Ή πώς το ξεπούλημα της χώρας στο RealEstate δε μας παίρνει μόνο τα σπίτια, αλλά και τις ζωές
Την περασμένη βδομάδα, στην οδό Εμπράρ στην Θεσσαλονίκη, στήθηκε μια αυτοοργανωμένη συναυλία, ένα Do It Yourself (DIY) live, για τα DIY studios που ευδοκίμησαν για πολλά χρόνια στην περιοχή του κέντρου της πόλης και τώρα κινδυνεύουν άμεσα με εξαφάνιση λόγω της εξάπλωσης της μάστιγας του AirBnB. Η ομάδα διοργάνωσης του «DIY live για τα DIY studios» αναφέρει: «Καθώς παρακολουθούμε σε ζωντανή μετάδοση τη χώρα να μετατρέπεται σε ένα γιγαντιαίο AirBnB, φιλόξενο μόνο για τους εφήμερους τουρίστες και σίγουρα αφιλόξενο για τους κατοίκους της, καθώς βλέπουμε την εκμετάλλευση κινητών και ακινήτων να ξεπουλιέται σε επενδυτές και funds που ουδεμία σχέση έχουν με την Ελλάδα, αποφασίσαμε με διοργανώσουμε μια συναυλία, ένα μικρό φεστιβάλ για όλους αυτούς τους χώρους καλλιτεχνικής έκφρασης που κατακρεουργούνται και αφανίζονται στον βωμό του Urban Living.
Από τις αρχές της δεκαετίας του ’80 μέχρι και σήμερα, τα αυτοσχέδια μουσικά στούντιο αποτελούν βασικό κύτταρο των εναλλακτικών μουσικών οικονομιών και κοινοτήτων της Θεσσαλονίκης. Ιδιαίτερα από το 2000 και έπειτα, στους ορόφους πρώην βιοτεχνικών κτιρίων στο δυτικό ιστορικό και εμπορικό κέντρο της πόλης (π.χ. Λαδάδικα, Φραγκομαχαλάς), έχουν δημιουργηθεί σταθεροί, αυτοδιαχειριζόμενοι χώροι έκφρασης και συνεργασίας για μουσικούς και καλλιτέχνες.
Η παρακμή της βιοτεχνικής δραστηριότητας και η συνακόλουθη εγκατάλειψη αυτών των κτιρίων, σε συνδυασμό με τα χαμηλά ενοίκια και τον ιδιαίτερο πολεοδομικό χαρακτήρα της περιοχής, επέτρεψαν την ανάδυση ενός δυναμικού πολιτιστικού οικοσυστήματος. Οι μουσικές κοινότητες της πόλης, χωρίς επίσημη στήριξη αλλά με δημιουργικότητα και αυτοοργάνωση, αναζωογόνησαν χώρους που αλλιώς θα κατέρρεαν, και τροφοδότησαν την πολιτιστική ζωή της Θεσσαλονίκης με πλήθος μουσικών σχημάτων, δισκογραφικών εγχειρημάτων και συναυλιακών δράσεων.
Ωστόσο, τα τελευταία χρόνια, το φαινόμενο της βραχυχρόνιας μίσθωσης επεκτείνεται και στους συγκεκριμένους χώρους με ανησυχητικό ρυθμό. Κτίρια ακατάλληλα, χωρίς τις απαραίτητες υποδομές, μετατρέπονται σε τουριστικές κατοικίες με αμφιλεγόμενες διαδικασίες, εκτοπίζοντας σταδιακά τους καλλιτέχνες και απειλώντας με αφανισμό έναν από τους σημαντικότερους πολιτιστικούς πυρήνες της πόλης.
Η αποσάθρωση αυτών των άτυπων αλλά σταθερών μουσικών υποδομών συνεπάγεται όχι μόνο τη συρρίκνωση της τοπικής καλλιτεχνικής δημιουργίας, αλλά και την απώλεια ενός πολιτιστικού αποθέματος 40 ετών. Η Θεσσαλονίκη υπήρξε επί δεκαετίες κοιτίδα της εναλλακτικής ροκ, της reggae, της ηλεκτρονικής μουσικής σκηνής (π.χ. Τρύπες, Ξύλινα Σπαθιά, Μωρά στη Φωτιά, One Drop Forward, Γκούλαγκ, Animanation, Super Stereo, M.A.t.E, KAPTEN κ.ά.), με τους περισσότερους καλλιτέχνες να έχουν αναπτυχθεί μέσα από αυτά τα αυτοσχέδια στούντιο.
