Μετά τη σύσκεψη των 53+, της μοναδικής τάσης του ΣΥΡΙΖΑ που διατηρεί κάποια τυπική λειτουργία, ήρθαν και οι δηλώσεις Φίλη, ο οποίος φαίνεται να εκφράζει μια φραστική κι ιδιαίτερα προσεκτική στάση εσωκομματικής αντιπολίτευσης. Όλα αυτά, βέβαια, μέσα σ’ ένα κόμμα που αποτελεί έναν από τους δύο πόλους του δικομματικού παιχνιδιού εξουσίας, φαντάζουν μια περιττή πολυτέλεια. Κυρίως, μάλιστα, όταν στο κομματικό τοπίο του ΣΥΡΙΖΑ έχει επικρατήσει η απόλυτη εξουσία του Αλέξη Τσίπρα και της ηγετικής του ομάδας, οι όποιες διαφοροποιήσεις φαντάζουν πλέον διακοσμητικές.
Η συζήτηση που ολοένα και πιο συχνά έρχεται στο προσκήνιο, αφορά τη λειτουργία του κόμματος. Πέρα, όμως, από τις γνωστές προσεγγίσεις και τις ανέξοδες γκρίνιες, αυτό που δεν απαντάται, είναι ένα καίριο ερώτημα: είναι νομοτέλεια για ένα κόμμα εξουσίας να υπολειτουργεί και να καταλήγει υποτελές όργανο της κυβέρνησης που στηρίζει; Αν η απάντηση είναι θετική, τότε ας σταματήσουν οι γκρίνιες κι ας παραδεχτούμε ότι έτσι παίζεται το παιχνίδι εντός του καπιταλιστικού συστήματος, ασχέτως αν το κόμμα εξουσίας είναι δεξιό ή αριστερό. Αν η απάντηση είναι αρνητική, κι υπάρχει η πεποίθηση ότι ένα αριστερό κόμμα πρέπει πάντα να παίζει ουσιαστικό ρόλο στις εξελίξεις, καταλήγουμε στο συμπέρασμα ότι ο ΣΥΡΙΖΑ δεν είναι πλέον ένα αριστερό κόμμα με τις κλασικές προδιαγραφές. Ίσως να είναι αριστερό κόμμα κατά τα πρότυπα των δυτικοευρωπαϊκών χωρών, όπου αριστερά θεωρείται σχεδόν αποκλειστικά η σοσιαλδημοκρατία.
Αν κάνουμε μια μικρή αναδρομή στην ιστορία ενός νεαρού κόμματος όπως ο ΣΥΡΙΖΑ, θα καταλήξουμε σε χρήσιμα συμπεράσματα που δίνουν απαντήσεις στα ερωτήματα που γεννά η σημερινή πολιτική πρακτική του. Λαμβάνοντας υπόψη την πολιτική καταγωγή του ΣΥΡΙΖΑ, με βασικούς προγόνους το ΚΚΕ Εσωτερικού και τον Συνασπισμό, δε μπορούμε παρά να συμπεράνουμε ότι στο DNA του κόμματος ήταν περισσότερο συμβατή η διαχείριση του συστήματος, παρά η ανατροπή του. Γι’ αυτό το λόγο είμαστε τουλάχιστον αφελείς κι όλοι εμείς που πιστέψαμε ότι ένας τέτοιος πολιτικός οργανισμός είχε σαν στόχο και μπορούσε να προχωρήσει στη ρήξη, στη σύγκρουση και στην αναζήτηση ενός διαφορετικού μοντέλου από τον κυρίαρχο καπιταλισμό. Αυτό που μπορούσε, κι υλοποίησε ως έναν βαθμό, ήταν ο εκσυγχρονισμός μιας αναχρονιστικής κοινωνίας, προωθώντας κάποια ζητήματα τα οποία ήταν ήδη κατοχυρωμένα εδώ και πολλά χρόνια στις δυτικές κοινωνίες. Κι όσον αφορά τη λειτουργία του κόμματος και την εσωκομματική δημοκρατία, αρκεί να θυμηθούμε τον παλιό Συνασπισμό. Όλες οι παθογένειες των τάσεών του, οι ηγεμονισμοί κι συνδιαχειριστική του αντίληψη, κληρονομήθηκαν εξ ολοκλήρου από τον ΣΥΡΙΖΑ. Μόνο που τώρα, ως κόμμα εξουσίας, οι τάσεις απέκτησαν διακοσμητικό χαρακτήρα, χωρίς καμιά ουσιαστική αρμοδιότητα στην παραγωγή πολιτικής και χωρίς καμιά δυνατότητα παρέμβασης στην απόλυτη εξουσία του προέδρου.
Εν κατακλείδι, θεωρώ ότι υπάρχει πλέον η χρονική απόσταση, ώστε να συμπεράνουμε ότι ο ΣΥΡΙΖΑ μπορεί να εξυπηρέτησε, για κάποιο χρονικό διάστημα, τις φαντασιακές, ουτοπικές προσδοκίες της αριστεράς, δεν ήταν όμως ποτέ έτοιμος, ούτε είχε την πρόθεση, να τις υλοποιήσει. Δεν είναι άλλωστε τυχαίο το συνεχές φλερτ του Αλέξη Τσίπρα με τη Σοσιαλιστική Διεθνή και συνολικά την ευρωπαϊκή σοσιαλδημοκρατία. Από τη μια πλευρά, ψάχνουν για ένα φρέσκο πρόσωπο που θα διασκεδάσει το ζοφερό νεοφιλελεύθερο παρελθόν του Μπλερ, του Σρέντερ και του Ολάντ και, από την άλλη, ο Αλέξης Τσίπρας βρίσκει ένα συμβατό περιβάλλον της ρεαλιστικής, μνημονιακής του πολιτικής.
Ο δικηγόρος του διαβόλου
