Ρεπορτάζ από τη συντακτική ομάδα του Mediapart
Μετάφραση: Βασιλική Πολυκάρπου
Εκατοντάδες χιλιάδες άνθρωποι διαδήλωσαν την Τρίτη σε τριάντα περίπου πόλεις, ύστερα από κοινό κάλεσμα των μαθητικών και φοιτητικών συλλογικοτήτων και των συνδικάτων των εκπαιδευτικών. Οι πυκνές, νεανικές και καλοδιάθετες πορείες επιβεβαιώνουν ότι η κυβέρνηση δε μπορεί πλέον να αγνοεί τις μαζικές κινητοποιήσεις που ξεκίνησαν στις 15 Σεπτεμβρίου.
Κάτω από τον εκτυφλωτικά γαλάζιο ουρανό του Παρισιού, το άγαλμα της Δημοκρατίας ντύθηκε με έναν χιτώνα που φώναζε, με μαύρα και κόκκινα κεφαλαία γράμματα: «Παρατημένα λύκεια, θυσιασμένη νεολαία» («Lycées délaissés, jeunesse sacrifiée»). Αυτό ακριβώς το σύνθημα συσπείρωσε την Τρίτη 6 Οκτωβρίου εκατοντάδες χιλιάδες ανθρώπους σε όλη τη Γαλλία.
Τρεις εβδομάδες μετά την πρώτη έκρηξη οργής στο λύκειο Σεντ-Εξιπερί του Κρετέιγ (Βαλ-ντε-Μαρν) στις 15 Σεπτεμβρίου, την έναρξη αποκλεισμών που εξαπλώθηκαν ευρέως σαν κηλίδα λαδιού, και μετά τις δύο πρώτες πανεθνικές ημέρες κινητοποίησης, στις 29 Σεπτεμβρίου και την 1η Οκτωβρίου, αυτό που παρουσιαζόταν ως η «τρίτη πράξη» του μαθητικού κινήματος ήταν η πράξη της μαζικοποίησης.
Μέσα στην ημέρα, από τα 3.700 λύκεια της χώρας, σχεδόν 900 –εκ των οποίων 250 στην Ιλ-ντε-Φρανς– είδαν τα μαθήματά τους «να αναστέλλονται, είτε εξ ολοκλήρου είτε εν μέρει», όπως γνωστοποίησε το μεσημέρι το υπουργείο Παιδείας.
Και το πανεπιστήμιο πήρε μπρος: σύμφωνα με καταμέτρηση της Φοιτητικής Ένωσης (Union étudiante), «το 100% των πανεπιστημίων» της μητροπολιτικής Γαλλίας «επηρεάστηκε από το κίνημα της νεολαίας». Ήδη πριν από τις 10 το πρωί, το συνδικάτο κατέγραφε πάνω από 57 αποκλεισμένους πανεπιστημιακούς χώρους, στο Παρίσι, τη Λιλ, την Τουλούζη ή το Στρασβούργο.
Οι διαδηλώσεις, στις οποίες είχε καλέσει ένα ευρύ διασυνδικαλιστικό μέτωπο της Εθνικής Εκπαίδευσης (FSU, CGT, FO, CFDT, Unsa, SUD και Solidaires), γέμισαν ασφυκτικά, σε τριάντα και πλέον πόλεις. Σύμφωνα με τους διοργανωτές, διαδήλωσαν 450.000 άνθρωποι σε όλη τη Γαλλία, εκ των οποίων 100.000 στο Παρίσι, ενώ το υπουργείο Εσωτερικών καταμέτρησε 266.000, εκ των οποίων 56.000 στο Παρίσι.
Στη συντριπτική τους πλειονότητα, οι πορείες κύλησαν σε πολύ εύφορο κλίμα, που ηλεκτριζόταν από τις νεανικές φωνές που αντηχούσαν με μία φωνή παρόμοια συνθήματα, όποια κι αν ήταν η πόλη, και σήκωναν χιλιάδες πλακάτ με λογοπαίγνια λιγότερο ή περισσότερο πετυχημένα, που όμως όλα μαρτυρούσαν την ίδια λύσσα των νέων να ακουστούν – και να εισακουστούν.