Έτσι, μαζευόμαστε στην Εμπράρ για να ακούσουμε και να ακουστούμε. Για να χορέψουμε και να ενώσουμε τις φωνές, τα σώματα και τις ελπίδες μας. Για μια πόλη ζωντανή, ανοιχτή, συμπεριληπτική – όπου οι κάτοικοί της θα ζουν, θα δημιουργούν και θα αναπνέουν ελεύθερα.
Μαζευόμαστε στην Εμπράρ για να νιώσουμε και να κοινοποιήσουμε την ιστορία μιας γειτονιάς που, στα ερειπωμένα βιοτεχνικά της κτίρια, φιλοξένησε τις μουσικές, τις προσδοκίες και τα όνειρα εκατοντάδων μουσικών σχημάτων.
Μαζευόμαστε στην Εμπράρ γιατί εδώ ακόμα χτυπά ο μουσικός παλμός της Θεσσαλονίκης, ένας παλμός που δεν θέλουμε να πνιγεί από την άκρατη τουριστικοποίηση.
Μαζευόμαστε στην Εμπράρ γιατί πριν από τα studios for rent και τα AirBnBs, εδώ αντηχούσαν τις νύχτες τα studios-προβάδικα.
Μαζευόμαστε στην Εμπράρ γιατί ο πολιτισμός μιας πόλης δεν περιορίζεται στα μνημεία του παρελθόντος, αλλά διαμορφώνεται από τη ζωντανή, καθημερινή δημιουργία των κατοίκων της. Η διατήρηση και ενίσχυση των μουσικών στούντιο δεν είναι απλώς ένα αίτημα πολιτιστικής πολιτικής· είναι πράξη υπέρ της κοινωνικής συνοχής, της δημιουργικότητας, και της πολιτιστικής δημοκρατίας».
Η πρώτη εμφάνιση αυτής της πρωτοβουλίας έγινε πριν λίγο καιρό με μια πετυχημένη εκδήλωση στο βιβλιοπωλείο «Μυθιστορία», στην ανατολική Θεσσαλονίκη. Η συνέχεια δόθηκε στην εκπομπή «Μηχανή Αναζήτησης» του 958fm, του πολιτιστικού ραδιοφώνου της ΕΡΤ3. Στη συζήτηση συμμετείχαν ο Γιάννης Δημητρούδης (μουσικός, παραγωγός του 958fm), η Αλεξάνδρα Καραμούτσιου (ερευνήτρια, δρ. Α.Π.Θ.), ο Νίκος Τσόπογλου (μουσικός) και ο Δημήτρης Βακαλούδης (επαγγελματίας εστίασης), που κινήθηκαν στους παρακάτω προβληματισμούς: Τα (αυτοσχέδια) μουσικά στούντιο της Θεσσαλονίκης και η συγκέντρωσή τους σε πολύ συγκεκριμένο, στενό γεωγραφικά πλαίσιο, αποτελούν μοναδικό φαινόμενο όχι μόνο εντός, αλλά κι εκτός των συνόρων της χώρας μας. Μια πραγματικά ζωτικής σημασίας πολιτιστική κληρονομιά που απειλείται ακόμα και με αφανισμό εξαιτίας της ανεξέλεγκτης επέκτασης κι επέλασης των νέων καταλυμάτων βραχυχρόνιας μίσθωσης, την ίδια στιγμή που σε όλο τον κόσμο, πόλη με την πόλη, θέτουν αυστηρούς περιορισμούς στη λειτουργία τους. Τι θα συμβεί, λοιπόν, εάν ο υπερτουρισμός καταπιεί ένα από τα σημαντικότερα και πιο ενεργά “φυτώρια” καλλιτεχνικής δημιουργίας της πόλης, αλλά και πώς τα αρνητικά αποτελέσματά του επηρεάζουν ακόμα και τους πιο βασικούς άξονες της καθημερινής ζωής και δραστηριότητας των πολιτών;
Πάνος Δημητρούδης
