To κίνημα των Τεμπών, αμορφοποιήτο αλλά δυνατό και από τα κάτω, δεν θα μπορούσε να αφήσει αδιάφορα τα γήπεδα και το ελληνικό οπαδικό κίνημα σε όλες του τις εκφάνσεις. Άλλωστε, τα τελευταία χρόνια νησίδες πολιτικής ριζοσπαστικότητας εμφανίστηκαν σε πολλές ελληνικές εξέδρες, δίνοντας μία άλλη νότα στα ποδοσφαιρικά παιχνίδια και καταργώντας στην πράξη την απάθεια του non politica (την οποία, για διάφορους λόγους, αγαπούν οι ιδιοκτήτες των ομάδων και οι αξιωματούχοι των πρωταθλημάτων).
Τα πανό, λοιπόν, απλώθηκαν και τα συνθήματα ακούστηκαν. «Δεν ήταν ατύχημα, ήταν δολοφονία», για παράδειγμα. Στην Αθήνα, στη Θεσσαλονίκη βέβαια, αλλά και στο Αγρίνιο (έδωσαν ρέστα οι οπαδοί του Παναιτωλικού) και σε άλλες πόλεις της ελληνικής περιφέρειας. Σε ποδόσφαιρο, μπάσκετ και άλλα λιγότερο δημοφιλή αθλήματα. Ένας οπαδικός ξεσηκωμός και μία αγωνία να συνταχθεί ο χώρος με τα άλλα τμήματα της ελληνικής κοινωνίας που βγήκαν από το καβούκι τους και ζητούσαν δικαιοσύνη.
Σε τόπους όπου η μάζα κυριαρχεί, όπως είναι τα γήπεδα, δεν περιμένει κανείς να βρει την απόλυτη πολιτική ωριμότητα και επεξεργασμένες θέσεις. Τα πράγματα παραμένουν εν πολλοίς αφιλτράριστα. Γι’ αυτό ακούστηκαν και συνθήματα που καταδίκαζαν τους πολιτικούς συλλήβδην, γι’ αυτό και «έφυγαν» προειδοποιήσεις σε όχι και τόσο δημοκρατικό τόνο, μαζί με υβριστικές αναφορές στο πρόσωπο του ίδιου του πρωθυπουργού. Ούτε κάποιος μπορεί να ισχυριστεί με ασφάλεια ότι το οπαδικό κίνημα στην Ελλάδα έχει απαλλαχθεί από ακροδεξιές και φασιστικές απολήξεις. Η ακροδεξιά πάντα παραμόνευε και πάντα θα παραμονεύει στους μαζικούς χώρους και ο οπαδικός είναι κατ’ εξοχήν τέτοιος.
Όμως, η σπίθα άναψε και τα μηνύματα δόθηκαν, για να αποδειχθεί για άλλη μία φορά ότι όσα οραματίζονται τον επαγγελματικό αθλητισμό ως ένα θερμοκήπιο στο οποίο το πολιτικό και το κοινωνικό γίγνεσθαι δεν θα έχουν καμία σχέση, απλώς ματαιοπονούν. Κάτι τέτοιο, όπως συνεχώς αποδεικνύεται, είναι αδύνατον. Παρά το πακτωλό των δισ. που «ξεπλένονται», κυρίως στο ποδόσφαιρο, και παρά την επιθυμία των «επενδυτών» για τη διαμόρφωση ενός περιβάλλοντος όσο το δυνατόν «φιλικότερου» (προς τους ίδιους) και «ουδέτερου», τα γήπεδα δεν μπορούν να μείνουν μακριά από την κοινωνική πραγματικότητα, ίσως γιατί δημιουργήθηκαν από αυτή, κάτω από ορισμένες συνθήκες στα τέλη του 19ου αιώνα.