Η ένταση ωστόσο ανέβηκε στη Νάντη ή στο Παρίσι, όπου η άφιξη των πορειών στον προορισμό τους έδωσε αφορμή για συγκρούσεις, ενίοτε σκληρές, με τους αστυνομικούς, οι οποίοι έριξαν επανειλημμένα δακρυγόνα για να διαλύσουν το πλήθος.
Όμως οι αψιμαχίες αυτές δεν αρκούσαν για να θολώσουν το αίσθημα ικανοποίησης των κινητοποιημένων νέων. Στην αφετηρία της παρισινής πορείας, στην πλατεία Ρεπουμπλίκ το μεσημέρι, ο Ριάντ Ρανί, πρόεδρος της Συνδικαλιστικής Ένωσης Μαθητών Λυκείου (USL), έκανε ήδη λόγο με ικανοποίηση για ένα κίνημα «εντελώς πρωτοφανές» ως προς την έκταση και τη διάρκειά του.
Κινητοποίηση των επαγγελματικών λυκείων και των ιδιωτικών
Από τη μια άκρη της χώρας ως την άλλη, τα αιτήματα συνέκλιναν. Πρώτα απ’ όλα στην καταγγελία των συνθηκών διδασκαλίας, που έχουν υποβαθμιστεί σε μεγάλο βαθμό. Λίγες ώρες πριν ξεκινήσει η διαδήλωση στο κέντρο της Τουλούζης (Οτ-Γκαρόν), η Μαεβά, η Σαφιά, η Ελέκτρ, η Αντέλ και η Αλίξ, 16 και 17 ετών, έγραφαν πυρετωδώς τα συνθήματά τους σε κομμάτια χαρτόνι μπροστά στο λύκειο Μπερτελό, στις νότιες συνοικίες της πόλης.
«Το βασικό μας πρόβλημα είναι οι υπερπλήρεις τάξεις, ιδίως στις ξένες γλώσσες, στα ισπανικά και στα αγγλικά», λέει αναστενάζοντας η Μαεβά. Το σχολείο της Τουλούζης φιλοξενεί επίσης ένα τμήμα BTS (ΣτΜ: διετές τεχνικό τμήμα που στεγάζεται στα λύκεια). «Ζητήσαμε από το διοικητικό συμβούλιο ένα καινούργιο κτίριο γι’ αυτούς, αλλά το αίτημα απορρίφθηκε πολλές φορές ελλείψει προϋπολογισμού», αφηγείται η Σαφιά. Πρέπει λοιπόν να μοιράζονται τις αίθουσες. Στην ντουντούκα, μια συμμαθήτριά της συνοψίζει το αίσθημα που αναστατώνει τη Γαλλία: «Η έλλειψη πόρων έγινε πολιτικό ζήτημα».
Εξακόσια χιλιόμετρα μακριά, το «Σπίτι των Συνδικάτων» στο Σαλόν-συρ-Σον (Σον-ε-Λουάρ) υποδέχτηκε εκπροσώπους του κινήματος για μια συνέντευξη Τύπου. Ο Αμπρουάζ, μαθητής λυκείου κι αυτός, κάνει μια ωμή διαπίστωση: «Μας λείπουν κονδύλια, προσωπικό, υλικά, τα πάντα».
Στη Νάντη (Λουάρ-Ατλαντίκ), η Ιρομί, μαθήτρια της τελευταίας τάξης στο λύκειο Νέλσον Μαντέλα, επιμένει: «Ζητάμε απλώς να μας ακούσουν και να δουλεύουμε σε καλές συνθήκες». Εκφράζει τη λύπη της για το ότι «η έλλειψη σχολικών νοσηλευτριών και γιατρών» επιβαρύνει την ψυχική υγεία των συμμαθητών της. «Το αίτημα αυτό δεν λαμβάνεται σοβαρά υπόψη, ενώ αυτή η έλλειψη φροντίδας επηρεάζει πολύ τους νέους», λέει.
Η Καουτάρ, 17 ετών, περιγράφει από την πλευρά της «ανθυγιεινές αίθουσες», «σχεδόν καθόλου μαθήματα» και την απουσία τραπεζαρίας στο σχολείο της, το μικρό επαγγελματικό λύκειο Αμπέ-Γκρεγκουάρ (3ο διαμέρισμα του Παρισιού), του οποίου οι 150 μαθητές υφίστανται τις συνέπειες της «πολύ περίπλοκης κατάστασης των επαγγελματικών λυκείων στο Παρίσι».
