60ό Φεστιβάλ Κινηματογράφου Θεσσαλονίκης. Διαφημίστηκε ως επετειακό κι όλοι μας περιμέναμε κάτι διαφορετικό. Δυστυχώς, όμως, «άνθρακες ο θησαυρός». Χαμηλού επιπέδου, ως συνήθως, το Διαγωνιστικό Τμήμα, ο Τζον Γουώτερς ανασύρθηκε από τα αζήτητα ως κεντρικός καλεσμένος και τα αφιερώματα ήταν μέτρια έως απογοητευτικά – στις ταινίες του Αλμπέρ Σέρα άδειαζαν οι αίθουσες στο πρώτο μισάωρο – με φωτεινή εξαίρεση το αφιέρωμα στον αξεπέραστο Ντούσαν Μακαβέγιεφ. Γι’ άλλη μια φορά σχεδόν απουσίαζαν από το πρόγραμμα η ανθηρή ασιατική παραγωγή και το προοδευτικό ανεξάρτητο αμερικάνικο σινεμά, πράγμα που μας έκανε να νοσταλγήσουμε το παλιό τμήμα του φεστιβάλ «Νέοι Ορίζοντες» που μας έφερε σε επαφή με ότι πιο φρέσκο και ριζοσπαστικό υπήρχε στον παγκόσμιο κινηματογράφο. Τίποτα το καινούριο, τίποτα το διαφορετικό. Η μοναδική συγκινητική και εορταστική πινελιά του φεστιβάλ ήταν τα θαυμάσια μικρά σποτ που βλέπαμε στην αρχή κάθε προβολής. Ο ιδιαίτερα ταλαντούχος Βασίλης Κεκάτος, δεν βραβεύτηκε τυχαία στο τελευταίο φεστιβάλ Καννών, έφτιαξε τέσσερις μικρές ανοιχτόκαρδες ταινίες, γεμάτες τόλμη κι ευαισθησία, και είπε με το δικό του τρόπο τα «χρόνια πολλά» στο φεστιβάλ!
Τον Βασίλη Κεκάτο τον συναντήσαμε και στην προβολή των ταινιών μικρού μήκους που γυρίστηκαν για την καμπάνια #EUandME της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Η καμπάνια αυτή ήταν μια ακόμα αρνητική έκπληξη. Τι δουλειά έχει στο φεστιβάλ μια προπαγανδιστική καμπάνια που χρησιμοποιεί ταινίες, αρκετές από τις οποίες ήταν συμπαθητικές, για να προβάλλει προκλητικά τον «παράδεισο» της Ευρωπαϊκής Ένωσης; Υπήρξε μάλιστα τέτοιος απροκάλυπτος παρεμβατισμός που στο τέλος κάθε ταινίας προβαλλόταν, ως δίδαγμα, κάποιο άρθρο του Χάρτη των Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Έτσι, οι ταινίες υπονομευόταν, έχαναν την αυτοτέλειά τους και φάνταζαν σαν τυπικά διαφημιστικά προϊόντα ή σαν μέσα προπαγάνδας που θύμιζε άλλες ζοφερές εποχές. Όταν στον υπεύθυνο της καμπάνιας στην Ελλάδα, που ήταν παρών στην αίθουσα, ζητήθηκαν εξηγήσεις για το ρόλο αυτών των προβολών και μάλιστα σε μια χώρα στην οποία η Ευρωπαϊκή Ένωση έχει επιβάλει ασφυκτικά μνημόνια που διέλυσαν τον κοινωνικό της ιστό τα τελευταία χρόνια, αυτός έκανε την πάπια αποχωρώντας και ζητώντας κατ’ ιδίαν συζήτηση εκτός της αίθουσας. Ευτυχώς ο Βασίλης Κεκάτος, γνωρίζοντας σε τι δρόμους συμβιβασμών και εξαρτήσεων οδηγούν οι σχέσεις με τέτοιους φορείς και καμπάνιες, διαχώρισε τη θέση του από αντίστοιχου τύπου χρηματοδοτήσεις. Επίσης, έκανε ιδιαίτερη εντύπωση ότι αξιολόγησε το βραβείο Queer Palm, που πήρε για την ταινία του «Η απόσταση ανάμεσα στον ουρανό κι εμάς» στην αντίστοιχη κατηγορία, ως σημαντικότερου από τον Χρυσό Φοίνικα για την καλύτερη ταινία Μικρού Μήκους που κέρδισε στις Κάννες. Του ευχόμαστε να διατηρήσει τη φρεσκάδα και το ταλέντο του, χωρίς να κάνει υποχωρήσεις και συμβιβασμούς που θα υπονομεύσουν την καλλιτεχνική του ποιότητα.
Όσον αφορά το πολυπληθές κοινό του φεστιβάλ, κι εδώ τα πράγματα έχουν αλλάξει. Αυτό φαίνεται κυρίως από τις ανούσιες, διαδικαστικές και χωρίς καμιά διάθεση αμφισβήτησης ερωτήσεις που γίνονται προς τους συντελεστές μετά τις προβολές των ταινιών. Μιλάμε πλέον για ένα μικρό φεστιβάλ που επιδιώκει να γιγαντωθεί με εμπορικό προσανατολισμό, αφήνοντας πίσω τον παλιό του φρέσκο, «φεστιβαλικό» χαρακτήρα και διαπαιδαγωγώντας αντίστοιχα το κοινό του. Κλείνουμε με ένα χαρακτηριστικό στιγμιότυπο: Στην προβολή της γαλλικής ταινίας «Μπελ επόκ», οι διπλοί υπότιτλοι σε αγγλικά και ελληνικά ήταν μικροί σαν ψείρες. Από τους πάνω από 700 θεατές διαμαρτυρήθηκαν 2-3 μόνο. Οι υπόλοιποι, παθητικοί και απαθείς, προτίμησαν να τους βγουν τα μάτια και να μην ευχαριστηθούν την ταινία, παρά να αντιδράσουν ώστε να αντιμετωπιστεί το πρόβλημα. Δυστυχώς, οι εποχές της αμφισβήτησης του 2ου εξώστη, όταν οι προβολές του φεστιβάλ γινόταν στο θέατρο της Εταιρίας Μακεδονικών Σπουδών, έχουν περάσει ανεπιστρεπτί…
Υ.Γ. Για να μη θεωρηθούμε κι αχάριστοι, παρακολουθώντας το φεστιβάλ πάνω από 30 χρόνια, είδαμε και φέτος ωραίες ταινίες. Και το κυριότερο, ζήσαμε και πάλι πρωτότυπες φθινοπωρινές διακοπές με φεστιβαλικούς ρυθμούς. Χρόνια πολλά φεστιβάλ!
Ο δικηγόρος του διαβόλου
