Συνέντευξη με τον συνθέτη Περικλή Χειλά
Ο Περικλής Χειλάς είναι ποιητής, συνθέτης και ερμηνευτής. Δέκα οκτώ χρόνια μετά από τον δεύτερο δίσκο του επανέρχεται και πάλι στη δισκογραφία αλλά και στις μουσικές σκηνές με το τρίτο CD του, που αποκαλείται «Στην Καρδιά του Κουρτς». Ο Περικλής Χειλάς γεννήθηκε και μεγάλωσε στο Παγκράτι. Ήδη από έφηβος γράφει ποιήματα –σε ηλικία 20 ετών εκδίδει την πρώτη του ποιητική συλλογή– ενώ παράλληλα συνθέτει τραγούδια που πολύ αργότερα, το 2001, θα συμπεριληφθούν στο πρώτο προσωπικό του CD με τίτλο «Αταίριαστος», το οποίο απέσπασε εξαιρετικές κριτικές. Λίγο αργότερα κυκλοφόρησε και το δεύτερο CD του με τίτλο «Ερωτιδέας». Συνεργάζεται με αξιόλογους μουσικούς, όπως τους Τάσο Καρακατσάνη, Αντώνη Τουρκογιώργη, Μιχάλη Γρηγορίου, Δημήτρη Μπουζάνη και συγχρόνως παρουσιάζει τα τραγούδια του σε μικρούς χώρους. Στις σπάνιες ζωντανές εμφανίσεις του τον ακολουθεί πιστά ένα κοινό που επιζητά την ιδιαίτερη ποιότητα στο σύγχρονο ελληνικό τραγούδι. Με αφορμή την επιστροφή του στη δισκογραφία με την κυκλοφορία του δίσκου «Στην Καρδιά του Κουρτς» είχαμε μία σύντομη συνομιλία
Αρχικά μας συστήθηκες ως ποιητής και μάλιστα σε πολύ νεαρή ηλικία. Ποιο ήταν το έναυσμα;
Όπως τα θυμάμαι από τη στιγμή που στα δεκαπέντε αγόρασα την κιθάρα, μία Ραμιρεζ 3 –ακόμα αυτήν έχω– κι άρχισα να τη γρατζουνάω, μουρμουρίζοντας κάποια φωνητικά ας τα πούμε “πινκφλοϊδικά”, επιρροή της πρώτης, ψυχεδελικής περιόδου των Φλόιντ. Σιγά σιγά, κάποιες μελωδίες, κάποια μουρμουρίσματα άρχισαν ν’ αποζητούν λόγια. Στον «Αταίριαστο» υπάρχουν τραγούδια που τα’ γραψα εκείνη την περίοδο.
Στη δισκογραφία εμφανίστηκες το 2001, με το άλμπουμ «Αταίριαστος» και αμέσως μετά με το δεύτερο με τίτλο «Ερωτιδέας», και ενώ απέσπασες εξαιρετικές κριτικές και το κοινό σε υποδέχθηκε θερμά απείχες από τη δισκογραφία για 18 ολόκληρα χρόνια μέχρι να σε ξαναδούμε στη δισκογραφία με το «Στην καρδιά του Κουρτς». Τι μεσολάβησε;
Λίγο μετά τον «Ερωτιδέα» άλλαξε εντός μου ο ρυθμός του κόσμου, με τον επιθετικό καρκίνο κι εν τέλει τον θάνατο της Μαρίας, της πανέμορφης, πάγκαλης γυναίκας μου που τη λάτρεψα και με λάτρεψε. Κι επειδή από πάντα ήμουν πότης (σήμερα το λέω όπως είναι, αλκοολικός) όχι απλά έπαψα να’ μαι λειτουργικός αλλά επιπλέον έζησα στο πετσί μου –κι ιδίως κάτω απ’ αυτό– τον ηθικό εκπεσμό. Ήμουν σε αυτή την έκπτωση για πολλά χρόνια κι έως ότου ο πόνος γίνει αβάσταχτος και μ’ οδηγήσει ν’ αναζητήσω βοήθεια. Ο «Κουρτς» γράφτηκε εν πολλοίς εκείνη την περίοδο.
Μου προκάλεσε την περιέργεια ο τίτλος «Στην καρδιά του Κουρτς». Τι κρύβει αυτή η επιλογή;
Ο τίτλος είναι δάνειο, ελαφρώς παραλλαγμένο, από το αριστούργημα του Κόνραντ «Στην καρδιά του σκοταδιού», όπου ο ήρωας, ο Κουρτς, ενσαρκώνει τη ζούγκλα του ασυνειδήτου, τη διάρρηξη, τη συντριβή κάθε ηθικού προταγμένος.
