Έχουν περάσει αρκετά χρόνια από την εποχή που, στη γειτονιά της Κάτω Τούμπας, η ταβέρνα «Ανατολή» συντρόφευε μουσικά τις νύχτες μας. Τότε, μαζί με τον Μάνο στο μπουζούκι, τον Γιώργο και τον Αποστόλη στην κιθάρα και τον Μιχάλη στο ακορντεόν, ακούσαμε για πρώτη φορά την βαθιά, δωρική κι εκφραστική φωνή της Φωτεινής Βελεσιώτου. Η Φωτεινή ήταν δασκάλα, έκανε το χόμπι της με σεμνότητα και διακριτικότητα και ούτε που φανταζόταν τις διαστάσεις που θα έπαιρνε η καριέρα της ως τραγουδίστρια. Οι πολύ καλά παιγμένες επιλογές σπάνιων ρεμπέτικων και λαϊκών τραγουδιών από το μουσικό σχήμα της «Ανατολής» άφησαν εποχή και έδωσαν μεγάλη ώθηση στις εκφραστικές δυνατότητες της Φωτεινής. Αργότερα, στο Καφωδείο «Ελληνικόν», με μουσική παρέα τον Λάρι στο μπουζούκι και τον Μάκη στην κιθάρα, η Φωτεινή εξελίχθηκε ερμηνευτικά και η μεγάλη επιτυχία σφραγίστηκε με το πάντα γεμάτο μαγαζί στις εμφανίσεις του σχήματος. Εκεί, βέβαια, που έγινε το μεγάλο μπαμ ήταν η ερμηνεία του τραγουδιού «Μέλισσες», σε σύνθεση του Γιώργου Καζαντζή και στίχους της Ελένης Φωτάκη. Κατόπιν ήρθε η απογείωση, με τη Φωτεινή όμως να κρατά χαμηλούς τόνους και αποστάσεις από τη δημοσιότητα και να κάνει πάντα προσεγμένες και ποιοτικές επιλογές. Επίσης, ήταν και παραμένει κοντά σε κινηματικά γεγονότα, εκδηλώσεις και φεστιβάλ και, με τον τρόπο της, παίρνει θέση σε κοινωνικά και πολιτικά επίδικα της εποχής μας. Έτσι, την ακούσαμε να ερμηνεύει το «Φτάνει», ένα τραγούδι απόγνωσης και οργής απέναντι στη μαύρη λίστα των γυναικοκτονιών και της πατριαρχικής κοινωνίας, σε μουσική του Γιάννη Τσιαντή και στίχους του Τάσου Κακλαμάνη:
«Κοπέλες θύματα σε εγκλήματα τιμής / λες και κατώτερου Θεού ήταν πάντα
νόμος του άντρα πέφτει πέλεκυς δριμύς / να φοβάται η γυνή τον άντρα
Γυναίκες μάγισσες ριγμένες στην πυρά/ κι αθώος πάντα ο γυναικοκτόνος
στα καφενεία μιλούν για σπίτι και κυρά / με τ’ αχαμνά βαριά και στ’ άλφα ο τόνος
Τι όμορφη που είσαι όταν κλαις / σου πάνε οι μελανιές με το καφτάνι
μια μελλοθάνατη είμαι εγώ απ’ τις πολλές /που κράζουνε απ’ τα αρχαία χρόνια Φτάνει!
Κι εσύ που τάχα για ισότητα μου λες / κάποιας παλιάς γενιάς κρύβεις κομμάτι
όταν “Τι όμορφη που είσαι όταν κλαις” / μου τραγουδάς για τη γροθιά στο μάτι»
Ο συνθέτης του τραγουδιού Γιάννης Τσιαντής είπε: «Μια δολοφονία, ένας όρος που πασπαλίζεται από χυδαίες φράσεις “εγκλήματα τιμής” και “ερωτικές τραγωδίες” ως ισόβαρο του θύτη στη ζυγαριά της αθωωτικής υπεράσπισης. Αυτή η πιο ακραία πράξη έμφυλης βίας που κάθε τόσο συνταράσσει τις ψυχές μας και που ακόμα και σήμερα δεν φέρει τη νομική αναγνώριση στη χώρα μας, συμβαίνει δυστυχώς συχνά και δίπλα μας. Χωρίς καμία αναστολή και υπερανάλυση οφείλουμε όλοι μας να χτίσουμε ένα οδόφραγμα προστασίας, μια αλυσίδα πρόληψης κι αλληλεγγύης, ένα ζύγι δικαίου που δεν μπαντάρει απέναντι στην εξουσία, στον έλεγχο, στην βιαιοπραγία»
Πολύ χαρακτηριστικά είναι και τα λόγια του στιχουργού του «Φτάνει» Τάσου Κακλαμάνη: «Χαρά μεγάλη να συνοδοιπορώ, άλλη μια φορά με τον αγαπημένο μου φίλο Γιάννη, στον αγώνα χρέους του για αντίσταση μέσα από την τέχνη και το κοινωνικό τραγούδι. Η έμπνευση του στίχου γεννήθηκε από το τραγούδι «Τι όμορφη που είσαι όταν κλαίς» (στίχοι: Χρήστος Κολοκοτρώνης, μουσική: Στέλιος Χρυσίνης, 1η εκτέλεση 1953, Δημήτρης Ρουμελιώτης και Γιάννης Κυριαζής, 2η εκτέλεση 1954 από την αξεπέραστη Μαρίκα Νίνου). Φάνταζε τόσο παράλογος ο στίχος, που άγγιζε τα όρια του συγκλονιστικού… Πώς μπορείς να βλέπεις ομορφιά και να βρίσκεις χαρά μέσα στη δυστυχία του άλλου, πόσο μάλλον του ίδιου σου του συντρόφου. Αυτή η ανθρώπινη αγριότητα, που δεν κατάφεραν τα χρόνια του πολιτισμού να εξημερώσουν, βγαίνει μέχρι σήμερα, στην κακοποίηση, τη γυναικοκτονία, τον φασισμό, την παγκοσμιοποίηση, γελώντας μας στον καθρέφτη.ΦΤΑΝΕΙ! Αφιερωμένο με αλληλεγγύη στα κάθε λογής θύματα του κόσμου αυτού».
Το «Φτάνει», μαζί με άλλα εννιά τραγούδια αποτελούν το “Hidden Thumbs“, ένα μουσικό πρότζεκτ (CD & κείμενα), με θέμα τη γυναικεία κακοποίηση σε όλες τις μορφές της που κυκλοφόρησε από τον «Μετρονόμο». Καταξιωμένες τραγουδίστριες, από κοινά και διαφορετικά είδη και σχολές μουσικής, ενώνουν τη φωνή τους απέναντι στην έμφυλη βία και στη ένοχη σιωπή μιας υποκριτικής κοινωνίας. Κι εμείς χαιρόμαστε που σ’ αυτή την προσπάθεια συμμετέχει και η Φωτεινούλα μας, θυμίζοντάς μας ότι υπάρχουν και καλλιτέχνες που δεν φοβούνται μήπως χάσουν κοινό και δημοφιλία αν πάρουν ανοιχτά θέση σε σημαντικά κοινωνικά και πολιτικά ζητήματα.
Πάνος Δημητρούδης
