Φωτογραφία: Pixabay / Pexels
Τον Βόλφγκανγκ Πόρσε, τον έπνιγε το δίκιο του. «Είμαι γέννημα-θρέμμα της αυτοκινητοβιομηχανίας, κατασκευάζω εκατομμύρια αμάξια τον χρόνο, πληρώνω τους περισσότερους φόρους στην πόλη», βογκούσε. «Παρόλα αυτά, τα αυτοκίνητα μου δεν έχουν πρόσβαση στο σπίτι μου. Απαράδεκτο. Ο δρόμος, μπροστά του, σκέτο χάλι. Είμαι σαν ξένος μέσα στην πόλη μου».
Το σκάνδαλο…
Ο συνομιλητής του, ο τότε δήμαρχος του Σάλτσμπουργκ Χάραλντ Πόινερ, τον άκουγε με κατανόηση. Και το ίδιο έκανε λίγο αργότερα, όταν ο τσάρος της ευρωπαϊκής αυτοκινητοβιομηχανίας του παρουσίασε το πλάνο, με το οποίο θα έβαζε οριστικό τέρμα στο κακό. Αυτό περιλάμβανε, μεταξύ άλλων, τη διάνοιξη ενός τούνελ-μαμούθ μήκους 500 και ύψους 50 μέτρων στο βουναλάκι Καπουτσίνενμπεργκ, πάνω στο οποίο είναι χτισμένη η βίλα του Πόρσε, που θα συνέδεε την είσοδό της με έναν συγκοινωνιακό κόμβο από την άλλη πλευρά του βουνού. Τα έξοδα αναλάμβανε, χουβαρδάδικα, ο μεγαλοβιομήχανος, στον οποίο ο δήμαρχος, σε αντάλλαγμα, παραχωρούσε έναντι του συμβολικού ποσού των 40.000 ευρώ, την αποκλειστική ιδιοχρησία της σήραγγας, παρόλο που το Καπουτσίνενμπεργκ ανήκει στον δήμο. Μια εγκάρδια χειραψία επισφράγισε στο τέλος την ωραία αυτή «συμφωνία κυρίων».
Η συνάντηση των δυο αντρών, που έγινε τον Φεβρουάριο του 2024, έμεινε για ένα περίπου χρόνο μυστική – αποκαλύφθηκε μόλις στο φετινό καλοκαίρι, όταν η συμφωνία τους ήρθε για επικύρωση στο δημοτικό συμβούλιο. Από τότε το Σάλτσμπουργκ συνταράσσεται από αυτό το σκάνδαλο δουλικής εξυπηρέτησης ενός μεγιστάνα του πλούτου από τον δήμαρχο της πόλης.
Από τεχνική άποψη βέβαια, ο Πόρσε έχει δίκιο. Η οδός Linzergasse, ο μοναδικός δρόμος που συνδέει την πόλη με την έπαυλή του, είναι στην πραγματικότητα ένα στενό, κακοτράχαλο δρομάκι. Κατασκευασμένο το 1595(!), το δρομάκι αυτό είναι ίσως κατάλληλο για μικρές ιππάμαξες, όχι όμως για τα θηριώδη SUV, τα επιλεγόμενα και Panzer των μεγαλουπόλεων, που κατέχει και ο ίδιος. Με αυτά, όπως διευκρινίζει, μπορεί να φτάσει με μύριους κόπους στην έπαυλη του, αλλά μόνο σε περίπτωση καλοκαιρίας. Τον χειμώνα, όταν τα πάντα γλιστράνε από τη βροχή ή το χιόνι, η πρόσβαση σε αυτήν είναι πρακτικά αδύνατη.
Μια λύση θα ήταν προφανώς η διαπλάτυνση του δρόμου, αυτό όμως αντιτίθεται στο νόμο περί προστασίας ιστορικών μνημείων – χώρια, που θα μπορούσαν να κυκλοφορούν σε αυτόν και οι οποιοδήποτε άλλοι θνητοί. Μια άλλη, ο Πόρσε να περιοριστεί στα μικρά και ευέλικτα μοντέλα της Volkswagen (δική του εταιρεία κι αυτή), ή να ανέβει σε μηχανάκι ή ποδήλατο και να αφήσει τον όχι ακριβώς ολιγαρκή στόλο του από οχτώ ή το πολύ εννέα πολυτελείς λιμουζίνες σε γκαράζ της πόλης. Αυτό αντιτίθεται, όμως, πάλι στο παραδοσιακό του προφίλ: Ένας Πόρσε καβάλα σε ποδήλατο θα ήταν σκέτη καρικατούρα, το ακριβώς αντίθετο είδωλο της γνήσιας επιχειρηματικής του δραστηριότητας.