Σε όλα σχεδόν τα τραγούδια σου υπάρχει μία αφηγηματική ποιητική διάσταση. Πόσο βιωματική είναι η γραφή τους.
Εκ των υστέρων κι αφού έχουν γραφτεί τα τραγούδια, αποκτούν και για μένα κάποιο σαφέστερο νόημα. Κάποια συνάφεια. Κατά πως το καταλαβαίνω, όλη αυτή η ιστορία της τραγουδοποιίας φαίνεται πως λαμβάνει χώρα σ’ έναν άχρονο τόπο, εξ ου και αυτή η εκ των υστέρων «αναγνώριση» που είπα πρωτύτερα.
Έγραψαν πως ανήκεις στη γενιά των μουσικών που κληρονόμησαν το ήθος και τη μελωδικότητα του Χατζιδάκι. Πιστεύεις πως ισχύει αυτό; Τι σημαίνει για σένα αυτή η ταύτιση;
Δύο παραδείγματα ως προς αυτό: Για ένα «μεταχατζιδακιο ύφος» έγραψε ο Στάθης Σταυρόπουλος ή ότι είμαι «κινούμενος στην αύρα του Χατζιδάκι» ο Φώντας Τρούσας. Πιθανολογώ πως μ’ αυτόν τους τον παραλληλισμό οι άνθρωποι θέλησαν να μου περιποιησουν τιμή. Παρόλα αυτά. Δεν θεωρώ πως ανήκω σ’ αυτή τη γενιά, αν κατάλαβα καλά την ερώτηση. Τον Χατζιδάκι μου δόθηκε επανειλημμένως η ευκαιρία να τον γνωρίσω σε πολύ νεαρή ηλικία, σε οικείο και για τους δύο μας περιβάλλον -στο σπίτι της Ντένης Βαχλιωτη όπου εκείνη την περίοδο της ζωής μου ήμουν κάτι σαν τρόφιμος. Το απέφυγα, για δυσεξήγητους λόγους. Αλλά αυτό είναι μια άλλη ιστορία. Όπως και να’ χει οι επιρροές μου, τ’ ακούσματα μου, ήταν άλλα. Ψυχεδέλεια, ροκ και οι μεγάλοι κλασσικοί. Άντε και λίγος Σαββόπουλος. Τον Χατζιδάκι τον εκτίμησα ως συνθέτη κάπως καθυστερημένα. Όπως εκτίμησα το ήθος και την παρρησία του. Λείπει.
Υπάρχει κάποιος συνθέτης που σε υποδέχθηκε ιδιαίτερα;
Εν αρχή ην… ο Τάσος Καρακατσανης. Περνώντας τυχαία από το σπίτι της Μαρίας Μάτε (αγαπημένη φίλη που τότε μαζί με τον Θεοφανόπουλο και τον Κυπουργό διαχειρίζονταν τα του Σείριου) άκουσε τρία τραγούδια μου από μια κασέτα που’ χα δώσει στη Μαρία και μου μήνυσε μέσω της Μαρίας πως αναλαμβάνει την παραγωγή του «Αταίριαστου». Ο Τάσος Καρακατσανης! Ή αλλιώς, αν έχεις τύχη διάβαινε. Αργότερα και κατά σειρά εμφανίσεως, ο Αντώνης Τουρκογιώργης, ο Μιχάλης Γρηγορίου, ο Δημήτρης Μπουζάνης,ο Τάκης Φαραζής και ο Χάρης Βρόντος. Όλοι αυτοί οι άνθρωποι που στην πορεία γίναμε φίλοι και που μας ένωσε μια αμοιβαία αγάπη κι εκτίμηση, με στήριξαν με την πίστη τους σε μένα. Ανέφερα τους συγκεκριμένους επειδή όλοι τους ανεξαιρέτως έπαιξαν κι εξακολουθούν να παίζουν σημαντικό ρόλο στη ζωή μου. Εξυπακούεται πως έχω γνωρίσει κι άλλους ανθρώπους του χώρου που μοιραζόμαστε τα ίδια συναισθήματα.
Ανάμεσα στη λογοτεχνία και τη μουσική ποια θα διάλεγες
Τη λογοτεχνία. Τη θεωρώ την αληθινή μου πατρίδα. Μουσική ακούω σπανίως πια, χωρίς αυτό ν’ αναιρεί στο ελάχιστο τον σημαντικότατο ρόλο που’ χει παίξει κι αυτή στη ζωή μου.
Στον δίσκο σου συμμετέχουν σπουδαίοι καλλιτέχνες. Μίλησέ μας για αυτή τη συνεργασία.
