει σοβαρά ζητήματα ως προς το μέλλον του πρώην στρατοπέδου. Η ανακοίνωση της «Πρωτοβουλίας για την υπεράσπιση του πρώην στρατοπέδου Παύλου Μελά» αναφέρει μεταξύ άλλων:
«Το κρισιμότερο ερώτημα που πρέπει να απαντηθεί είναι αν το πρώην στρατόπεδο θα είναι μητροπολιτικό, επειδή θα έχει τις ανάλογες λειτουργίες και όχι επειδή ψευδεπίγραφα αποκαλείται έτσι από κάποιους για την εξυπηρέτηση αλλότριων σκοπιμοτήτων. Δυστυχώς τα πρώτα δείγματα είναι ανησυχητικά. Σε επίπεδο σχεδιασμού, από το Στρατηγικό Σχέδιο Ανάπλασης που παρουσιάστηκε επίσημα στα τέλη Οκτωβρίου, η μητροπολιτική διάσταση λείπει. Το σχέδιο δεν αντιμετωπίζει το Μητροπολιτικό Πάρκο Παύλου Μελά (ΜΠΠΜ) ως κομβικό σημείο και πρότυπο σχεδιασμού για την ανάπτυξη ενός ολοκληρωμένου δικτύου πρασίνου στη Δυτική Θεσσαλονίκη. Καμία αναφορά δεν γίνεται στους γειτονικούς χώρους, που θα μπορούσαν να αποτελούν μέρος ενός τέτοιου δικτύου, όπως είναι τα Συμμαχικά Νεκροταφεία Ζέιτενλικ, ο άξονας επί της Οδού Ακριτών που οδηγεί στην περιοχή του Δενδροπόταμου και στα στρατόπεδα Παπακυριαζή Μεγ. Αλεξάνδρου, το γειτονικό Καρατάσιου κ.λπ. Δεν εξετάζει καν τη δυνατότητα αύξησης της δενδρώδους βλάστησης κατά μήκος της Οδού Λαγκαδά, που ενώ έχει επαρκή χώρο, έχει ελάχιστο πράσινο.
Αντίστοιχες είναι και οι επιλογές που γίνονται για το ίδιο το ΜΠΠΜ. Ο σχεδιασμός που παρουσιάστηκε αφήνει τεράστιους χώρους χωρίς δασική βλάστηση, ενώ προτείνει τη δημιουργία οπωρώνων, οι οποίοι δεν μπορούν σε καμία περίπτωση να συγκριθούν με τη δασική βλάστηση στην ικανότητα ρύθμισης ακραίων θερμοκρασιών και διακράτησης αιωρούμενων σωματιδίων. Επιπρόσθετα, οι χρήσεις που προτείνονται εκτός των κτηρίων, αλλά και η δυνατότητα των διαχειριστών κάθε κτηρίου να διαμορφώνει το ζωτικό του χώρο, δημιουργεί πολλά ερωτηματικά ως προς τον χαρακτήρα του ΜΠΠΜ. Αντί δηλαδή ο σχεδιασμός να λαμβάνει υπόψη τις τεράστιες ανάγκες σε υψηλό πράσινο της Δυτικής Θεσσαλονίκης, ενδιαφέρεται κυρίως να διαμορφώσει έναν ελκυστικό χώρο πυκνών δραστηριοτήτων υπαίθριας αναψυχής, που θα μπορούν να συνδυαστούν με τις όχι και τόσο ήπιες χρήσεις αρκετών κτηρίων. Ενδεικτικά 8 κτίρια εμβαδού 2.639 τ.μ. προβλέπεται να παραχωρηθούν σε ιδιώτες με μη καθορισμένη χρήση, 3 κτίρια εμβαδού 2.910 τ.μ. για ξενώνες και εναλλακτικό τουρισμό (!!!) και να κατασκευαστούν 5 υπαίθρια πάρκινγκ οχημάτων. Ενδιαφέρον έχει επίσης ότι η εκτενής ανασκόπηση των προσεγγίσεων μητροπολιτικού σχεδιασμού, στα οποία ήταν ενταγμένο το πρώην στρατόπεδο, αλλά και άλλων παραδειγμάτων από την Ελλάδα, γίνεται για φιλολογικούς σκοπούς, αφού τίποτα από αυτά δεν ενσωματώνεται στο σχεδιασμό. Στη δε αναφορά του υφιστάμενου θεσμικού πλαισίου αγνοούνται οι προδιαγραφές για τη διαχείριση αστικών πάρκων (ΥΑ 133384/6587 ΦΕΚ Β2828 της 23-12-2015), οι οποίες εισάγουν συγκεκριμένες δεσμεύσεις ως προς τα ποσοστά πρασίνου και δομημένου χώρου (80% και 90% ελάχιστα πράσινο).
Η αναίρεση στην πράξη του μητροπολιτικού χαρακτήρα εκτός των σοβαρών επιπτώσεων στο σχεδιασμό του πάρκου έχει και διοικητική-οικονομική διάσταση. Ένα μητροπολιτικό πάρκο είναι αυτονόητο ότι διοικείται από μητροπολιτική διοίκηση στην οποία μετέχουν οι ΟΤΑ και η περιφέρεια και οι σχετικοί επιστημονικοί φορείς και προεδρεύεται από πρόσωπο κύρους σε ανάλογα εγχειρήματα. Μια τέτοια διοίκηση φυσικά αξιώνει και μια ελάχιστη σταθερή χρηματοδότηση από τον κρατικό προϋπολογισμό ή/και μέσω συγχρηματοδότησης από τους τοπικούς ΟΤΑ. Τέτοιο παράδειγμα είναι το Πάρκο Τρίτση στην Αθήνα. Αυτά αφαιρούν τη δυνατότητα μικροπολιτικών παιχνιδιών σε επίπεδο δήμου και μειώνουν την εξάρτηση από ιδιωτικά κεφάλαια. Η εξάρτηση αυτή θα προκύψει στο ΜΠΠΜ αναπόφευκτα, καθώς τα λειτουργικά έξοδα ενός τόσο μεγάλου πάρκου δεν μπορούν να καλυφθούν από ένα μόνο δήμο, κατά γενική ομολογία “φτωχό”. Πολύ δε περισσότερο που η διαφαινόμενη τάση σχεδιασμού είναι να αναπτυχθούν από την αρχή πολλές υπαίθριες υποδομές αναψυχής, οι οποίες έχουν υψηλότερο κόστος συντήρησης. Αυτός είναι και ο λόγος που πάντοτε ζητούσαμε το πάρκο να μην είναι υπόθεση μόνο του δήμου Παύλου Μελά, γιατί έτσι μόνο υλοποιείται ο υπερτοπικός του χαρακτήρας και επισημαίναμε τον Δούρειο Ίππο της μελέτης βιωσιμότητας.
Δυστυχώς, οι εξελίξεις αυτές δεν μας εκπλήσσουν. Αποτελούν συνέχεια σε μια σειρά παραλείψεων και μεθοδεύσεων που η κυβέρνηση επιτρέπει να γίνονται στη Θεσσαλονίκη. Κινήσεις που γίνονται σε αγαστή συνεργασία με τους δημάρχους και άλλους φορείς της πόλης, οι οποίοι αντιμετωπίζουν το πράσινο και τους ελεύθερους χώρους στην περιοχή τους ως δοβλέτια για την προώθηση επιχειρηματικών σχεδίων».
Ο δικηγόρος του διαβόλου