Ο 82χρονος επιχειρηματίας δεν είναι όντως κάποιος τυχαίος. Ως πρόεδρος του εποπτικού συμβουλίου της Porsche και μέλος των εποπτικών συμβουλίων της Volkswagen και της Audi είναι ο μεγαλύτερος αυτοκινητοβιομήχανος της Ευρώπης. Παράλληλα είναι και χόμπι-αγρότης: Ως ιδιοκτήτης μιας φάρμας με εκατοντάδες βοοειδή εισπράττει επιδοτήσεις από την Ευρωπαϊκή Ένωση. Ως εγγονός του Φέρντιναντ Πόρσε, του αγαπημένου κατασκευαστή αυτοκινήτων του Χίτλερ (η αγάπη ήταν αμοιβαία), έχει βέβαια ένα βαρύ κληρονομικό χάντικαπ, το οποίο εξουδετερώνει όμως (χωρίς να αποκηρύττει τον πρόγονό του) ως σύμβουλος σε σύγχρονους πολιτισμικούς θεσμούς: πανεπιστήμια, μουσεία, κλπ., καθώς και ως επίτιμος πρόξενος της Νορβηγίας στο Σάλτσμπουργκ.
…Και η αποδοχή του
Θα ήταν, λοιπόν, ασυγχώρητη υπερβολή να εγκριθεί, ως ελάχιστη ένδειξη τιμής, σε μια τέτοια πολυσχιδή προσωπικότητα, η διάθεση ενός ιδιωτικού τούνελ σε δημόσιο έδαφος;
Όχι, αποφάνθηκε πρόσφατα η πλειοψηφία του δημοτικού συμβουλίου του Σάλτσμπουγκ, που αποτελείται από τους Σοσιαλδημοκράτες, το συντηρητικό Λαϊκό Κόμμα ÖVP και το ακροδεξιό φιλελεύθερο FPÖ. Η απόφασή της στηρίχθηκε στην αμφισβητήσιμη γνωμάτευση μιας τεχνικής υπηρεσίας του δήμου, που επισημαίνει, μεταξύ άλλων, ότι αν προκρινόταν η λύση του δρομάκου της Linzergasse, θα προκαλούταν μόνιμη κυκλοφοριακή συμφόρηση στην περιοχή, επειδή τα απορριμματοφόρα του δήμου θα εμπόδιζαν τη διέλευση των υπερμεγέθων SUV του Πόρσε – όπως και αντιστρόφως.
Ναι, δηλώνει η μειοψηφία, στην οποία συμμετέχουν οι Κομμουνιστές (το δεύτερο σε δύναμη κόμμα στο δημοτικό συμβούλιο) και οι Πράσινοι. Αυτή, στηριγμένη σε ένα κίνημα ενεργών πολιτών, επιμένει ότι η κατασκευή μιας τέτοιας σήραγγας είναι οικολογικά καταστροφική και κυκλοφοριακά αχρείαστη, αφού εξυπηρετεί μόνο έναν ιδιώτη. Σε κάθε περίπτωση, τονίζουν, δεν έχει ειπωθεί ακόμα η τελευταία λέξη και προετοιμάζουν νέες πολιτικές και νομικές αντενέργειες.
Το προοίμιο μιας νεοφιλελεύθερης, ρωμαϊκού τύπου παρακμής; Το σκάνδαλο του τούνελ είναι ίσως μια πρόγευσή του. Κι αυτό, επειδή δείχνει ότι η Zeitenwende, η Αλλαγή Εποχής, που συντελείται τελευταία στη Γερμανία, και (λιγότερο) στην Αυστρία, στον πολιτικό, στρατιωτικό και οικονομικό τομέα, επεκτείνεται βαθμιαία και στα ήθη των κυρίαρχων ελίτ. Οι τελευταίες, σε αντίθεση με τις ομόλογές τους στην Αγγλία, ή στη Γαλλία, έκρυβαν μέχρι πρότινος επιμελώς τη χλιδή τους και δεν προκαλούσαν τη δημοσιότητα με παράλογες απαιτήσεις. Τώρα, όμως, έχουν κι αυτές ξεσαλώσει. Το τούνελ του Πόρσε απειλεί να βρει κι άλλους μιμητές – πρόθυμους να μετατρέψουν σε φανταχτερό υπερθέαμα την υπεξαίρεση των δημόσιων αγαθών.
