Στην Κέρκυρα, Μεγάλο Σάββατο. Φωτογραφία του γιου του, Νικόλα
Μότο: Η ενασχόληση του Αποστολάκη με την ιστορία περιέκλειε την αγάπη για τον τόπο και τα κοινά, είχε μια ουσιωδώς διαφωτιστική και πολιτική διάσταση (να γνωρίσουμε τον κόσμο για να τον αλλάξουμε).
Σαν κεραυνός έπεσε εκείνο το βράδυ, 29 Ιουλίου, η είδηση ότι ο Απόστολος Αποστολάκης δεν είναι πια μαζί μας. Σαν κεραυνός που ξεθεμέλιωσε τη δρυ· τη βασιλική δρυ. Γιατί ο Λάκης (όπως τον έλεγαν οι κοντινοί φίλοι) έμοιαζε με δέντρο που άνθιζε, που στον κορμό του ακουμπάγαμε και ο ίσκιος του έστεργε πολλά, εγχειρήματα και ανθρώπους. Μοιάζει παλαιικιά η εικόνα, αλλά, εκτός του ότι μάλλον θα του άρεσε, είναι η πρώτη που σκέφτομαι για να δώσω το αποτύπωμα της παρουσίας του.
Μεγάλη λύπη και μεγάλο ξάφνιασμα. Εκτός από το πόσο αγαπητός και αγαπησιάρης ήταν ή την ηλικία, σκέφτομαι δύο ακόμα λόγους. Κατ’ αρχάς, μέχρι και την τελευταία στιγμή ξεχείλιζε από ζωή. Κι ας φαινόταν η ταλαιπωρία από την αρρώστια, όσοι και όσες βρέθηκαν αρχές Ιουλίου στη Ζαγορά, στο συνέδριο για τον Κορδάτο, έχουν να λένε για τις παρεμβάσεις, τα σχόλια, το αεικίνητον του ανδρός. Έπειτα, είχε το χάρισμα να δημιουργεί εύκολα ισχυρούς δεσμούς. Γνωριζόσασταν, και γρήγορα η γνωριμία γινόταν σχέση εγκάρδια.
Έκανε πολλά και σημαντικά. Σημειώνω επιγραμματικά ορισμένα. Τις δεκαετίες του 1980 και του 1990, επί δημαρχίας Κουντούρη και Πιτσιώρη, δημοτικός σύμβουλος και αντιδήμαρχος Βόλου, με έργο στα πολιτιστικά, ιδίως στον Καλλιτεχνικό Οργανισμό Βόλου. Αργότερα στο Πορφυρογένειο Ίδρυμα, διαρκής και ακατάβλητος συμπαραστάτης στο πλευρό της τόσο αγαπημένης του Κατερίνας Πορφυρογένη, με την οποία έγιναν αδερφικοί φίλοι (τον αποχαιρέτησε, «τον fratello», με ένα πολύ συγκινητικό κείμενο, το οποίο υπογράφει «Η sorella σου» που «ορφάνεψε για τρίτη φορά»). Τέλος, στον Σύλλογο Ιστορίας Μνήμης Εθνικής Αντίστασης, τον γνωστό μας ΣΙΜΕΑ, του οποίου υπήρξε ιδρυτής και εμψυχωτής – έργο ζωής από το 2016.