Η ψυχή του όλου εγχειρήματος είναι αναμφίβολα ο Τάκης Φαραζής. Αυτός ο ιδιοφυής πιανίστας, συνθέτης, ενορχηστρωτής, τον οποίο και γνώρισα στη συνεργασία που είχαμε στον «Ερωτιδέα» και που έκτοτε γίναμε, στην κυριολεξία, αδελφοποιτοί. Όσο για το υπόλοιπο τιμ που συμμετέχει στο άλμπουμ, πρόκειται για κορυφαίους στο είδος τους μουσικούς που μου’ καναν την τιμή να συμμετάσχουν σ’ αυτό. Τους εκτιμώ όλους και τον καθένα χωριστά, βαθύτατα.
Οι ακροάσεις της ΕΠΟΧΗΣ
Περικλής Χειλάς: Στην καρδιά του Κουρτς
[Καθρέφτης Ήχων Αληθινών, 2026]
Εν αρχή ην ο λόγος και από το πρώτο τραγούδι το «Κοντά σας ξαναγύρισα» ο ακροατής παίρνει το μήνυμα πως ο λόγος εδώ είναι αφοπλιστικά ειλικρινής.
Ο Περικλής Χειλάς γράφει ποιήματα που τα μελοποιεί και τα ερμηνεύει ο ίδιος.
Στα ποιήματά του, εν προκειμένω στους στίχους των τραγουδιών του, εκφράζεται εκ βαθέων με λυρισμό, θάρρος, χιούμορ και σκοπτικότητα. Η μουσική του εναρμονίζεται και τονίζει τη μουσικότητα των ποιημάτων του. Είναι από τους λίγους συνθέτες στις μέρες μας που αντιμετωπίζουν με σοβαρότητα το έντεχνο ποιητικό τραγούδι και δημιουργούν μία υψηλής ποιότητας και απαιτήσεων μουσική απόλαυση Οι αρετές αυτής της συλλογής των 12 τραγουδιών, «Στην καρδιά του Κουρτς», είναι πως η ποίηση και η μουσική αποτελούν δύο ανεξάρτητες δημιουργίες. Χαρακτηριστικό παράδειγμα το τρίτο τραγούδι της συλλογής «Μετεωρισμός» με μουσικούς τον Ανδρέα Πολυζωγόπουλο και Τάκη Φαραζή και «ηχοσκηνοθεσία» Δημήτρη Μπέλλου -Τάκη Φαραζή που άνετα θα μπορούσε να λειτουργήσει ως κινηματογραφικό sound track το ίδιο και το «Παράξενο Μπαλέτο».
Την απόλυτα προσωπική σφραγίδα ολοκληρώνει η ερμηνεία του ίδιου του συνθέτη. Ο Περικλής Χειλάς διαθέτει μία ζεστή και εκφραστική φωνή αποδίδει ο ίδιος τα συναισθήματά του και δύσκολα θα μπορούσα να σκεφθώ άλλον ερμηνευτή για τα συγκεκριμένα τραγούδια. Στις ερμηνείες βέβαια συμμετέχουν και σπουδαίες γυναικείες φωνές όπως οι Μαρία Αλαμανή-Ναθαναηλίδου, Αθηνά Ρούτση και Κατερίνα Νιτσοπούλου. Το τραγούδι που ξεχώρισα είναι το δεύτερο της συλλογής «Η νύχτα για τους ανθρώπους» που συμμετέχουν και τα μέλη της Παιδικής Διαπολιτισμικής Χορωδίας Polyphonika υπό τη διεύθυνση της Μυρτώς Τίκωφ.
Παρά την προσεκτική ακρόαση διαπίστωσα για ακόμα μία φορά πως χρειάζεται αρκετή προσπάθεια για να προσεγγίσεις το νόημα, να βρεις τον κώδικα και να φθάσεις στην ουσία μιας μουσικής δημιουργίας. «Η Καρδιά του Κούρτς» είναι απαιτητική, αλλά σε γοητεύει και συγκινεί.
Εξαιρετική η ενορχήστρωση του κορυφαίου μουσικού Τάκη Φαραζή. Μαζί του συμμετέχουν οι Σάββας Χριστοδούλου, Μιχάλης Καταχανάς, Στέφανος Δημητρίου, Ανδρέας Πολυζωγόπουλος, Δημήτρης Μπέλλος , Πέτρος Βαρθακούρης, David Lynch κ.ά. Στα συν της έκδοσης το επιμελημένο σε μορφή CD-book, lay-out του Καθρέφτη, της εταιρείας του Μωυσή Ασέρ.
Κλείνω με στίχους του Περικλή Χειλά από το πρώτο τραγούδι:
…γι’ αυτό σου λέω πως είμαι εδώ
κι αποφάσισα να ζήσω.
Καλή σας ακρόαση.
