Η περίπτωση του Ερασίνου ποταμού στην Ανατολική Αττική είναι μια από τις μετρημένες στα δάχτυλα περιπτώσεις όπου το κίνημα, κινούμενο κυρίως θεσμικά προς τις ευρωπαϊκές τράπεζες που χρηματοδοτούσαν το έργο, κατάφερε να ακυρώσει τα σχέδια για την ολοκληρωτική καταστροφή ενός από τα τελευταία σημαντικά οικοσυστήματα της Αττικής. Η νίκη του κινήματος αποκτά ακόμα μεγαλύτερη αξία, αν αναλογιστεί κανείς ότι για το θέμα του Ερασίνου, υπήρχαν δύο αποφάσεις του Σ.τ.Ε. που δικαίωναν τη Διοίκηση και τον «παραλογισμό» να ακολουθείται η λογική των εργολάβων.
Έτσι λοιπόν φτάσαμε από το «[…] το επίμαχο έργο όχι μόνο δεν θα προκαλέσει βλάβη στο φυσικό περιβάλλον της ευρύτερης περιοχής και υποβάθμιση του προστατευόμενου υγρότοπου, αλλά, αντιθέτως θα έχει μόνιμες, θετικές μη αναστρέψιμες συνέπειες […]», που αναφερόταν στην πρώτη απόφαση του Σ.τ.Ε. και το επαναλάμβαναν σαν καραμέλα οι αρμόδιοι υπουργοί στις απαντήσεις που έδιναν στη Βουλή σε κάθε σχετική ερώτηση για τα έργα στον Ερασίνο, στο «[…] κάποιοι ακτιβιστές και το αττικόψαρο ακύρωσαν τα αντιπλημμυρικά έργα στην Ανατολική Αττική […]», που εκστόμισε ο υφυπουργός Υποδομών Νίκος Ταχιάος, στην προσπάθειά του να υποβιβάσει το πόρισμα-καταπέλτη της Ευρωπαϊκής Τράπεζας Επενδύσεων, όσο και να αποποιηθεί τις ευθύνες του για την ανυπαρξία ενός λογικού και περιβαλλοντικά ορθού σχεδίου για την αντιπλημμυρική προστασία της περιοχής.
Το πρόβλημα, παρ’ όλα όσα αναφέραμε μέχρι τώρα, για τον Ερασίνο δεν έχει τελειώσει. Μπορεί η σύμβαση του έργου να λύθηκε οριστικά, με απόφαση του υπουργείου Υποδομών τον Ιανουάριο του 2026, αλλά σε ερώτηση που έγινε αποποιήθηκαν των ευθυνών τους για την αποκατάσταση των ζημιών που έχουν προκύψει στην περιοχή από τη δράση του εργολάβου που είχε αναλάβει το έργο. Ένα άλλο μεγάλο θέμα είναι η οριοθέτηση του ποταμού με Π.Δ. τον Αύγουστο 2021, η οποία παραμένει σε ισχύ και θα μπορούσε, εν δυνάμει, να υπάρξει προσπάθεια υλοποίησής της, με μια καινούργια ΜΠΕ (Μελέτη Περιβαλλοντικών Επιπτώσεων), από την Περιφέρεια Αττικής που είναι ο φορέας πλέον στον οποίο ανατέθηκε ο Ερασίνος από το υπουργείο. Στο μέτρο που η λογική της διοίκησης, μέρος της οποίας είναι και η Περιφέρεια Αττικής, παραμένει «εργολαβική», όπως εκφράστηκε σε ημερίδα για τα ρέματα, που διοργανώθηκε στη Νέα Φιλαδέλφεια, ο κίνδυνος να ξαναγίνει προσπάθεια για έργα εγκιβωτισμού και τσιμεντοποίησης δεν έχει εκλείψει.
Υπάρχουν όμως και άλλοι «εξωγενείς» κίνδυνοι. Η περιοχή της Βραβρώνας, τόπος φιλοξενίας του Ερασίνου, διέπεται από τριπλό καθεστώς προστασίας, λόγω ακριβώς της ύπαρξης του Ερασίνου. Ένα μεγάλο μέρος της περιοχής χαρακτηρίζεται από καθεστώς Natura 2000 για τους οικότοπους. Το μεγαλύτερο μέρος της διαδρομής του Ερασίνου είναι προστατευόμενοι υγρότοποι Α΄ προτεραιότητας και τέλος η περιοχή του υγρότοπου της εκβολής μαζί με τον παρακείμενο αρχαιολογικό χώρο του ναού της Βραβρωνίας Αρτέμιδας είναι χαρακτηρισμένη, από το 1980, ως ΤΙΦΚ (Τοπίο Ιδιαίτερου Φυσικού Κάλλους και Ιστορικός Τόπος). Παρ’ όλα αυτά και παρά την ύπαρξη Π.Δ. από το 2003 που απαγορεύει την αστική, εμπορική, βιομηχανική και βιοτεχνική ανάπτυξη της περιοχής, σήμερα βρίσκεται σε εξέλιξη Τοπικό Πολεοδομικό Σχέδιο που επιδιώκει τη δυνατότητα δόμησης της περιοχής.
Τελειώνοντας αυτό το σημείωμα, θέλω να αναφερθώ και σε ένα τελευταίο ζήτημα που έχει να κάνει με την ποιότητα του νερού που ρέει στον Ερασίνο. Σε ένα μεγάλο κομμάτι της ροής του, εκεί όπου διάφορα ρέματα, ξεκινώντας από τον Υμηττό, περνάνε μέσα από την Παιανία και το Κορωπί, πριν ενωθούν σε μια ενιαία κοίτη, είναι κλεισμένος σε τσιμεντένιο κανάλι κλειστό στο μεγαλύτερο μήκος του, όπως και στη διαδρομή του δίπλα στην Αττική Οδό. Το γεγονός ότι κανείς δεν ξέρει τι ακριβώς πέφτει μέσα στο κανάλι του Ερασίνου, αλλά και σε συνδυασμό με τα βρόχινα απόνερα της Αττικής Οδού και του αεροδρομίου «Ελευθέριος Βενιζέλος», που δέχεται ο Ερασίνος, επιβαρύνει την ποιότητα των νερών και υπάρχουν παραδείγματα όπου έχει παρατηρηθεί ροή σκούρων σε χρώμα νερών, αλλά και ζημιές σε τοπικές καλλιέργειες, που έχουν οδηγήσει στο παρελθόν σε δικαστικές διαμάχες.
Ο αγώνας λοιπόν δεν έχει λήξει, η επαγρύπνηση πρέπει να είναι συνεχής και η ενημέρωση του κόσμου για τη σημασία της ύπαρξης των ρεμάτων, θεμελιώδης αναγκαιότητα.
Credits photos: Πρωτοβουλία για την προστασία του Ερασίνου