Αν ψάχναμε λέξεις-κλειδιά για ένα βιογραφικό λήμμα, σίγουρα θα βάζαμε τη μόρφωση και την αυτομόρφωση, την προκοπή του τόπου, τη στράτευση στην Αριστερά, την κοινωνική προσφορά, το περίσσευμα ψυχής, την ανιδιοτέλεια, τη ζέση, το πείσμα και την αφοσίωση σε όσα έκανε. Σκέφτομαι τέσσερα στοιχεία που συνέχουν όλες τις δραστηριότητές του. Πρώτον, την αγάπη για τον Βόλο και τη Μαγνησία, την ιστορία τους αλλά και το σήμερα. Δεύτερον, την έγνοια για τα κοινά, από τα μικρά τοπικά μέχρι τα πιο συνολικά, μέσα από την ένταξη στην Αριστερά. Τρίτον, το ενδιαφέρον για τον πολιτισμό, την ιστορία, τη διαφύλαξη της ιστορικής μνήμης. Τελευταίο μα όχι έσχατο, την πλατιά απεύθυνση, τη μαζική δουλειά: όλα όσα έκανε ήθελε να μην απευθύνονται στους λίγους. Και το κατάφερνε. Τα αμφιθέατρα γέμιζαν στις εκδηλώσεις του ΣΙΜΕΑ, κι αυτό ήταν εν πολλοίς έργο του Αποστολάκη, μέσα από το δίκτυο των γνωριμιών (που μαζί με τις πολλές ιατρικές γνώσεις απέκτησε δουλεύοντας στο φαρμακείο της αδερφής του) και το πάθος του. Αυτή η μέριμνα –αλλά και η ικανότητα– για τη μαζική δουλειά ήταν κομμάτι της προίκας του από την ένταξή του στην κομμουνιστική Αριστερά, από τα νεανικά του χρόνια. Και δεν είναι τυχαίο ότι το δημιούργημά του, ο ΣΙΜΕΑ, είχε στην καρδιά του την Εθνική Αντίσταση, το πιο φωτεινό, ζωογόνο και μαζικό φανέρωμα του λαϊκού μας κινήματος.
Όλα αυτά συνδέονταν και συμπλέκονταν: η ενασχόληση με την ιστορία περιέκλειε την αγάπη του για τον τόπο και τα κοινά, είχε μια ουσιωδώς διαφωτιστική και πολιτική διάσταση (να γνωρίσουμε τον κόσμο για να τον αλλάξουμε), εκβάλλοντας στη δράση για την κοινωνική πρόοδο. Άνθρωπος της πράξης, με την αισιοδοξία της βούλησης να τον διαπερνά, κομμάτι του χαρακτήρα αλλά και της πολιτικής του διαπαιδαγώγησης. Και τον ενθουσιασμό αυτό τον μετέδιδε και σ’ εμάς.
Θα μας λείψει πολύ. Και για όσα έκανε (και είναι χρέος μας, όσων τον αγαπούσαμε, να βοηθήσουμε να συνεχιστούν) και γι’ αυτό που ήταν. Η Μαρία, ο Ιάσονας, ο Αλέξανδρος, ο Νικόλας, τα εγγόνια, τα αδέλφια, όλοι οι δικοί του μπορούν να είναι περήφανοι. Για όσα έπραττε και, ακόμα περισσότερο, γι’ αυτό που ήταν.
ΥΓ.: Ψάχνω σε μέιλ και ίνμποξ. Δεκάδες μηνύματα, ιδέες, συνεννοήσεις. Διαλέγω ένα μήνυμα, Σεπτέμβρη του 2023. Όχι προς τον ίδιο, αλλά σε δύο φίλες, την Άννα και τη Λήδα: «Ο ήρως Αποστολάκης μάς πρόλαβε! Δαιμόνιος, έφτασε Πινακάτες με τρόφιμα και νερό. Είδε τον Χρήστο και τη Ζακλίν, είναι καλά. Επιστρέφει Βόλο». Ήταν οι μέρες του Ντάνιελ, ο Χρήστος και η Ζακλίν αποκλεισμένοι στο Πήλιο, τα τηλέφωνα, σταθερά και κινητά, κομμένα, οι δρόμοι κλεισμένοι, μαθητές, μαθήτριες, φίλες και φίλοι ανησυχούμε. Σκεφτόμαστε τον έναν και μοναδικό (γνωστό μας και στενό φίλο του ζεύγους) ο οποίος θα τμήσει τον γόρδιο δεσμό: τον Αποστολάκη. Τον αναζητούμε, αλλά όταν εμείς πηγαίναμε (νοερώς), εκείνος γύριζε (με το αυτοκίνητο): είχε ήδη πάει… Το γράφω ως –μικρό– δείγμα της –μεγάλης– ικανότητάς του να τα καταφέρνει, αλλά και της εμπιστοσύνης που ενέπνεε ότι θα τα καταφέρει, ότι μπορείς να του απευθυνθείς – και ότι θα τα καταφέρουμε κι εμείς μαζί. Ναι, ο ίσκιος του μας έστεργε.