Γεγονός σπανιότατο, η κινητοποίηση αφορά και μια χούφτα ιδιωτικά λύκεια, όπως το εύπορο Σαν-Μισέλ-ντε-Πικπύς, στο 12ο διαμέρισμα, μαθητές και μαθήτριες του οποίου εθεάθησαν στην παρισινή διαδήλωση. Από τις 6.30 το πρωί, μαθητές και μαθήτριες λυκείο από το Σαρλ-Πεγκί (11ο διαμέρισμα) οργάνωσαν επίσης αποκλεισμό μπροστά στο σχολείο τους, συγκεντρώνοντας έως και 200 άτομα, κάτω από ένα πανό που διακήρυττε: «Το δημόσιο αγανακτεί, το ιδιωτικό σάς ακούει».
Φοιτητές και φοιτήτριες δίνουν το παρών
Το νέο στοιχείο αυτής της ημέρας ήταν η μαζική κινητοποίηση των φοιτητών και των φοιτητριών.
Στο Στρασβούργο (Μπα-Ρεν), καμιά εκατοστή είχαν κινητοποιηθεί από το πρωί για να αποκλείσουν το κτίριο της Insa (ΣτΜ: Εθνικό Ινστιτούτο Εφαρμοσμένων Επιστημών). Πρωτιά μέσα σε εκατόν πενήντα ένα χρόνια για αυτή τη φημισμένη δημόσια σχολή, που συνδυάζει σπουδές για μηχανικούς και αρχιτεκτονικής. «Ακόμη και τον Μάη του ’68, τα μαθήματα εδώ είχαν συνεχιστεί. Σήμερα, τέρμα», έλεγε με χαρά η Καμίγ.
«Ενώνουμε τη φωνή μας με τα αιτήματα των μαθητών, κηρύξαμε “μαύρη” εβδομάδα», λέει η Κολέτ από τη Νάντη, πρωτοετής στη Νομική. «Στην πραγματικότητα, διαγράφεται μια συλλογική αγανάκτηση, είναι πραγματικά η έκφραση μιας συσσωρευμένης οργής».
«Τα αιτήματά μας είναι πάρα πολλά και συσσωρεύονται εδώ και χρόνια, χωρίς ποτέ να εισακουστούμε», συνόψιζε το ίδιο πρωί η Ταλιά στη Σορβόννη-Νουβέλ, κοντά στην πλατεία Νασιόν (12ο διαμέρισμα). Η φοιτήτρια, που κάνει διπλό πτυχίο κινηματογράφου και θεάτρου, καταγγέλλει ιδίως την αύξηση των τελών εγγραφής για τους ξένους φοιτητές και τις ξένες φοιτήτριες. Αναφέρονται επίσης η γενική έλλειψη πόρων, οι καθυστερήσεις στην καταβολή των υποτροφιών, η στήριξη στο μαθητικό κίνημα, «με το οποίο μοιραζόμαστε τα ίδια προβλήματα».
«Τα προβλήματα που αφηγούνται οι μαθητές είναι τα ίδια με του πανεπιστημίου, με κραυγαλέες ελλείψεις πόρων», συμπληρώνει η φίλη της Μαελίν. «Όλους μας αφορά και όλοι είμαστε θύματα αυτών των πολιτικών λιτότητας. Όσο περισσότεροι είμαστε, τόσο μεγαλύτερη επιδραστικότητα θα έχουμε».
Όμως, στη ρητορική τους, επανέρχεται ακούραστα ένα άλλο θέμα: το επίπεδο της καταστολής που αναπτύσσεται ενάντια στο κίνημα. «Φανταστείτε μια τέτοια καταστολή στο Ιράν ή στη Ρωσία, θα φωνάζαμε για ολοκληρωτικό κράτος», λένε καυστικά οι φοιτήτριες. Τη Δευτέρα 5 Οκτωβρίου, στη διάρκεια μιας μεγάλης γενικής συνέλευσης, οι δυνάμεις της αστυνομικής τάξης μπήκαν στη σχολή τους, σοκάροντας ιδιαίτερα αυτές τις πρωτοετείς φοιτήτριες. «Είχα την εντύπωση ότι ήμασταν αντικείμενα ή παραβάτες, ενώ ήταν μια ειρηνική και πολύ ήρεμη συνέλευση», αφηγείται η Καμίγ. «Έχω την εντύπωση ότι μας καταστέλλουν ακόμη και στην πιο κοινότοπη έκφρασή μας».
