Τον Νίκο Γιαννόπουλο δεν τον γνωρίζω προσωπικά. Έχουμε βέβαια συναντηθεί αρκετές φορές σε σημαντικά κινηματικά και πολιτικά γεγονότα, σε πρωτοβουλίες, εκδηλώσεις και διαδηλώσεις στις οποίες ο Νίκος ήταν συνήθως πρωταγωνιστής. Στην πιάτσα της Αριστεράς, όπου δεν είναι σπάνιοι οι ανταγωνισμοί και τα συντροφικά μαχαιρώματα, ακουγόταν πολύ αντιφατικά πράγματα για τον Γιαννόπουλο. Κάποιοι τον περιέγραφαν ως αυθεντικό αγωνιστή παλαιάς κοπής, έναν αεικίνητο κινηματία που κατάφερνε να είναι παντού και πάντα όπου υπήρχε κοινωνική κινητικότητα και πολιτικός αναβρασμός, έναν εμπνευσμένο και ταυτόχρονα εκρηκτικό κομμουνιστή, έναν ευαίσθητο και δοτικό σύντροφο. Άλλοι όμως τον χαρακτήριζαν αμφιλεγόμενο, ακραίο, υπερσυγκεντρωτικό, εγωπαθή που παίζει προσωπικά παιχνίδια στην πλάτη του Κινήματος. Διαβάζοντας, όμως, κάποιος το βιβλίο του, μια εκ βαθέων αυτοβιογραφία όπου το συναίσθημα αγκαλιάζει την πολιτική, νομίζω ότι μπορεί να προσεγγίσει επαρκώς τις συντεταγμένες μιας ιδιαίτερης προσωπικότητας της Αριστεράς.
Σε δυο κομβικές περιόδους για την Αριστερά και το Κίνημα, θυμάμαι έντονα την παρουσία του Νίκου και τις καταθέτω ως προσωπική εμπειρία. Η πρώτη ήταν μετά το τρομοκαλοκαίρι του 2002 και τις συλλήψεις των κατηγορουμένων μελών των ενόπλων οργανώσεων. Σε μια εκδήλωση που είχε οργανώσει η «Εποχή» και το Δίκτυο, σε μια περίοδο που κυριαρχούσε ο φόβος και η καταστολή, θυμάμαι τον Νίκο ως ομιλητή να επισημαίνει με γενναιότητα κι αλληλεγγύη ότι τις ένοπλες οργανώσεις πρέπει να τις βλέπουμε ως ένα κομμάτι της Αριστεράς. Κι αυτή η παραδοχή ήταν που ζέστανε το παγωμένο, γεμάτο αμφιθέατρο στο οποίο υπήρχαν ουκ ολίγοι ασφαλίτες. Το δεύτερο χαρακτηριστικό στιγμιότυπο έχει να κάνει με την εντυπωσιακή σύνοδο του 4ου Ευρωπαϊκού Κοινωνικού φόρουμ το 2006, όπου στη συνέλευση των Κινημάτων παρατηρούσα τον Νίκο να κόβει βόλτες σκυφτός, συνοφρυωμένος και με τα χέρια στις τσέπες, αναλογιζόμενος πως θα καταφέρει να συμπεριλάβει τις πολλές κι αποκλίνουσες απόψεις που ακουγόντουσαν στο τελικό, συναινετικό κείμενο της συνέλευσης. Κι ήταν εντυπωσιακή η ευρηματικότητα και η συνοχή του τελικού κειμένου, που προέκυψε από τη δυνατότητα συνόψισης και σύνθεσης που φαίνεται ότι διαθέτει ο Νίκος, προίκα από τα τόσα χρόνια αδιάλειπτης συμμετοχής και αγωνιστικής δράσης.
Και ξαφνικά μας προέκυψε το «ω, λε φιλαλάκο!», από τις εκδόσεις «Κουκκίδα», μια σχεδόν προφορική αφήγηση, σα να καθόμαστε σ’ ένα καφενείο κι ο Νίκος να μας λέει ιστορίες που περιγράφουν σημαντικά γεγονότα της ιστορίας του ανταγωνιστικού Κινήματος από το Πολυτεχνείο μέχρι σήμερα. Η γραφή είναι τόσο αυθόρμητη και ζωντανή και, παρότι έχουμε μικρά κεφάλαια, η αφήγηση έχει μια ρέουσα συνέχεια που δύσκολα αφήνεις το βιβλίο από τα χέρια σου. Το εκπληκτικό είναι ότι σ’ όλη αυτή την πυκνή διαδοχή γεγονότων, με ευτυχή ή ατυχή κατάληξη, ο Νίκος ήταν παρών και σε πολλά έπαιξε πρωταγωνιστικό ρόλο. Και φαίνεται ότι αυτή η φυσική του παρουσία σφραγίζεται από τις συντροφικές σχέσεις που αναπτύσσονται παράλληλα με τους αγώνες κάθε περιόδου της μεταπολίτευσης. Είναι συγκλονιστικό το ανθρώπινο στοιχείο, η αγάπη κι η τρυφερότητα που επιφυλάσσει ο Νίκος σε τόσους διαφορετικούς ανθρώπους, με τους οποίους συναντήθηκε όλο αυτό το διάστημα. Σε μια περίοδο, μάλιστα, όπου μετά την κυβερνητική και μνημονιακή εμπλοκή του ΣΥΡΙΖΑ έχουν τραυματιστεί βαριά πολλές συντροφικές και προσωπικές σχέσεις, η κατανόηση κι η ανοιχτωσιά του «φιλαλάκου» δίνουν μια θετική και λυτρωτική νότα που βοηθάει να επουλωθούν πολλά ανοιχτά τραύματα.
Στο βιβλίο του ο Νίκος, ευτυχώς, αποφεύγει τις παραπομπές που συνήθως μπουκώνουν και κάνουν δυσανάγνωστα πολλά βιβλία αυτάρεσκων αριστερών συγγραφέων. Τα λίγα, πετυχημένα παραθέματα που επιλέγει στον επίλογό του αναδεικνύουν τις αγωνίες, τις ιδέες και τα συμπεράσματά του από την πολύχρονη δράση του στην Αριστερά και τα Κινήματα. Η επίγευση, όμως, αυτού του βιβλίου είναι ότι ο συγγραφέας έχει να πει έναν καλό λόγο για τόσους συντρόφους και συντρόφισσες που, οι διαφορετικές διαδρομές που ακολούθησαν, δεν διαγράφουν τους αγώνες και την προσφορά τους.
Υ.Γ. Τα καλύτερα λόγια επιφυλάσσει για την «Εποχή» και τον σημαντικό ρόλο που έπαιξε, για πολλά χρόνια, ως καταλύτης μιας μεγάλης ποικιλίας ιδεών και απόψεων. Ας μην ξεχνάμε ότι ο Νίκος έγραφε στην εφημερίδα την στήλη «Καρδούλες και σφυροδρεπανάκια», μια παιγνιώδη σύνθεση έρωτα και πολιτικής!
Ο δικηγόρος του διαβόλου
