Σοφία Διονύσοπουλου – Μαρίνα Μέντζου «Τα μικρούτσικα», εκδόσεις Γκοβόστης, 2025
Δύο είναι τα σημεία εκείνα στα οποία αξίζει να σταθεί κανείς προκειμένου να διερευνήσει το είδος και το ύφος της νέας ποιητικής πρότασης που συνιστά το πρόσφατο βιβλίο των Σοφίας Διονυσοπούλου και Μαρίνας Μέντζου που κυκλοφορεί υπό τον χαρακτηριστικό τίτλο «Τα μικρούτσικα». Το πρώτο έχει να κάνει με τη συνύπαρξη, τη δημιουργική συνύπαρξη των δύο ποιητριών που πραγματοποιήθηκε με τους όρους μιας άκρως αγαπητικής διάθεσης – της διάθεσης που πολύ συχνά γεννά η ποίηση στους θεράποντές της να προσεγγίσουν ο ένας τον άλλον και να σταθούν σε μια απόσταση σαν αυτή που χωρίζει και, ταυτόχρονα, ενώνει δύο συγκοινωνούντα δοχεία. Γιατί, πράγματι, η συλλογή αυτή παρουσιάζει τη μορφή δύο συγκοινωνούντων δοχείων καθένα από τα οποία μεταγγίζει στο άλλο την ενέργεια και την ατμόσφαιρά του, έτσι που το τελικό αποτέλεσμα να μην είναι ένα δίπτυχο αλλά ένα βιβλίο ενιαίο και αξεχώριστο μέσα στο οποίο συντελείται η μετάβαση από τη μία φωνή στην άλλη κατά τρόπο ανεπαίσθητο και συγχρόνως άκρως ελκυστικό. Οι δύο φωνές αναμφισβήτητα διαφέρουν, η καθεμιά έχει τον ήχο της, στο τέλος όμως αυτό που μένει είναι η αίσθηση μιας ώσμωσης από τις πιο αφυπνιστικές για τον αναγνώστη, ώστε αυτός να μπορέσει να αντιληφθεί τη δύναμη της ποίησης να αποτελεί το πεδίο εκδίπλωσης της ατομικότητας και, την ίδια στιγμή, της αλληλοδιείσδυσης και της αλληλοεπιρροής.
Έχει ενδιαφέρον να δει και να διαπιστώσει κανείς εδώ τις αποχρώσεις που προσλαμβάνει καθεμιά από τις δύο γραφές σε σύγκριση με την άλλη. Έτσι, στην περίπτωση της Μέντζου εκείνο που προκρίνεται και προεξάρχει ως πρώτη ύλη της δημιουργίας είναι το στιγμιότυπο και η στιγμή. Είναι οι λεπτομέρειες και οι ακαριαίες, αστραπιαίες εικόνες που διευθετούνται σε ένα ενιαίο σύνολο, το οποίο αποτελεί ουσιαστικά μια συρραφή συλλήψεων με περιγραφικό καθαρά χαρακτήρα. Τα ποιήματα πλάθονται με συγκεκριμένα υλικά, αντλημένα από το φυσικό περιβάλλον που διατηρούν την αυτοτέλεια και τη δυναμική τους, καθώς εισέρχονται σε μια διαδικασία μεταμορφώσεων που καθρεφτίζει ακριβώς τις διαδρομές των στοιχείων στη φύση, τους συνεχείς, αέναους κύκλους που διαγράφουν με την πορεία τους γύρω από ένα κέντρο που καταλαμβάνεται από τον άνεμο ως μέγεθος συνώνυμο, βασικά, του χρόνου.
Τα ποιήματα της Διονυσοπούλου, από την άλλη, κινούνται σε ένα κλίμα που φλερτάρει αρκετά με τον θάνατο ως απόληξη όχι πια της ζωής αλλά της ίδιας της τέχνης. Είναι μια ιδιαίτερα ενδιαφέρουσα και ανατρεπτική ματιά αυτή που βλέπει τον θάνατο σαν ένα σταθμό, τον τελικό, του ποιήματος ο οποίος έρχεται όχι για να το βυθίσει στην ανυπαρξία αλλά για να επικυρώσει την ύπαρξή του ως δημιουργήματος που είναι προορισμένο να ζει για πάντα. Η Διονυσοπούλου πειραματίζεται σε μεγάλο βαθμό με τη γλώσσα, ενώνει λέξεις, εισάγει ήχους, τεχνουργεί καινούργιες λέξεις για να δείξει ακριβώς τον τρόπο με τον οποίο η ποιητική γλώσσα δεν είναι τελικά μια δευτερογενής αλλά μια πρωτογενής γλώσσα που λειτουργεί, κατά βάση με το ένστικτο, όπως ακριβώς λειτούργησε ο άνθρωπος όταν ήρθε για πρώτη φορά σε επαφή με την ιδέα δημιουργίας της γλώσσας ως τρόπου έκφρασης και επικοινωνίας.
Το δεύτερο σημείο στο οποίο αξίζει να σταθεί κανείς έχει να κάνει με τη δήλωση του τίτλου, με την ξεκάθαρη και ευθεία προτίμηση στο ποίημα μικρής έκτασης όχι τόσο σε αντίστιξη με το μακροσκελές ποίημα όσο με το μακροσκελές του κόσμου, με την ιδιότητά του να αποτελεί μια συνέχεια τόσο σε έκταση όσο και σε βάθος, έτσι που το ποίημα να έρχεται σαν ένα αντίπαλον δέος για να ισοσκελίσει και να αντισταθμίσει αυτό το βάρος, αυτή τη φόρτιση, αυτή την απαίτηση που αποτελεί ο κόσμος και η σύλληψη, η απαντοχή του. Το ποίημα τώρα λειτουργεί σαν ένα καταφύγιο για τον άνθρωπο που του προσφέρει την ασφάλεια του οριοθετημένου, τη σιγουριά του προσπελάσιμου, τη βεβαιότητα του επιλεγμένου από έναν δημιουργό για έναν εγκάτοικο. Τον εγκάτοικο στην ποίηση. Τα ποιήματα των δύο καλλιτέχνιδων αναδεικνύουν και υπηρετούν αυτήν την πρόθεση με τον καλύτερο δυνατό τρόπο αφού δεν αρκούνται στην εστίαση σε μια και μόνη λεπτομέρεια, αλλά συντίθενται πάνω στη βάση της συλλογής μιας σειράς από λεπτομέρειες καθεμιά από τις οποίες αντιστοιχεί και σε ένα μέγεθος φυσικό μα και ανθρώπινο. Γιατί στα ποιήματα τόσο της Μέντζου όσο και της Διονυσοπούλου η φύση αναδεικνύεται στην υπέρτατη δύναμη που οδηγεί το λόγο και ο λόγος στην υπέρτατη δύναμη που διευθετεί τον κόσμο σε μια νέα τάξη που, ακόμα κι αν σφραγίζεται από το παράδοξο και την αταξία, εκβάλλει σε μιαν αξιοθαύμαστη αταραξία – την αταραξία της ποίησης ως κιβωτού του ανθρώπου.