Πολεμικές δηλώσεις της κυβέρνησης
Από την αρχή του κινήματος έχουν τραυματιστεί τουλάχιστον 215 μαθητές και μαθήτριες, σύμφωνα με το υπουργείο Εσωτερικών. Δέκα έρευνες έχουν ανατεθεί μέχρι σήμερα στη Γενική Επιθεώρηση της Εθνικής Αστυνομίας (IGPN).
Η κυβέρνηση καταμετρά επίσης 85 τραυματίες υπαλλήλους της Εθνικής Εκπαίδευσης (Éducation nationale), εκ των οποίων 34 διευθυντές, διευθύντριες ή υποδιευθυντές, και 715 τραυματίες μέλη των δυνάμεων της τάξης. Στην Εθνοσυνέλευση, κατά τις ερωτήσεις προς την κυβέρνηση, ο πρωθυπουργός Σεμπαστιάν Λεκορνί αρνήθηκε επιδεικτικά να χρησιμοποιήσει την έκφραση «αστυνομική βία». «Σε έναν τόσο ευαίσθητο ελιγμό δημόσιας τάξης, μπορούν να συμβούν ατυχήματα; Η απάντηση είναι ναι», αρκέστηκε να παραδεχθεί.
Ερωτηθείς στο France Info (ΣτΜ:το δημόσιο ειδησεογραφικό δίκτυο της Γαλλίας) για τη χρήση LBD* και χειροβομβίδων (δακρυγόνων και απεγκλωβισμού) απέναντι σε μαθητές και μαθήτριες λυκείου, στην πλειονότητά τους ανήλικους, ο Λοράν Νουνιέζ (ΣτΜ: ο υπουργός Εσωτερικών της Γαλλίας) δήλωσε από την πλευρά του: «Όταν περνάτε στην αστική βία, δεν βρίσκεστε πλέον σε τήρηση της τάξης. Είναι φυσιολογικό αστυνομικοί και χωροφύλακες να μπορούν να διαθέτουν ολόκληρη την παλέτα […] που έχουν στη διάθεσή τους». Την προηγουμένη είχε επίσης ορκιστεί ότι δεν είχε δώσει «καμία οδηγία αυτοσυγκράτησης» σε αστυνομικούς και χωροφύλακες.
Η αντίθεση είναι εντυπωσιακή ανάμεσα σε αυτές τις πολεμικές δηλώσεις και τις μαρτυρίες που συγκεντρώθηκαν επί τόπου καθ’ όλη την ημέρα της κινητοποίησης. Την προηγούμενη μέρα, Δευτέρα 5 Οκτωβρίου, μια χειροβομβίδα απεγκλωβισμού έκοψε το χέρι και τμήμα του πήχη του Εβάν Σ., 15 ετών, στη Λανς (Πα-ντε-Καλαί), χωρίς να έχουν ακόμη διαπιστωθεί με σαφήνεια οι ακριβείς συνθήκες.
Βαθιά συγκινημένοι, οι καθηγητές και οι καθηγήτριές του συγκεντρώθηκαν σε γενική συνέλευση για να εκφράσουν τη στήριξή τους στον μαθητή. «Τίποτα δεν δικαιολογεί να ακρωτηριάζεται ισόβια ένας έφηβος, τίποτα δεν δικαιολογεί μια τόσο δυσανάλογη χρήση βίας, τίποτα δεν δικαιολογεί τη χρήση πολεμικών όπλων για την καταστολή μιας διαδήλωσης», τόνισε με έμφαση ο Μπαστιέν Ριέζ, καθηγητής μαθηματικών στο λύκειο.
