Φωτογραφία: Pixabay / Pexels
Ότι η βρετανική πολιτική βρίσκεται σε κρίση δεν αποτελεί είδηση. Αλλά όταν τα δύο κύρια πολιτικά κόμματα, το Συντηρητικό και το Εργατικό –που κυβέρνησαν τη χώρα, τα τελευταία 100 χρόνια– είναι στις δημοσκοπήσεις σταθερά πίσω από ένα λαϊκίστικο κόμμα της Άκρας Δεξιάς, το οποίο πριν από τέσσερα χρόνια είχε ποσοστό κάτω από 10%, τότε είναι φανερό ότι κάτι δεν πάει καλά: σε κρίση βρίσκεται το βρετανικό πολιτικό σύστημα.
Η συνενοχή του Εργατικού Κόμματος του Στάρμερ
«Καιρός ήταν!», θα μπορούσε να πει κανείς αναφερόμενος σ’ αυτήν την παρωχημένη μορφή μοναρχικής κοινοβουλευτικής δημοκρατίας, στην οποία οι βουλευτές, αν και εκλεγμένοι από τον λαό, δεν ορκίζονται πίστη σ’ αυτούς που τους εξέλεξαν ή στο σύνταγμα, αλλά στον μονάρχη! Το πρόβλημα, όμως, είναι ότι η λαϊκή δυσαρέσκεια εκφράζεται πολιτικά από τη λαϊκιστική, ξενοφοβική Δεξιά.
Η ανεξέλεγκτη, ελιτίστικη φύση της κοινοβουλευτικής δημοκρατίας του Γουέστμινστερ [δηλαδή, του κοινοβουλίου] –με τους βουλευτές να είναι «υπεράνω» του λαού και να λογοδοτούν θεσμικά μόνο στον μονάρχη– έχει δημιουργήσει διαχρονικά ένα δομικό χάσμα ανάμεσα στον λαό και τους πολιτικούς θεσμούς∙ ένα χάσμα που το Εργατικό Κόμμα ουδέποτε αμφισβήτησε. Από την ίδρυσή του, αυτό το κόμμα –τόσο η αριστερή, όσο και η δεξιά του πτέρυγα– υπήρξε ιδιαίτερα πιστό στο βρετανικό κράτος. Στην ουσία, κάλυπτε το χάσμα μεταξύ ελίτ και λαού με έναν πατερναλιστικό τρόπο, μέσα από υλικές παραχωρήσεις: το κράτος πρόνοιας, τις δημόσιες υποδομές. Όμως, από την εποχή της Μάργκαρετ Θάτσερ υπήρξε μια συνεχής υπονόμευση των εν λόγω παραχωρήσεων. Το Εργατικό Κόμμα υπό την ηγεσία του Στάρμερ έχει φτάσει στο τελικό στάδιο αυτής της πορείας: περικόπτει μεγάλο μέρος του επιδόματος για το τρίτο παιδί των πολύτεκνων οικογενειών και μειώνει το επίδομα θέρμανσης των συνταξιούχων, με στόχο να έχει την εύνοια των χρηματιστικών αγορών.
Αμήχανες προσπάθειες για μια εναλλακτική αριστερή φωνή
Το χάσμα που υπάρχει στη πολιτική ζωή του Ηνωμένου Βασιλείου είναι πια φανερό. Και καθώς η Αριστερά, ακόμα και όταν ηγέτης του Εργατικού Κόμματος ήταν ο Τζέρεμι Κόρμπιν, παρέμεινε για πολύ μεγάλο διάστημα καθηλωμένη στο κοινοβούλιο, η Ακροδεξιά κατάφερε, δείχνοντας πολιτική ευελιξία, να καλύψει αυτό το κενό και να εμφανιστεί ως η φωνή του λαού.
Σ’ αυτό το φόντο, αυτήν τη στιγμή οι προσπάθειες της ριζοσπαστικής Αριστεράς να αποτελέσει μια εναλλακτική φωνή βρίσκονται σε κρίση (παρ’ ό,τι πάνω από 800.000 άτομα είχαν αρχικά δηλώσει ότι θέλουν να συμβάλουν στη δημιουργία μιας τέτοιας φωνής). Υποστηρίζω ότι ένας σημαντικός παράγοντας αυτής της κρίσης είναι η προσκόλληση της Αριστεράς στους κοινοβουλευτικούς θεσμούς, ακόμα κι όταν προσπαθεί να δημιουργήσει αυτό που η ίδια υποστηρίζει ότι είναι «μια νέα πολιτική».
Στις 13 Σεπτεμβρίου, περίπου 200.000 οπαδοί του ακροδεξιού Τόμι Ρόμπινσον, ιδρυτή της βίαιης ρατσιστικής Λίγκας για την Άμυνα της Αγγλίας, πλημμύρισαν τους δρόμους και τις γέφυρες στο κέντρο του Λονδίνου, φωνάζοντας το σύνθημα «Unite the Kingdom» [«Να ενώσουμε τo Βασίλειο»]. Μεταξύ των ομιλητών της συγκέντρωσης ήταν ο Ίλον Μασκ, ο οποίος δεν είχε ντραπεί να χαιρετήσει τη νίκη του Τραμπ με τον γνωστό ναζιστικό χαιρετισμό, καθώς και ένας χριστιανός ευαγγελιστής που απαίτησε «την απαγόρευση –στο χριστιανικό μας έθνος– οποιασδήποτε δημόσιας έκφρασης άλλων θρησκειών».
