Αχός βαρύς ακούστηκε τις τελευταίες ημέρες με αφορμή το νομοσχέδιο του υπουργείου Εργασίας, Κοινωνικής Ασφάλισης και Κοινωνικής Αλληλεγγύης «Μέτρα για την Προώθηση των Θεσμών της Αναδοχής και Υιοθεσίας», το οποίο μετά από ένα μήνα στη διαβούλευση, βρίσκεται τώρα υπό συζήτηση στην Επιτροπή Κοινωνικών Υποθέσεων της Βουλής, όπου έχουν -μέχρι τη στιγμή που γράφονται αυτές οι γραμμές- μιλήσει οι ειδικοί αγορητές των κοινοβουλευτικών κομμάτων, η αρμόδια αναπληρώτρια υπουργός και οι 30 φορείς που κλήθηκαν να καταθέσουν τις παρατηρήσεις και επισημάνσεις τους για τη βελτίωση του σχεδίου νόμου. Η αφορμή για την οποία μας απασχόλησε, δηλαδή η διαφωνία κάποιων -ασαφές ακριβώς πόσων, μεταξύ τριών και δέκα- βουλευτών του ΣΥΡΙΖΑ με διάταξη του άρθρου 8, που συμπεριλαμβάνει στους υποψήφιους γονείς για αναδοχή τέκνου τα ζευγάρια που έχουν συνάψει σύμφωνο συμβίωσης, συνεπώς και ομόφυλα ζευγάρια, δεν είναι ασήμαντη, κυρίως γιατί φέρνει ξανά στο προσκήνιο ζητήματα που αποτελούν γνωστές και αθεράπευτες αδυναμίες του ΣΥΡΙΖΑ. Όμως, είναι τουλάχιστον ατυχές να επισκιάζει ένα σημαντικό νομοθέτημα, το αποτέλεσμα διαβούλευσης και συνεργασιών σχεδόν δύο χρόνων, το οποίο αποτελεί ένα ακόμα κρίκο στην αλυσίδα της μέριμνας για το παιδί. Η σημασία του προκύπτει και από τις συνεδριάσεις της Επιτροπής Κοινωνικών Υποθέσεων, όπου αγορητές και φορείς, στην πλειοψηφία τους, συμφωνούν ότι επιχειρεί να λύσει χρονίζοντα ζητήματα σε πολύ ευαίσθητους κοινωνικούς τομείς, με τρόπο θεσμικά και επιστημονικά έγκυρο.
Σταχυολογώντας τις καταρχήν εισηγήσεις των ειδικών αγορητών, από πολιτικο-ιδεολογική πλευρά κυρίως, έχει ενδιαφέρον να σημειώσουμε ότι η εισηγήτρια εκ μέρους της ΝΔ, βουλεύτρια Β’ Θεσσαλονίκης Αικατερίνη Μάρκου, επεσήμανε ότι «δυστυχώς ο κανόνας στη χώρα μας είναι ακόμα το ίδρυμα» και ότι «παιδιά αναγκάζονται να φιλοξενούνται σε νοσοκομεία μέχρι να βρεθεί κάποια άλλη λύση», τη στιγμή που «ο φυσικός τόπος ενός παιδιού είναι η οικογένεια». Ενώ για το «επίμαχο» θέμα, σημείωσε ότι «επισκιάζει τον πραγματικό πυρήνα του νομοσχεδίου που είναι η παιδική προστασία», αλλά και ότι «η κοινωνία είναι πάντα πιο μπροστά από την πολιτεία σε αυτά τα θέματα.» Ωστόσο, εξέφρασε χλιαρά τη διαφωνία του κόμματός της με την αναδοχή τέκνου από ομόφυλα ζευγάρια.
Τι πάει να πει αριστερός και δεξιός;
Ακόμα περισσότερο ενδιαφέρον είχε η τοποθέτηση της βουλεύτριας Αττικής Εύης Χριστοφιλοπούλου, εισηγήτριας εκ μέρους της Δημοκρατικής Συμπαράταξης, η οποία υπογράμμισε, μεταξύ άλλων, ότι «τα νομοθετήματα έχουν πολλές φορές τεχνικό χαρακτήρα, αλλά εν προκειμένω έχουν περισσότερο χαρακτήρα διαμόρφωσης ή βοήθειας στη διαμόρφωση κοινωνικών στάσεων και αντιλήψεων. Είναι σαφές ότι μέσα στην κοινωνία ελλοχεύουν πολλές φορές προκαταλήψεις, ιδεοληψίες, αριστερές και δεξιές.» «Τι πάει να πει αριστερός και δεξιός, εδώ κρινόμαστε όλοι.» σημείωσε με νόημα δύο φορές. «Αν στόχος μας είναι να μην υπάρχουν διακρίσεις», συνέχισε, «θα πρέπει να μην κρύβουμε κάποια πράγματα κάτω από το χαλί. Και εξηγούμαι: μέχρι σήμερα, πριν έρθει το νομοσχέδιο αυτό [προς διαβούλευση] οποιοδήποτε μεμονωμένο άτομο, εφόσον τηρεί τις προϋποθέσεις, μπορεί να γίνει ανάδοχος τέκνου. Επίσης αποτελεί στοιχείο της ελληνικής νομοθεσίας το σύμφωνο συμβίωσης. Το σύμφωνο αυτό αφορά ετερόφυλα και ομόφυλα ζευγάρια. Με βάση το ελληνικό Σύνταγμα αλλά και το ευρωπαϊκό Δίκαιο θα κατέπιπτε οιαδήποτε αναφορά σε οποιαδήποτε εξαίρεση. Κατανοούμε εν προκειμένω ότι η ρύθμιση δεν μπορεί να περιέχει κάποια διάκριση.»
