Σαν σήμερα στις 26 Ιουλίου 1944 δολοφονήθηκε, έπειτα από απάνθρωπα βασανιστήρια στα κρατητήρια της Ειδικής Ασφάλειας, η Ηλέκτρα Αποστόλου, μία από τις εμβληματικότερες μορφές της Εθνικής Αντίστασης, του κομμουνιστικού κινήματος και της γυναικείας χειραφέτησης στην Ελλάδα.
Η Ηλέκτρα Αποστόλου γεννήθηκε το 1912 στην Αθήνα και από την εφηβική της ηλικία εντάχθηκε στην ΟΚΝΕ. Αργότερα έγινε μέλος του ΚΚΕ και αναδείχθηκε σε πρωταγωνιστική μορφή του νεολαιίστικου, αντιπολεμικού και γυναικείου κινήματος. Κατά τη διάρκεια της δικτατορίας του Ιωάννη Μεταξά συνελήφθη, φυλακίστηκε στις φυλακές Αβέρωφ και εξορίστηκε στην Ανάφη. Το 1939, ενώ βρισκόταν υπό κράτηση και ήταν έγκυος, γέννησε την κόρη της, Αγνή. Ο σύζυγός της, γιατρός και στέλεχος του ΚΚΕ Γιάννης Σιδερίδης, κρατήθηκε στην Ακροναυπλία μαζί με εκατοντάδες άλλους κομμουνιστές πολιτικούς κρατουμένους. Αργότερα μεταφέρθηκε στο στρατόπεδο της Κατούνας, όπου πέθανε από την πείνα στα τέλη του 1942.
Μετά τη γερμανική εισβολή και την κατάρρευση του ελληνικού κράτους, οι κομμουνιστές πολιτικοί κρατούμενοι παραδόθηκαν από το καθεστώς Μεταξά στις γερμανικές αρχές Κατοχής. Τον Μάιο του 1941, η Ηλέκτρα Αποστόλου παραδόθηκε από την ελληνική χωροφυλακή στους κατακτητές, όπως συνέβη και με πολλούς άλλους κρατουμένους του καθεστώτος της 4ης Αυγούστου. Η πράξη αυτή αποτελεί μία από τις πιο χαρακτηριστικές εκδηλώσεις της συνέχειας του ελληνικού κρατικού αντικομμουνιστικού μηχανισμού από τη μεταξική δικτατορία στην Κατοχή.
Τον Σεπτέμβριο του 1942 η Ηλέκτρα κατόρθωσε να αποδράσει από το Τμήμα Μεταγωγών Αθηνών και επανεντάχθηκε αμέσως στην παράνομη δράση. Ανέλαβε κεντρικές ευθύνες στο ΕΑΜικό αντιστασιακό κίνημα, συμμετείχε στο Κεντρικό Συμβούλιο της ΕΠΟΝ, τέθηκε επικεφαλής της γυναικείας αντιστασιακής οργάνωσης «Λεύτερη Νέα» και εργάστηκε για τη σύνταξη, την εκτύπωση και τη διανομή του παράνομου Τύπου στην Αθήνα.
Η δράση της είχε ιδιαίτερη σημασία. Δεν περιοριζόταν μόνο στην αντίσταση απέναντι στον ξένο κατακτητή. Συνέδεε τον αγώνα για την εθνική απελευθέρωση με την πολιτική οργάνωση των γυναικών, των νέων και των εργαζομένων. Σε μια εποχή κατά την οποία οι γυναίκες αποκλείονταν από την πολιτική και δημόσια ζωή, η Ηλέκτρα βρισκόταν στην πρώτη γραμμή της παράνομης οργάνωσης και της αντιστασιακής πάλης.
Στις 25 Ιουλίου 1944 συνελήφθη στην Αθήνα και οδηγήθηκε στο ξενοδοχείο «Κρυστάλ», στην οδό Ελπίδος, όπου στεγαζόταν η Ειδική Ασφάλεια. Εκεί βασανίστηκε με πρωτοφανή αγριότητα από στελέχη του ελληνικού δοσιλογικού μηχανισμού. Οι βασανιστές της επιχείρησαν να αποσπάσουν πληροφορίες για την αντιστασιακή οργάνωση και τους συντρόφους της. Δεν κατάφεραν να την κάνουν να μιλήσει.
Στη συλλογική μνήμη διασώθηκε ο διάλογος της Ηλέκτρας με τους ανακριτές της:
— Από πού είσαι;
— Από την Ελλάδα.
— Πού κατοικείς;
— Στην Ελλάδα.
— Πώς σε λένε;
— Είμαι Ελληνίδα.
— Ποιοι είναι οι συνεργάτες σου;
— Όλοι οι Έλληνες.
Το σώμα της έφερε εκτεταμένα τραύματα από μαστιγώσεις, χτυπήματα, δεσίματα και εγκαύματα. Ορισμένα από τα εγκαύματα φαίνεται ότι προκλήθηκαν ακόμη και μετά τον θάνατό της. Το κακοποιημένο σώμα της μεταφέρθηκε στο νεκροτομείο στις 26 Ιουλίου 1944. Ήταν μόλις 32 ετών.
Ο θάνατός της δεν έμεινε ατιμώρητος Κατά τις εβδομάδες που ακολούθησαν, η Οργάνωση Προστασίας Λαϊκών Αγωνιστών (ΟΠΛΑ) προχώρησε σε εκτελέσεις μελών και συνεργατών των δοσιλογικώνκαι κατασταλτικών μηχανισμών. Πάνω σε ορισμένα από τα σώματα τοποθετούνταν σημειώματα με το όνομα της Ηλέκτρας και έναν αύξοντα αριθμό:
«Ηλέκτρα 1»
«Ηλέκτρα 2»
«Ηλέκτρα 3»…
Η μνήμη της Ηλέκτρας Αποστόλου αποτελεί και μία διαρκή ιστορική υπενθύμιση του εγχώριου δοσιλογισμού και του μεταπολεμικού ξεπλύματος του.Η Ελλάδα δεν υπέστη μόνο τη γερμανική, ιταλική και βουλγαρική στρατιωτική κατοχή. Το κατοχικό καθεστώς στηρίχθηκε και σε ένα εκτεταμένο ελληνικό πλέγμα εξουσίας και καταστολής: στις δοσιλογικές κυβερνήσεις, στη χωροφυλακή, σε πολιτικά πρόσωπα, στην Ειδική Ασφάλεια, στα Τάγματα Ασφαλείας και σε διάφορες ένοπλες αντικομμουνιστικές οργανώσεις.
Οι μηχανισμοί αυτοί δεν διαδραμάτισαν έναν απλώς βοηθητικό ή περιφερειακό ρόλο. Συμμετείχαν σε εκτελέσεις, μπλόκα, λεηλασίες και επιχειρήσεις τρομοκράτησης του πληθυσμού, διαπράττοντας εγκλήματα ανάλογης αγριότητας με εκείνα των γερμανικών δυνάμεων.
Γι’ αυτό μπορούμε να μιλάμε με την πολιτική και κοινωνική έννοια του όρου όχι μόνο για ξένη στρατιωτική κατοχή, αλλά και για μια μορφή «ελληνικής κατοχής»: για την καθημερινή εξουσία που ασκούσαν πάνω στον λαό οι εγχώριοι συνεργάτες των κατακτητών και οι ελληνικοί μηχανισμοί καταστολής.