Οι γονείς στο πλευρό τους
Την περασμένη εβδομάδα, δύο μαθητές λυκείου έχασαν επίσης από ένα μάτι, στην Τουρ (Εντρ-ε-Λουάρ) και στο Αρζαντέιγ (Βαλ-ντ’Ουάζ). Και στις 28 Σεπτεμβρίου, στο Σεντ-Ουέν-λ’Ομόν (Βαλ-ντ’Ουάζ), ο Εντέν, 14 ετών, υπέστη συντριβή της γνάθου από ευθεία βολή εκτοξευτή χειροβομβίδων καταπρόσωπο.
Οι τραγωδίες αυτές επανέρχονται, ξανά και ξανά, στο στόμα των διαδηλωτών και των διαδηλωτριών. Για παράδειγμα στα λόγια της Μαριόν, καθηγήτριας σε γυμνάσιο στο Κρετέιγ, που ήρθε να διαδηλώσει με τη μητέρα της Μπεατρίς, πρώην εκπαιδευτικό, αλλά και με τον πατέρα της Ζαν-Πασκάλ και τις δύο κόρες της, φοιτήτριες, τη Λολά και τη Λισί. Εξομοιώνει τα λόγια του υπουργού Εσωτερικών με τίποτα λιγότερο από «κάλεσμα σε φόνο». Αν και συμμετέχει εδώ και χρόνια στο κοινωνικό κίνημα, αυτή η μητέρα δεν θυμάται «τόσο απενοχοποιημένο λόγο», ιδίως ύστερα από μια τέτοια σειρά «ακρωτηριασμών».
Ο Τομά και ο Γιανίς, καθηγητές στο Φοντενεμπλό-Αβόν (Σεν-ε-Μαρν), που βάδιζαν στην παρισινή πορεία, δεν εκτίμησαν καθόλου το υπουργικό επιχείρημα, σύμφωνα με το οποίο οι αστυνομικοί ενεργούσαν για να «προστατεύσουν τους μαθητές και το προσωπικό». «Ίσως υπάρχουν κι άλλοι τρόποι να μας προστατεύσουν από το να στέλνουν αστυνομικούς με πολεμικά όπλα!», σαρκάζει ο Τομά.
Οι φόβοι είναι τέτοιοι, ώστε στην Τουλούζη το τοπικό παράρτημα της Ένωσης για τα Ανθρώπινα Δικαιώματα (LDH) έστειλε παρατηρητές για να βεβαιωθεί ότι όλα θα κυλήσουν ομαλά.
Όμως είναι κυρίως οι γονείς, πολύ συχνά με τη συνδρομή μελών της ομοσπονδίας γονέων FCPE (ΣτΜ: Ομοσπονδία Συλλόγων Γονέων Μαθητών) και συνδικαλιστών, εκείνοι που ενεπλάκησαν για να προστατεύσουν τα παιδιά τους. Τους συναντούσε κανείς στους δρόμους από νωρίς το πρωί. Στην Τουλούζη βρίσκονταν στην κεφαλή της διαδήλωσης. Και μπροστά στο λύκειο Κοντορσέ, στο 9ο διαμέρισμα του Παρισιού, καμιά πενηνταριά ενήλικες εναλλάσσονταν μπροστά στον αποκλεισμό. «Τους στηρίζουμε και θέλουμε να πάνε όλα καλά, να τους προστατεύσουμε από την αστυνομία», έλεγε χαμηλόφωνα η μητέρα ενός μαθητή της προτελευταίας τάξης.
Στο Ελέν-Μπουσέ, στο 20ό διαμέρισμα, γύρω στις 10, σχημάτισαν κανονικό προστατευτικό κλοιό απέναντι στην κινητή χωροφυλακή, όταν οι νέοι όρμησαν για να αποκλείσουν το κουρ ντε Βενσέν, μια σημαντική οδική αρτηρία.
«Η κόρη μου σπουδάζει εδώ, είναι τριάντα επτά στην τάξη, λείπουν καθηγητές. Ήρθα να εκφράσω την απόλυτη στήριξή μου και είμαι εδώ και για να τους προστατεύσω, να αποτρέψω να σπάσουν στο ξύλο τη νεολαία μας», εξηγούσε ο Βενσάν Μαρτέν, μέλος της CGT, με το σήμα της FCPE σε περίοπτη θέση.