Η αντιδιαδήλωση συγκέντρωσε λίγο περισσότερα από 15.000 άτομα (αν και στις διαδηλώσεις υπέρ της Παλαιστίνης έχουν πάρει μέρος περίπου 250.000 άτομα).
Ακόμα και πριν από τη συγκέντρωση με το σύνθημα «Unite the Kingdom», το υψηλό ποσοστό του κόμματος Reform στις δημοσκοπήσεις προκαλούσε μια αίσθηση του επείγοντος στους ακτιβιστές όλης της χώρας. Τις πρώτες μέρες του Ιουλίου, η επιθυμία για μια αριστερή σοσιαλιστική εναλλακτική, διαφορετική από το Εργατικό Κόμμα, έγινε εμφανής με καταλυτικό τρόπο, όταν η νεαρή αριστερή σοσιαλίστρια βουλεύτρια, Ζάρα Σουλτάνα, η οποία εμφορείται από τις ιδέες της ριζοσπαστικής Αριστεράς και στηρίζει δυναμικά την παλαιστινιακή υπόθεση, και γενικότερα όλα τα ριζοσπαστικά αιτήματα, παραιτήθηκε από το Εργατικό Κόμμα, ανακοινώνοντας ότι αυτή και ο πρώην ηγέτης του, Τζέρεμι Κόρμπιν, αποφάσισαν να ιδρύσουν ένα νέο αριστερό κόμμα. Η φύση και ο χρόνος της συγκεκριμένης ανακοίνωσης δεν είχαν συμφωνηθεί με τον Κόρμπιν, αλλά η αλήθεια είναι ότι είχαν προηγηθεί προπαρασκευαστικές συζητήσεις για μια τέτοια πρωτοβουλία. Λίγο μετά την ανακοίνωση, η Σουλτάνα και ο Κόρμπιν ζήτησαν από τους ενδιαφερόμενους να συμβάλουν στη δημιουργία του κόμματος να εγγραφούν ως υποστηρικτές, προκειμένου να συμμετάσχουν στην ιδρυτική διαδικασία. Σ’ αυτό το αίτημα ανταποκρίθηκαν περισσότεροι από 800.000 άνθρωποι.
Περίπου την ίδια περίοδο, κατά τη διάρκεια του Ιουλίου και του Αυγούστου, δεκάδες χιλιάδες άνθρωποι έγιναν μέλη του Πράσινου Κόμματος και στις 2 Σεπτεμβρίου εξέλεξαν ως ηγέτη του τον δυναμικό και ριζοσπάστη οικοσοσιαλιστή, Ζακ Πολάνσκι. Η πλατφόρμα του περιλάμβανε την πρόθεση για συνεργασία με το νέο κόμμα, μόλις αυτό ιδρυόταν, με στόχο τη δημιουργία μιας ισχυρής εναλλακτικής, τόσο εκλογικής όσο και εξωκοινοβουλευτικής, απέναντι στο Εργατικό Κόμμα του Στάρμερ και το Reform του Φάρατζ.
Αυτοί οι άνθρωποι δεν γράφτηκαν απλώς στους καταλόγους. Άρχισαν να οργανώνονται σε τοπικές ομάδες στήριξης του νέου κόμματος, που αποκαλείται προσωρινά «Your Party» [«Το Κόμμα Σου»]. Αν και γενικώς υποστηρίζουν το υπό δημιουργία κόμμα, πολλοί από αυτούς επιμένουν στη διατήρηση της αυτονομίας τους, με κάποιους πρωτοπόρους τοπικούς ακτιβιστές στην Ουαλία, σε περιοχές του Λονδίνου, αλλά και στη Σκωτία και τη Βόρεια Αγγλία, να αξιοποιούν και να επεκτείνουν παλιότερες επιτυχείς συνεργασίες, αποδεικνύοντας έτσι ότι οι τωρινές εσωτερικές διαιρέσεις μπορούν να ξεπεραστούν. Η έγκαιρη πραγματοποίηση της εν λόγω οργανωτικής προσπάθειας από τη βάση, έστω και περιορισμένης κλίμακας, αποδείχτηκε κάτι πολύ σημαντικό όταν οι εμφανείς εντάσεις μεταξύ των δύο βασικών προσώπων της ηγεσίας εκδηλώθηκαν ανοιχτά, την Πέμπτη 18 Σεπτεμβρίου, πέντε μέρες μετά την επίδειξη δύναμης της Ακροδεξιάς.
