Το Σώμα Επιθεώρησης Εργασίας μπορεί να ανατρέψει τον εργασιακό μεσαίωνα;
Μία νεκρή και πέντε τραυματίες ήταν ο τραγικός απολογισμός της έκρηξης που σημειώθηκε στα Everest της πλατείας Βικτωρίας την περασμένη Πέμπτη. Παρότι τα ακριβή αίτια του θανατηφόρου εργατικού δυστυχήματος διερευνώνται ακόμα από τις αρμόδιες υπηρεσίες γεννούνται πολλά ερωτήματα κατά πόσο τηρήθηκαν τα απαραίτητα μέτρα για την ασφάλεια των εργαζομένων, αλλά και των πελατών. Σε αυτά δεσμεύτηκε να απαντήσει και το Σώμα Επιθεώρηση Εργασίας, το οποίο βρέθηκε από την πρώτη στιγμή στο ταχυφαγείο «ανταποκρινόμενο στο ρόλο του ως εγγυητής της εργατικής νομοθεσίας», ενώ δεσμεύτηκε πως «θα εξαντλήσει όλα τα νόμιμα περιθώρια για την πλήρη διερεύνηση της υπόθεσης και την απόδοση των ευθυνών, όπου αυτές αναλογούν». Και πράγματι, είναι πολλά τα ζητήματα που πρέπει να διερευνηθούν όπως γιατί οι εργασίες πραγματοποιήθηκαν με το κατάστημα σε λειτουργία, αν υπήρχε σχετική άδεια από την πυροσβεστική, όπως προβλέπεται σε «θερμές εργασίες», αν υπήρχαν έξοδοι κινδύνου, αν είναι νόμιμο να υπάρχει κουζίνα στο υπόγειο. Όπως τονίζει η ΣΕΠΕ «προέβη στις απαραίτητες ενέργειες ώστε διακριβωθούν οι συνθήκες και τα αίτια, αλλά και να αποδοθούν ευθύνες, όπου διαπιστωθούν παραβάσεις στην τήρηση των μέτρων υγείας και ασφάλειας των εργαζομένων».
Με ποια εργαλεία;
Και εδώ προκύπτει η ανάγκη η Επιθεώρηση Εργασίας να έχει τα απαραίτητα νομικά εργαλεία, αλλά και τη βούληση για την προστασία των εργαζομένων. Ως προς το πρώτο σκέλος, συνδικαλιστικοί φορείς καταγγέλλουν πως το «νέο θεσμικό πλαίσιο για την άσκηση οικονομικής δραστηριότητας», που υπερψηφίστηκε την περασμένη βδομάδα, χάριν της επίσπευσης της διαδικασίας ανοίγματος μιας επιχείρησης, καταργεί σειρά προϋποθέσεων και προληπτικών ελέγχων για την αδειοδότηση επιχειρήσεων σε ζητήματα ασφαλείας και υγιεινής σε χώρους εργασίας, καθώς προβλέπει μεγάλο τμήμα αυτών να γίνονται κατόπιν της έναρξης της λειτουργίας της επιχείρησης. Το επιχείρημα αυτό διαψεύστηκε από τον αρμόδιο υπουργό, Αλέξη Χαρίτση, ο οποίος δήλωσε πως «πρόκειται για μια ολοκληρωμένη θεσμική παρέμβαση, στόχος της οποίας είναι να διαμορφωθεί ένα οικονομικό περιβάλλον στη χώρα μας που να ευνοεί τη δημιουργία και ανάπτυξη δυναμικών, ιδιαίτερα μικρών και μεσαίων επιχειρήσεων, παράλληλα με την ενίσχυση της απασχόλησης και τη στροφή της παραγωγικής δραστηριότητας προς ένα μοντέλο δίκαιης και βιώσιμης ανάπτυξης», διευκρινίζοντας πως το νομοσχέδιο διασφάλισε την απλοποίηση όσον αφορά τη διαδικασία αδειοδότησης «χωρίς να υποκαθιστά ούτε ν῾῾α παρακάμπτει τη κείμενη εργασιακή, φορολογική, περιβαλλοντική και αρχαιολογική νομοθεσία». Μένει, λοιπόν, να αποδειχθεί πως η Επιθεώρηση Εργασίας, αλλά και άλλες αρμόδιες υπηρεσίες, δεν έχουν δεμένα τα χέρια τους, για να μπορούν να παρεμβαίνουν και να πραγματοποιούν ελέγχους στις επιχειρήσεις.