«Δεν είμαστε εδώ για να μιλήσουμε στη θέση τους, αλλά για να περιφρουρήσουμε τις διαδηλώσεις. Η στρατηγική τήρησης της τάξης είναι εντελώς υπέρμετρη», έκρινε η Σιλβί Εμπισέρ, γενική γραμματέας της CGT των κρατικών δημοσίων υπαλλήλων. Χωρίς να καταφέρουν να εμποδίσουν τη γραμμή της χωροφυλακής να απωθήσει απότομα μαθητές και ενήλικες, με δακρυγόνα εξ επαφής και σχηματισμό κλοιού εγκλωβισμού.
Οι καθηγητές κινητοποιημένοι
Σε αυτό το κλίμα πολλοί και πολλές εκπαιδευτικοί συμμετείχαν στην κινητοποίηση της Τρίτης. Μπροστά στο παρισινό επαγγελματικό λύκειο Αμπέ-Γκρεγκουάρ, η Κατί, καθηγήτρια οικονομικών, προετοίμασε τους μαθητές της πριν από τη διαδήλωση, δίνοντας τη μια συμβουλή μετά την άλλη: «Έχεις το τηλέφωνο κάποιου δικηγόρου;»· «Προπάντων, αν σας συλλάβουν, δεν μιλάτε και περιμένετε τον δικηγόρο»· «Ζητάτε αμέσως να δείτε γιατρό». Οι μαθητές κράτησαν σημειώσεις.
«Μας στήριξαν στην αρχή της χρονιάς στο δικό μας κίνημα, έχουμε τα ίδια αιτήματα με αυτούς! Δεν σημαίνει ότι επειδή είναι νέοι ο λόγος τους δεν αξίζει τίποτα», λέει, στην πορεία της Νάντης, ο Ζαν-Φρανσουά, καθηγητής ιστορίας-γεωγραφίας.
Η Κλοέ, 30 ετών, καθηγήτρια στο Μελέν, περιγράφει το γυμνάσιό της, όπου ένας εκπαιδευτικός εκτελεί χρέη διευθυντή, ενώ η υποδιευθύντρια μετατέθηκε εσπευσμένα σε άλλο γυμνάσιο του νομού και ο διαχειριστής βρίσκεται σε επιμόρφωση. Μιλά και για τις γεμάτες τάξεις, είκοσι πέντε μαθητές στις τρεις πρώτες τάξεις του γυμνασίου, δηλαδή «το ανώτατο όριο στα REP+».**
«Χθες είπα στα πρωτάκια μου ότι “σήμερα θα απεργήσω”. Ήθελαν να κάνουν κι αυτά απεργία», γελά με πικρία. «Στα αιτήματά τους υπήρχε το να μπορούν να τρώνε κάθε μέρα μέχρι να χορτάσουν. Χρειάστηκε επίσης να συζητήσουμε στην τάξη ένα περιστατικό ρατσισμού που βίωσαν μια μαθήτρια και ο πατέρας της. Ζητούν κι αυτό: όλοι οι μαθητές, ακόμη κι αν είναι μαύροι ή οι γονείς τους δεν γεννήθηκαν εδώ, να έχουν τα ίδια δικαιώματα».
Μια συνέχεια που πρέπει να επινοηθεί
Πώς συνεχίζει κανείς, μετά από αυτή τη μέρα που αναμένεται να μείνει ως ορόσημο στην ιστορία των κινητοποιήσεων της νεολαίας; «Η κινητοποίηση πρέπει να συνεχιστεί», δήλωσε ο πρόεδρος του μαθητικού συνδικάτου USL Ριάντ Ρανί ανοίγοντας τη μαθητική διαδήλωση του Παρισιού, διαπιστώνοντας ότι «εξακολουθεί να μην υπάρχει καμία πολιτική απάντηση στην οργή των μαθητών και των μαθητριών».
Μέσα στην πορεία, ο Λουκά, πρωτοετής ιστορίας στο Πανεπιστήμιο του Παρισιού-Ι, ήταν ενθουσιασμένος με την προσέλευση. «Είναι μόνο η αρχή. Στο πανεπιστήμιό μας η αμφισβήτηση θα κρατήσει τουλάχιστον όλη την εβδομάδα», υποσχόταν. Στη Σορβόννη-Νουβέλ, η Μαελίν υπόσχεται επίσης «αποκλεισμό κάθε μέρα, όσο η μόνη απάντηση που παίρνουμε είναι τα κλομπ». «Θα ξανακάνουμε τον Μάη του ’68», λέει παίρνοντας φωτιά.