Για άλλους λόγους, ενδιαφέρον παρουσίασε και η προσέγγιση του εισηγητή εκ μέρους του ΚΚΕ, βουλευτή Ηρακλείου Μανόλη Συντυχάκη, ο οποίος χαρακτήρισε «αποπροσανατολιστική αλλά και βολική συζήτηση, την εστίαση στο άρθρο 8», αλλά επισήμανε ότι «η αναδοχή από ομόφυλα ζευγάρια δεν θα πρέπει να προβλέπεται. […] Για το ΚΚΕ, το βασικό κριτήριο για την αναδοχή ή την υιοθεσία είναι η ομαλή ψυχοσωματική και κοινωνική ανάπτυξη των παιδιών γι’ αυτό και είναι απαραίτητο να μεγαλώσουν σε ένα πλαίσιο όπου είναι διακριτή η σχέση άνδρα – γυναίκας.» Πέρα από αυτό, όμως, υπογράμμισε ότι κατά τη γνώμη του ΚΚΕ «αυτό που κυρίως ενδιαφέρει την κυβέρνηση δεν είναι η ψυχοκοινωνική ανάπτυξη των παιδιών, αλλά το πώς θα προωθήσει τη βασική πολιτική κατεύθυνση της Ευρωπαϊκής Ένωσης για κλείσιμο των δομών προστασίας του παιδιού». Όπως επισήμανε και η προλαλήσασα… εδώ κρινόμαστε όλοι.
Η αποϊδρυματοποίηση είναι επιτακτική ανάγκη
Ο εισηγητής των ΑΝΕΛ, βουλευτής Β Αθήνας Θανάσης Παπαχριστόπουλος, αφού τόνισε ότι εκφράζει προσωπική γνώμη και δεν εκπροσωπεί το κόμμα του, υπογράμμισε ότι «πολλοί από εμάς εδώ νομίζουν ότι «ίδρυμα» είναι κάτι κοριτσάκια με κοτσιδούλες που πουλάνε λουλούδια. Δεν είναι έτσι. […] Καλό είναι να ξέρουμε για ποια πραγματικότητα μιλάμε. Η αποϊδρυματοποίηση είναι επιτακτική ανάγκη.» Ενώ σημείωσε για το «επίμαχο» ότι «κάποιοι δημιουργούν ψεύτικες ειδήσεις εκεί που δεν υπάρχουν».
Στον πολιτικο-ιδεολογικό καυγά πήρε μέρος και ο εισηγητής εκ μέρους του Ποταμιού, βουλευτής Α Αθήνας Σπύρος Λυκούδης, τονίζοντας: «Εάν ο νομοθέτης και η συντεταγμένη πολιτεία δεν παρεμβαίνει με την αίσθηση της ανάγκης να προωθεί την κοινωνία, αλλά για να ερμηνεύει ή για να τακτοποιεί τις ενστάσεις της, δεν πρόκειται να πάμε πουθενά, ποτέ. Υπάρχουν άπειρα παραδείγματα στην ιστορία που οι κοινωνίες δεν προχώρησαν όταν ήταν απολύτως ώριμες, αλλά όταν πρωτοπορίες -και εδώ μιλάμε για το νομοθέτη- κάνουν τις τομές που χρειάζονται για να τις ωθήσουν σε καλύτερες και ουσιαστικότερες κατευθύνσεις.»