Φυσικά, υπάρχει ταυτόχρονα ανάγκη ανασύστασης της ΣΕΠΕ για να αντιμετωπιστεί η υποστελέχωση τμημάτων, όπως και να αρθούν όποια εμπόδια στάθηκαν στο παρελθόν τροχοπέδη. Αυτή τη δέσμευση έχει λάβει η υπουργός Εργασίας, Έφη Αχτσίογλου, που δήλωσε σχετικά πως «μέσα από ένα συνολικό επανασχεδιασμό του πλαισίου αντιμετώπισης της παραβατικότητας και τη χρήση πολύτιμων εργαλείων, όπως η αξιοποίηση του συστήματος ΕΡΓΑΝΗ και η έναρξη λειτουργίας του Ολοκληρωμένου Πληροφοριακού Συστήματος (ΟΠΣ), μπορούμε να δημιουργήσουμε τους όρους για στοχευμένους και αποτελεσματικούς ελέγχους, που θα προστατεύσουν τους ανθρώπους του μόχθου και θα αποτελέσουν την ουσιαστική στήριξη του ασφαλιστικού συστήματος».
Δείγμα πολιτικής βούλησης
Ως προς το δεύτερο σκέλος, αυτό της βούλησης για την προστασία των εργαζομένων, η Επιθεώρηση Εργασίας έδωσε ένα πρώτο δείγμα γραφής στην Black Friday, μια μέρα που προώθησαν οι εμπορικοί σύλλογοι για να «τσουλήσει η αγορά». Σύμφωνα με δήλωση του προέδρου της ΕΣΕΕ, Βασίλη Κορκίδη, η κίνηση στα μαγαζιά αυξήθηκε, χωρίς ωστόσο να αναφέρεται κατά πόσο αυτή ερμηνεύτηκε και με εισπράξεις [«Κατά γενική ομολογία η κίνηση στα εμπορικά καταστήματα ήταν σαφώς μεγαλύτερη από οποιαδήποτε άλλη ημέρα και ιδιαίτερα από τις 6 Κυριακές του 2016 που τα καταστήματα ήταν ανοιχτά»]. Μάλιστα στα στοιχεία που έδωσε στη δημοσιότητα περιλαμβάνει μονάχα τους παράγοντες συμμετοχής των καταστημάτων στη Black Friday, όπως και την επισκεψιμότητα από υποψήφιους πελάτες. Το ΣΕΠΕ εκείνη την ημέρα πραγματοποίησε 65 ελέγχους σε πολυκαταστήματα της Αττικής, από τους οποίους διαπιστώθηκαν παραβιάσεις σε 21 επιχειρήσεις, οι οποίες αφορούσαν υπερωριακή απασχόληση και ζητήματα υγείας και ασφάλειας των εργαζομένων. Συγκεκριμένα σε κάποιες επιχειρήσεις οι ελεγκτές διαπίστωσαν ότι δεν υπήρχε ο πίνακας των υπερωριών, που ήταν απαραίτητος καθώς τα καταστήματα θα λειτουργούσαν και πέραν του νόμιμου ωραρίου. Έτσι, κατέγραψαν επιτόπου ποιοι ήταν οι εργαζόμενοι και αναμένουν από τις επιχειρήσεις να καταθέσουν τον πίνακα για να γίνει διασταύρωση στοιχείων. Σε άλλες επιχειρήσεις διαπιστώθηκαν ελλιπείς υποδομές, όπως και ελλείψεις πυρασφάλειας και αντιμετώπισης άλλων κινδύνων. Τις επόμενες μέρες αναμένεται οι επιχειρήσεις να παρέχουν γραπτές εξηγήσεις ως προς τις παραβιάσεις, ώστε οι αρμόδιες επιχειρήσεις να προχωρήσουν τις διαδικασίες επιβολής προστίμων, τα οποία αναμένεται να είναι «τσουχτερά». Το υπουργείο Εργασίας σε σχετική ανακοίνωσή του τόνισε πως «καμία μέρα δεν μπορεί να αποτελεί εξαίρεση στην εφαρμογή της εργατικής νομοθεσίας, υπό οποιοδήποτε πρόσχημα. Το ΣΕΠΕ θα ανταποκριθεί στο εξαιρετικά κρίσιμο, στις σημερινές συνθήκες, καθήκον του ελέγχου της εφαρμογής της εργατικής νομοθεσίας, καταπολεμώντας αποφασιστικά κάθε εκδήλωση εργοδοτικής αυθαιρεσίας και προασπίζοντας τα δικαιώματα του κόσμου της εργασίας».