Το ενδεχόμενο μιας νέας ημέρας κινητοποίησης ήδη την Πέμπτη 8 Οκτωβρίου συζητείται μεταξύ των διοργανωτών και των διοργανωτριών, ενώ το κάλεσμα σε μεγάλες διαδηλώσεις κατά της ακρίβειας στις 17 Οκτωβρίου επανέρχεται τακτικά ως πιθανός ορίζοντας.
Το συνδικαλιστικό κάλεσμα σε μεγάλη διακλαδική διαδήλωση στις 5 Νοεμβρίου προκαλεί αντίθετα απογοήτευση σε πολλούς μαθητές και φοιτητές, που κρίνουν την ημερομηνία υπερβολικά μακρινή.
Σε δελτίο Τύπου, οι πρυτάνεις των πανεπιστημίων καλούν να οργανωθούν «γενικές τάξεις της νεολαίας». Υπενθυμίζουν ότι «η οργή και η δυσφορία αυτής της νεολαίας έρχονται από μακριά», αναφέροντας την υγειονομική κρίση, τις γεωπολιτικές κρίσεις και το κλιματικό χάος. «Οι νέοι έχουν πράγματα να πουν: ας τους ακούσουμε!», προτρέπει το κείμενό τους.
Η κυβέρνηση, παραλυμένη ως τώρα, θα βγει άραγε από την άρνησή της; Ο υπουργός Εθνικής Παιδείας Εντουάρ Ζεφρέ ανακοίνωσε ότι, όταν ξαναρχίσουν τα μαθήματα στα λύκεια, οι εκπαιδευτικοί θα έχουν στη διάθεσή τους μισή μέρα χωρίς μαθήματα για να συζητήσουν μεταξύ τους, και στη συνέχεια μισή μέρα επιπλέον για να επεκτείνουν αυτόν τον «χρόνο εσωτερικής δημοκρατίας» στους μαθητές.
Ο Σεμπαστιάν Λεκορνί, από την πλευρά του, αναγνώρισε στην Εθνοσυνέλευση ότι η «δυσαρέσκεια» και η «αγωνία» των μαθητών είναι «πραγματικές» και διαβεβαίωσε ότι υπάρχουν «εδώ κι εκεί περιθώρια ελιγμών» στον προϋπολογισμό για να δοθούν «επείγουσες απαντήσεις»… ακόμη κι αν χρειαστεί «να βρεθούν εξοικονομήσεις αλλού». Στο τέλος της ημέρας, ο Εμανουέλ Μακρόν γνωστοποίησε ότι θα συγκαλούσε το βράδυ στα Ηλύσια τους αρμόδιους υπουργούς.
Υπογράφει η συντακτική ομάδα του Mediapart, 6 Οκτωβρίου 2026
Σημείωμα σύνταξης: Το άρθρο συντάχθηκε από τον Νταν Ισραέλ, χάρη στα ρεπορτάζ πεδίου και τις πληροφορίες που συνέλεξαν οι Ινές Μπενασέρ, Μοντ ντε Καρπαντιέ, Γκαράνς Φοραστέ, Έλσα Γκαμπέν, Ματίλντ Γκοανέκ, Ζερόμ Ουρντό, Πιερ Ζεκιέ-Ζαλκ, Καμίγ Λαμπέ και Εμανουέλ Ριοντέ
*LBD: Πρόκειται για όπλο της γαλλικής αστυνομίας και χωροφυλακής που ρίχνει μεγάλες σφαίρες από καουτσούκ ή αφρώδες υλικό, διαμετρήματος 40 χιλιοστών στο βασικό μοντέλο (LBD 40). Σημαίνει lanceur de balles de défense, κατά λέξη «εκτοξευτής αμυντικών σφαιρών».
**REP+ χαρακτηρίζονται τα σχολεία των πιο υποβαθμισμένων περιοχών της Γαλλίας που λαμβάνουν πρόσθετη κρατική στήριξη.
.