Τι προβλέπει το νομοσχέδιο
Η αρμόδια αναπληρώτρια υπουργός Θεανώ Φωτίου πήρε στη συνέχεια το λόγο και επεσήμανε: «Είμαι εξαιρετικά ευχαριστημένη από τη συζήτηση που διεξήχθη μέχρι στιγμής, διότι πραγματικά –παρά τις διαφωνίες μας- εθίγησαν σημαντικές πλευρές του νομοσχεδίου, που όλες αυτές τις μέρες επιχειρείται να αποσιωπηθούν. Δεν μπορεί να υπάρχουν παιδιά μέσα σε ιδρύματα και την ίδια ώρα υποψήφιοι γονείς να μη μπορούν να πάρουν επί έξι χρόνια ένα παιδί, ενώ συγχρόνως ανθεί το εμπόριο βρεφών. Τα ερωτήματα είναι δύο: Πρώτον, αυτό το πρόβλημα το αντιμετωπίζει αυτό το νομοσχέδιο; Δεύτερον, το αντιμετωπίζει θεσμικά και επιστημονικά κατοχυρωμένα;»
Μιλώντας επί της ουσίας του νομοσχεδίου και των σημαντικών αλλαγών που επιφέρει καθόρισε τις βασικές γραμμές του:
* Διευρύνει τη δεξαμενή των κοινωνικών λειτουργών με αδιάβλητες επιστημονικές διαδικασίες.
* Χαράσσει με σαφήνεια το δρόμο που θα ακολουθείται. Πλέον κάθε παιδί είτε δίνεται για αναδοχή είτε για υιοθεσία είτε μπαίνει σε ίδρυμα, πρέπει να έχει ηλεκτρονικό φάκελο των προσωπικών δεδομένων του. Κανένα παιδί δεν θα δίνεται για υιοθεσία ή αναδοχή χωρίς αυτόν το φάκελο. Επίσης, όλοι οι υποψήφιοι ανάδοχοι ή θετοί γονείς πρέπει να ακολουθούν μια σαφώς καθορισμένη -και χρονικά- διαδικασία. Θα κάνουν μία αίτηση σε δημόσιο φορέα, είτε στις Περιφέρειες είτε στα Κέντρα Κοινωνικής Προστασίας.
* Εκπαιδεύει τον υποψήφιο γονιό και τότε μόνο εγγράφεται στο μητρώο υποψήφιων γονέων. Ενώ τον ερευνά σε τρία διαφορετικά στάδια.
Στο σημείο αυτό, η Θ. Φωτίου επεσήμανε: «Τρεις συνεχείς έλεγχοι, αγαπητοί συνάδελφοι, για πόσα ομόφυλα ζευγάρια θέλετε να εξαιρέσουμε όλα τα ετερόφυλα; Γιατί όλοι γνωρίζετε ότι δεν μπορούμε, για λόγους ισότητας και συνταγματικότητας, να πούμε ότι δεχόμαστε τα ετερόφυλα ζευγάρια αλλά όχι τα ομόφυλα.
Για πρώτη φορά το κράτος θα γνωρίζει πόσα παιδιά υπάρχουν προς υιοθεσία και αναδοχή και πόσοι γονείς. Αυτό το σύστημα δεν μπορείτε να το στερήσετε από την ελληνική κοινωνία. […] Ας μην κρυβόμαστε πίσω από το δάχτυλό μας, δίνουμε το δικαίωμα σε έναν άνθρωπο να γίνει ανάδοχος και τον κρίνουμε με βάση την καταλληλότητά του, όχι το σεξουαλικό του προσανατολισμό.»
Κλείνοντας, η αναπληρώτρια υπουργός τόνισε: «Πάμε για αποϊδρυματοποίηση. Γιατί κάθε μέρα που μένει ένα παιδί σε ίδρυμα -ακόμα και στο καλύτερο ίδρυμα-, ιδιαίτερα τα παιδιά από 0 έως 3 χρόνων, είναι καταστροφικό νοητικά και ψυχολογικά.»
Τελικά, ίσως να μη χρειάζεται καμιά περαιτέρω απάντηση στους διαφωνούντες βουλευτές του ΣΥΡΙΖΑ, αφού τα θέματα που θέτουν μάλλον καλύφθηκαν από τους ειδικούς αγορητές των άλλων κομμάτων. Όμως πολλά και ενδιαφέροντα ειπώθηκαν στην ΕΠΕΚΕ της περασμένης Τρίτης -την τρίτη κατά σειρά επί των θεμάτων του νομοσχεδίου-, από τα οποία αξίζει να παραθέσουμε μια κουβέντα βουλευτή του ΣΥΡΙΖΑ: Έχω δυο παιδιά, που βρίσκονται πολιτικά κοντά στον ΣΥΡΙΖΑ, τα οποία μπορούν να μου δικαιολογήσουν ότι αναγκάστηκα να ψηφίσω μνημονιακές ρυθμίσεις, αλλά δεν θα μου συγχωρούσαν να μη στηρίξω ολόθερμα αυτό το νομοσχέδιο.
Ζωή Γεωργούλα