Οι επόμενες μέρες είναι εξαιρετική ευκαιρία για την Επιθεώρηση Εργασίας να συνεχίσει να επιβεβαιώνει τη βούλησή της να μην επιτρέπει την καταπάτηση των δικαιωμάτων των εργαζομένων και τη συνέχιση του εργασιακού μεσαίωνα. Άλλωστε αυτή είναι και η δέσμευση του νέου Ειδικού Γραμματέα του σώματος Νάσου Ηλιόπουλου [«Η ύπαρξη πολιτικής βούλησης από τη μεριά της κυβέρνησης και της ηγεσίας του υπουργείου για την αναβάθμιση της δουλειάς του ΣΕΠΕ αποτελεί ιδιαίτερα κρίσιμη βοήθεια στο δύσκολο έργο που έχουμε μπροστά μας»] Τα καταστήματα θα λειτουργήσουν σε «πνεύμα χριστουγεννιάτικο», που σημαίνει πως θα υπάρξουν περιπτώσεις εργαζομένων που «θα τους αλλάξουν τα φώτα».
Ιωάννα Διαλεισμά
Νάσος Ηλιόπουλος: Δεν έφταιγε η κακιά η ώρα, ήταν εργατικό ατύχημα
Στοιχεία για τα εργατικά ατυχήματα και τις παραβιάσεις κατέθεσε ο ειδικός γραμματέας του ΣΕΠΕ
Ο ειδικός γραμματέας του ΣΕΠΕ, Νάσος Ηλιόπουλος, σε παρέμβασή του στην ΕΡΤ και συγκεκριμένα στην εκπομπή «Πρωινή Ζώνη», σχετικά με το εργατικό δυστύχημα στα Everest τόνισε, μεταξύ άλλων, πως «δεν γίνεται κάθε φορά που γίνεται ένα εργατικό ατύχημα να λέμε ότι «έφταιγε η κακιά η ώρα». Πρόκειται για ένα πάρα πολύ σοβαρό εργατικό ατύχημα και πρέπει επιτέλους να συζητήσουμε στην Ελλάδα για το τι συμβαίνει με τα εργατικά ατυχήματα». Επ’ αφορμής του συμβάντος, ο ειδικός γραμματέας παράθεσε συγκλονιστικά στοιχεία ως προς τα εργατικά ατυχήματα. Συγκεκριμένα ανάφερε πως το 2015 πραγματοποιήθηκαν 2.816 έλεγχοι σε χώρους εστίασης, από τους οποίους προέκυψαν πλείστες παραβάσεις που προκάλεσαν την επιβολή προστίμων που άγγιξαν τις 378.000 ευρώ. Στο χώρο της εστίασης καταγράφηκαν ακόμα 237 εργατικά ατυχήματα, τα περισσότερα από τα οποία ήταν τροχαία εργατικά ατυχήματα, κυρίως λόγω της μεγάλης επικινδυνότητας που έχει το ντελίβερι, εκ των οποίων τα δύο ήταν θανατηφόρα. Ακόμα, από τα μέχρι στιγμής στοιχεία του ΣΕΠΕ, μόνο το πρώτο εξάμηνο του 2016 καταγράφηκαν περισσότερα από 2.000 εργατικά ατυχήματα και τα θανατηφόρα είναι 29.
«Το προσωπικό της Επιθεώρησης Εργασίας κάνει πολύ δύσκολο και σοβαρό έργο, σε πολύ δύσκολες συνθήκες. Είναι άνθρωποι που πιστεύουν το έργο τους, έχουν δεχθεί επιθέσεις, απειλές και προπηλακισμούς, και όμως καθημερινά προσπαθούν να είναι δίπλα στους εργαζόμενους και να υπερασπίζονται την εργατική νομοθεσία», πρόσθεσε ο Ν. Ηλιόπουλος προειδοποιώντας πως οι έλεγχοι θα ενταθούν τις επόμενες μέρες [«Ήδη για τις γιορτές έχει ξεκινήσει ένα πολύ μεγάλο πλάνο ελέγχων στην αγορά εργασίας, το οποίο αντιμετωπίζει ζητήματα υγείας, ασφάλειας και εργασιακών σχέσεων, δηλαδή απλήρωτη εργασία, υποδηλωμένη εργασία ή μη δηλωμένη εργασία»]
Τέλος, αναφέρθηκε στην απαξίωση του ΣΕΠΕ ως αποτέλεσμα των μνημονιακών πολιτικών που επέβαλαν τον εργασιακό μεσαίωνα που βιώνουμε: «Προφανώς και έχουν δίκιο στις καταγγελίες τους οι εργαζόμενοι, όταν λένε ότι αυτοί οι έλεγχοι δεν είναι όσοι θα έπρεπε να είναι, διότι το Σώμα, δυστυχώς, και λόγω της πολιτικής που έχει εφαρμοστεί όλα αυτά τα χρόνια υποβαθμίστηκε, κάτι που δεν ήταν τυχαίο. Ούτως ή άλλως η γενικότερη επίθεση στην εργασία και η ελαστικοποίηση των εργασιακών σχέσεων, έχει δημιουργήσει νέα πεδία παραβατικότητας, που έπρεπε το Σώμα να είχε αναβαθμιστεί και όχι υποστελεχωθεί».
