Δεν είναι καθόλου εύκολο να μιλήσεις για μια ταινία σαν την «Αναγέννηση» (Kuang ye shi dai / Resurrection) του Μπι Γκαν. Ενός σκηνοθέτη που έχει επιλέξει ένα ιδιαίτερο κινηματογραφικό στιλ. Ονειρικός, ποιητικός, ατμοσφαιρικός που επιλέγει να θρυμματίσει τον χρόνο αποφεύγοντας τη γραμμική αφήγηση και αγαπά τα μεγάλα μονοπλάνα. Βλέποντας και προσπαθώντας να αποκωδικοποιήσω την ταινία ο νους μου πήγε στην πρώτη μου επαφή με τον Ταρκόφσκι που είχε γίνει με το «Στάλκερ». Είχα δυσκολευτεί πολύ αλλά ήμουν βέβαιος ότι είχα δει κάτι πολύ μεγάλο που ξεπερνούσε το γνωστικό (ή και το διανοητικό) μου πεδίο.
Από τότε πέρασαν πολλά χρόνια, είδα χιλιάδες ταινίες, η οπτική μου διευρύνθηκε και (νομίζω ότι) έμαθα να προσεγγίζω τις ταινίες βλέποντας και λίγο πιο βαθιά από το προφανές. Επίσης έμαθα ότι το σινεμά είναι ένα αλλά και πολλά πράγματα ταυτόχρονα και ότι μπορεί να μου αρέσει τόσο ο Χίτσκοκ, ο Λεόνε κι ο Μπερτολούτσι, όσο κι ο Ταρκόφσκι, ο Γκοντάρ και ο Καρ Γουάι. Να όμως που ο Μπι Γκαν με «ζόρισε» εντυπωσιάζοντάς με!
Όπως διαβάζουμε στο δελτίο Τύπου της ταινίας η υπόθεση είναι η εξής: Σε ένα απροσδιόριστο μέλλον, η ανθρωπότητα έχει ανακαλύψει το μυστικό της μακροβιότητας στην παρεμπόδιση των ονείρων. Λίγοι μονάχα «επαναστάτες» αρνούνται πεισματικά να τα εγκαταλείψουν, επιλέγοντας μια σύντομη αλλά συναρπαστική ζωή σε αντάλλαγμα της επιθυμίας τους να ονειρεύονται. Ένας νεαρός ονειροπόλος μετενσαρκώνεται μέσα από πέντε εποχές. Καθώς ο 20ός αιώνας εκτυλίσσεται, μια γυναίκα ακολουθεί τα ίχνη του.
Σας διαβεβαιώνω ότι αυτό που διαβάσατε δεν λέει απολύτως τίποτα! Η «Αναγέννηση» είναι πολλά περισσότερα, είναι μια ταινία που λειτουργεί ως ονειρικό παραισθησιογόνο από τις πρώτες σκηνές.
Από τη αρχή βουτάμε στα βαθιά καθώς η προσπάθειά μας να προσδιορίσουμε το χρόνο αποδεικνύεται μάταιη. Μπορεί ο καθένας να μιλήσει αόριστα για το μέλλον αν και όλα όσα βλέπουμε περισσότερο θυμίζουν ρετρό. Το μοναδικό σταθερό σημείο είναι ο νεαρός ονειροπόλος, ο «παραληρηματικός» όπως αποκαλούνται όσοι είναι σαν κι αυτόν. Αυτός ταξιδεύει στο χρόνο σε πέντε διαφορετικές εποχές αναζητώντας μαζί με μια γυναίκα το απαγορευμένο όνειρο κι εκείνον που θα το επαναφέρει. Οι πέντε αυτές εποχές αντιστοιχούν στις ισάριθμες ανθρώπινες αισθήσεις: όραση, ακοή, γεύση, όσφρηση, αφή. Και με ιδιαίτερα ιδιοφυή τρόπο ο Μπι Γκαν εναλλάσσει διαφορετικά κινηματογραφικά είδη σε κάθε εποχή.