Στην Ελλάδα η τάση του non politica στον αθλητισμό προφανώς και έχει θερμούς φίλους. Αυτοί είναι κυρίως οι έλληνες ολιγάρχες που διαφεντεύουν τις τύχες των μεγάλων ομάδων της χώρας. Και ως εκ θαύματος, αυτοί οι ολιγάρχες εκτός από ποδοσφαιρικές ή μπασκετικές ομάδες, έχουν υπό την ιδιοκτησία τους ΜΜΕ όλων των τύπων. Ειδικά ο ένας από αυτούς τείνει να γίνει μεγιστάνας του ελληνικού τύπου, ηλεκτρονικού και γραπτού, και προφανώς έχει κάθε συμφέρον να κατευθύνει την οπαδική μάζα εκεί που τον συμφέρει. Δεν είναι, όμως, πάντα εύκολο, η μάζα παραμένει σε κομμάτια της μη ελεγχόμενη ακόμα, αν και άλλα μέρη της λειτουργούν ως ιδιωτικός στρατός του εκάστοτε ιδιοκτήτη.
Το κίνημα των Τεμπών φαίνεται ότι έσπασε μερικά από τα οπαδικά στεγανά, αλλά και τις αμαρτωλές σχέσεις μεταξύ ιδιοκτητών και μέρους του οπαδικού κινήματος. Μα πάνω απ’ όλα κατέδειξε ότι το ποδόσφαιρο και ο αθλητισμός γενικότερα απέχουν πολύ από την εικόνα που έχουν δημιουργήσει γι’ αυτά άκαμπτες αριστερές απόψεις του παρελθόντος (όπιο του λαού κτλ). Ο χώρος δεν είναι ουδέτερος και επηρεάζεται κάθε φορά από τις κοινωνικές δυναμικές. Όχι μόνο στην Ελλάδα φυσικά, αλλά σ’ ολόκληρο τον κόσμο, εκτός ίσως από τις ΗΠΑ, όπου το περιβάλλον του επαγγελματικού αθλητισμού παραμένει καλά «προστατευμένο».
Η αθλητική καθεστηκυία τάξη βέβαια επιχείρησε, κατά περιπτώσεις, να κόψει τα φτερά του κινήματος στην Ελλάδα. Παρατηρήθηκαν φαινόμενα φαιδρά (προσωρινές διακοπές από διαιτητές σε αγώνες μπάσκετ όταν ακούγονταν συνθήματα για την τραγωδία) που δεν έκαναν τίποτα άλλο από το δυναμώσουν τις αντιδράσεις και την οργή του κόσμου. Η αλήθεια είναι όμως ότι δεν κατάφερε και πολλά. Τις περισσότερες φορές η λαϊκή οργή εκδηλωνόταν χωρίς …παρεμβολές και μάλιστα αποτυπωνόταν από τις γραφίδες των δημοσιογράφων και τα φλας των φωτορεπόρτερ.
Μόνο τα τηλεοπτικά κανάλια που έχουν τα δικαιώματα προβολής των αγώνων προσποιούνταν ότι τα συνθήματα και η οργή δεν υπήρχαν, γιατί αυτό προβλέπεται στα συμβόλαια που υπογράφουν με τις ομάδες (με μεγάλους και μικρούς ολιγάρχες δηλαδή). Οι κάμερες δεν δείχνουν τίποτα άλλο πέρα από την εξέλιξη του αγώνα, ακόμα και αν στο γήπεδο γίνεται χαμός (και ναι, αυτή είναι μία τυπική έκφραση του non politica στον επαγγελματικό αθλητισμό).
Η εξέλιξη των πραγμάτων σαφώς και δεν μπορεί να προβλεφθεί. Όμως τα γήπεδα θα παραμείνουν χώρος ακατέργαστης πολιτικοκοινωνικής αντίδρασης, παρά το γεγονός ότι οι ιδιοκτήτες των ομάδων επιθυμούν το εντελώς αντίθετο. Η μαζικότητα του χώρου μπορεί να νικήσει ακόμα μία φορά τα όποια στεγανά, ειδικότερα τώρα που οι κοινωνικές ανισότητες αρχίζουν να θεριεύουν και να γίνονται ορατές στους πολλούς. Ουδείς θα πρέπει να ξεχνάει ότι τα γήπεδα συνιστούν τον ορισμό του λαϊκού χώρου, ο οποίος μπορεί να «φιλοξενήσει» κοινωνικές διεργασίες και επεξεργασίες που σε άλλους χώρους δεν θα μπορούσαν να αναπτυχθούν ή να γίνουν πλήρως αντιληπτές.
Νίκος Γιαννόπουλος