Το πρωί εκείνης της μέρας, η Ζάρα Σουλτάνα, ανταποκρινόμενη προφανώς στην πίεση πολλών από τους εγγεγραμμένους ως υποστηρικτές του νέου κόμματος, οι οποίοι δυσανασχετούσαν για τον αργό ρυθμό προώθησης από την ηγεσία του σχεδίου κομματικής οικοδόμησης, έστειλε ένα email που περιείχε μια φόρμα στην οποία όλοι οι υποστηρικτές μπορούσαν να εγγραφούν πληρώνοντας μια συνδρομή. Τα άτομα που γράφτηκαν εκείνο το πρωί έφτασαν τα 20.000. Αργότερα, την ίδια μέρα, όσοι είχαν συμπληρώσει την εν λόγω φόρμα έλαβαν ένα email με την υπογραφή του Τζέρεμι Κόρμπιν, στο οποίο αναφερόταν ότι η Σουλτάνα δεν είχε την εξουσιοδότηση να ζητήσει αυτές τις εγγραφές. Η σύγκρουση κλιμακώθηκε, με εκατέρωθεν απειλές για προσφυγή στη δικαιοσύνη.
Οι πρωταγωνιστές αυτής της δημόσιας αντιπαράθεσης –την οποία τα κυρίαρχα δεξιά μέσα ενημέρωσης προβάλουν και ενισχύουν με ενθουσιασμό– περιλαμβάνουν τις ομάδες των δύο βουλευτών, τέσσερις ακόμη βουλευτές που εκλέχτηκαν ως ανεξάρτητοι (οι οποίοι, προφανώς, επιστρατεύτηκαν για να νομιμοποιήσουν εκ των υστέρων τη συγκεκριμένη πρωτοβουλία), καθώς και τρία επιφανή μη κοινοβουλευτικά στελέχη επιτυχημένων τοπικών εκλογικών συμμαχιών: τον Τζέιμι Ντρίσκολ [Jamie Driscoll] από τη Βορειοανατολική Αγγλία, την Μπεθ Γουίντερ [Beth Winter] από την Ουαλία και τον Άντριου Φάινσταϊν [Andrew Feinstein] από το Κάμντεν του Λονδίνου.[1]
Να σπάσουμε τα κοινοβουλευτικά δεσμά
Η οργή που προκάλεσε η σπατάλη χρημάτων και η ανευθυνότητα των διαιρέσεων ήταν εμφανής, και αυτή η πίεση, σε συνδυασμό με μια βοηθητική παρέμβαση, είχε ως αποτέλεσμα οι δύο «συμπρόεδροι» να συνομιλήσουν και να κάνουν ένα βήμα προς τη συμφιλίωσή τους, έτσι ώστε να μπορέσει να πραγματοποιηθεί το ιδρυτικό συνέδριο, που έχει προγραμματιστεί να γίνει τον Νοέμβριο. Ταυτόχρονα, οι υποστηρικτές του εγχειρήματος κινητοποιήθηκαν και διόρισαν μια επιτροπή διακεκριμένων ανεξάρτητων ακτιβιστών που θα συμβάλει σ’ αυτήν τη διαδικασία.
Όποιες κι αν είναι οι τελικές, και προς το παρόν αβέβαιες, λεπτομέρειες της διαδικασίας ίδρυσης του νέου κόμματος, ένα όφελος αυτής της κρίσης θα μπορούσε να είναι η ευκαιρία ρήξης με τις εμφανώς προβληματικές ηγεσίες στις οποίες κυρίαρχο ρόλο έχουν οι βουλευτές. Αυτές οι ηγεσίες, ανεξάρτητα από τις ικανότητες των προσώπων που τις αποτελούν, εγκλωβίζουν την Αριστερά σε ένα πολιτικό σύστημα που ενισχύει την κυριαρχία των ελίτ και διαιωνίζει την υποταγή του λαού. Αυτή η κατάσταση έχει οδηγήσει στη σχεδόν θανάσιμη υπονόμευση αυτής της ελπιδοφόρας νέας πρωτοβουλίας. Ο τίτλος του κεφαλαίου της αυτοβιογραφίας του Τόνι Μπεν, ενός από τους ιστορικούς ηγέτες της βρετανικής Αριστεράς, που αναφέρεται στην παραίτησή του από μέλος του κοινοβουλίου είναι «Επιτέλους, ελεύθερος». Η Αριστερά του Ηνωμένου Βασιλείου πρέπει να εμπνευστεί από το πνεύμα αυτής της φράσης.
*Η Χίλαρι Γουέϊνραϊτ είναι ιδρυτικό μέλος και συνεκδότρια του περιοδικού Red Pepper
Μετάφραση: Χάρης Γολέμης
Σημείωση:
1. Οι τρεις τελευταίοι είναι διαχειριστές των πόρων του νέου εγχειρήματος και δεν παίρνουν θέση στη σύγκρουση υπέρ της μίας ή της άλλης πλευράς. Αν οι αναγνώστες και οι αναγνώστριες της «Εποχής» θέλουν να μάθουν περισσότερες λεπτομέρειες για τα συμβάντα, την πιο ενημερωμένη και ισορροπημένη περίληψη δίνει ο Άντριου Μάρεϊ [Andrew Murray], ο οποίος έχει εσωτερική πληροφόρηση https://www.morningstaronline.co.uk/article/your-party-their-crisis-our-hopes-dashed