Προσωπικά υποστηρίζω ότι η «Αναγέννηση» είναι μια ταινία για το ίδιο το σινεμά. Αρχίζει δείχνοντας ανθρώπους να εκδιώκονται από αστυνομικούς μέσα από μια κινηματογραφική αίθουσα και τελειώνει πάλι με ανθρώπους που βρίσκονται μέσα στην αίθουσα μέχρι που πέφτουν οι τίτλοι τέλους της ταινίας που παρακολουθούν κι αυτοί μαζί με μας. Το σινεμά λοιπόν, ως η κατ’ εξοχήν τέχνη του ονείρου, διώκεται από την εξουσία. Αλλά ο παραληρηματικός ονειροπόλος μας, το κουβαλά, το διατηρεί ζωντανό και το πηγαίνει μέχρι το τέλος, ως νικητή και όχι ως διωκόμενο πλέον.
Βλέπουμε λοιπόν ότι δεν είναι καθόλου τυχαίο το ονειρικό ταξίδι του μέσα στον χρόνο. Ένα ταξίδι όπου μπροστά από τα μάτια μας περνούν ο βουβός κινηματογράφος, ο γερμανικός εξπρεσιονισμός, το φιλμ νουάρ, το σινεμά του φανταστικού, οι ταινίες τρόμου, το μελόδραμα, η επιστημονική φαντασία.
Με εντυπωσιακά σκηνικά που δίνουν τη ψευδαίσθηση του βάθους στον χώρο και που δημιουργούν μία αίσθηση παρακμής, φόβου, εγκατάλειψης κι αβεβαιότητας, με μονοπλάνα και με κάμερα που κινείται με θαυμαστή ευελιξία ο Μπι Γκαν «στήνει» ένα φανταστικό κόσμο που είναι η μετουσίωση του σινεμά.
Θεωρώ ότι η ταινία είναι ένας φόρος τιμής σε αυτό που όλοι αγαπούμε: στο σινεμά. Και ιδιαίτερα στο σινεμά που βλέπεται στο φυσικό του χώρο, την κινηματογραφική αίθουσα. Αυτό άλλωστε δείχνει και η ταινία. Κι αυτό οφείλουμε να το λάβουμε σοβαρά υπόψη. Το αναφέρω ευκαιρίας δοθείσης, επειδή τον τελευταίο καιρό μοιάζει να έχει ξεσπάσει επιδημία καταστροφής κινηματογραφικών αιθουσών.
Ένας Χρυσός Αλέξανδρος για το Νίκο Γραμματικό
Με την απονομή τιμητικού Χρυσού Αλέξανδρου για το σύνολο του έργου του θα τιμήσει το Φεστιβάλ Κινηματογράφου Θεσσαλονίκης έναν από τους πιο αγαπητούς στο κοινό σκηνοθέτη, το Νίκο Γραμματικό κατά τη διάρκεια της 67ης διοργάνωσής του που θα πραγματοποιηθεί από τις 5 ως τις 15 Νοεμβρίου.
Η απονομή θα συνοδευτεί με μεγάλο αφιέρωμα στο οποίο θα προβληθεί το σύνολο των ταινιών του σπουδαίου σκηνοθέτη. Οι ταινίες του αφιερώματος είναι:
«Κλειστή στροφή» (1991): Το ντεμπούτο του Γραμματικού έγινε με αυτό το δυναμικό φιλμ νουάρ οι ήρωες του οποίου είναι άνθρωποι που ζουν τα όρια.
«Η εποχή των δολοφόνων» (1993): Με πολλά νουάρ στοιχεία και η δεύτερη ταινία του με ήρωες δυο φίλους που μπλέκουν σε μια επικίνδυνη ιστορία.
«Απόντες» (1996): Μια παρέα φίλων μεγαλώνει στη Σαλαμίνα. Τα χρόνια περνούν κι ενώ όλα γύρω αλλάζουν το ίδιο συμβαίνει και με τους ήρωές μας. Με πολλά αυτοβιογραφικά στοιχεία, ο Νίκος Γραμματικός υπογράφει μια ταινία που αγαπήθηκε ιδιαίτερα.
«Νυχτολούλουδα» (1999): Ντοκιμαντέρ με θέμα την άγνωστη σε μας εκπαίδευση παιδιών με προβλήματα όρασης.
«Ο βασιλιάς» (2002): Ένας άνδρας που θέλει να ξεφύγει από το παρελθόν ξεκινά μια καινούργια ζωή στο χωριό του πατέρα του όπου οι ντόπιοι θα τον αντιμετωπίσουν ως «ξένο». Εμβληματική ταινία στο έργο του σκηνοθέτη που αγαπήθηκε από το κοινό και εκθειάστηκε από τους κριτικούς.
«Αγρύπνια» (2005): Δραματικό φιλμ με ήρωες δυο αδέλφια. Έναν αστυνομικό που πυροβόλησε τη γυναίκα του και έναν ιερέα. Περνούν μια νύχτα γεμάτη εξομολογήσεις ενώ ο πρώτος προσπαθεί να διαφύγει.
«Μήδεια…κρείσσων τῶν ἐμῶν βουλευμάτων» (2014): Βασισμένη στο ομώνυμο έργο του Ευριπίδη η ταινία, είναι μια εμπνευσμένη κινηματογραφική μεταφορά.
Επίσης, θα προβληθούν και τέσσερις μικρού μήκους ταινίες του Νίκου Γραμματικού: «Μακρόθεν» (1987), «Επικίνδυνη ζώνη» (1988), «Άβαξ» (1989) και «Χάος» (1994).
ΟΙ ΝΕΕΣ ΤΑΙΝΙΕΣ
«The social reckoning» του Άαρον Σόρκιν: Η Φράνσις Χάουγκεν, μια νεαρή μηχανικός του Facebook, ζητά τη βοήθεια του Τζεφ Χόρβιτς, ενός δημοσιογράφου της Wall Street Journal, για να ξεκινήσει ένα επικίνδυνο ταξίδι που καταλήγει να αποκαλύψει τα πιο καλά φυλαγμένα μυστικά του κοινωνικού δικτύου. Πολιτικό θρίλερ.
«Άλλη μαμά» (Other mommy) του Ρομπ Σάβατζ: Η Μπέλα, ένα 8χρονο κορίτσι που ζει σε ένα σπίτι με ενδοοικογενειακά προβλήματα, αντιμετωπίζει μια δυσοίωνη οντότητα που βγαίνει από την ντουλάπα της. Η παρουσία αυτή, την οποία αποκαλεί «Άλλη Μαμά», γίνεται ολοένα και πιο απειλητική για την ίδια και την οικογένειά της. Μεταφυσικό θρίλερ τρόμου.
«Primetime» του Λανς Όπενχαϊμ: Όταν το δίκτυο NBC μεταφέρει τον παρουσιαστή Κρις Χάνσεν το 2006 σε μια προνομιακή ζώνη υψηλής τηλεθέασης, ο ίδιος είναι αποφασισμένος να γράψει τηλεοπτική ιστορία. Η πίεση όμως για την τηλεθέαση μετατρέπεται σε ανασφάλεια και υπέρμετρο εγωισμό. Ο Χάνσεν αρχίζει να βλέπει τον εαυτό του ως μυθολογική φιγούρα και εκδικητή που καθαρίζει τον κόσμο από το κακό, διαβάζοντας μηνύματα παιδόφιλων σαν ιερό κείμενο. Δραματικό θρίλερ.
«Ξεχασμένο νησί» (Forgotten iland) του Τζόελ Κρόφορντ και του Τζάνουελ Μερκάδο: Καθώς γιορτάζουν την τελευταία τους νύχτα μαζί, οι απόφοιτες λυκείου Τζο και η Ράισα, κολλητές φίλες από το δημοτικό, ανακαλύπτουν μια μυστηριώδη πύλη που τις μεταφέρει στο φανταστικό νησί Νακάλι, γεμάτο μαγικά και μυθικά πλάσματα για τα οποία άκουγαν ιστορίες από τους φιλιππινέζους συγγενείς τους. Μερικά από αυτά τα πλάσματα θα γίνουν φίλοι, άλλα όμως εχθροί. Μαζί με έναν καλοπροαίρετο αλλά αδέξιο άνθρωπο-σκύλο και μια μικρή αλλά δυναμική παρέα φίλων, η Τζο και η Ράισα πρέπει να αντιμετωπίσουν το πιο φοβερό πλάσμα του νησιού. Οικογενειακή ταινία κινουμένων σχεδίων.
