Η προέλαση της Ακροδεξιάς στη Γερμανία
Οι μέρες του είναι μετρημένες. Ο Φρίντριχ Μερτς, σύμφωνα με τη δεξιά «ποιοτική» εφημερίδα Die Welt, δεν θα είναι για καιρό ακόμα καγκελάριος της Γερμανίας. Η δημοσκοπική του καταβαράθρωση απειλεί να στείλει στον πάτο και το κόμμα του, τους Χριστιανοδημοκράτες. Μέσα σε ένα χρόνο οι τελευταίοι έχουν χάσει το 7% της εκλογικής τους δύναμης – πέφτοντας από το 29% στις βουλευτικές εκλογές του 2025 στο 22% σήμερα (δημοσκόπηση: 26.05.2026, πηγή: Ινστιτούτο ερευνών κοινής γνώμης INSA). Κι αυτό έχει ξεπεράσει κάθε όριο ανοχής του προεδρείου του κόμματος, γνωστό για τη σαδιστική μανία με την οποία εξοστρακίζει από τις γραμμές του όσους θεωρεί κίνδυνο για τη δική του υπόσταση. Στο Βερολίνο ανακυκλώνονται συνεχώς οι φήμες για την επερχόμενη αποπομπή του – με φαβορί, ως αντικαταστάτη του, τον πρωθυπουργό της Βόρειας Ρηνανίας-Βεστφαλίας Χέντρικ Βιστ.
Πόση βάση έχουν τέτοια δημοσιογραφικά «λαβράκια»; Το έγκυρο πορτάλ Presse.Oline συνιστά προσοχή. Υπάρχει όντως βαθιά κρίση ηγεσίας στο χριστιανοδημοκρατικό κόμμα, γράφει, όχι όμως αποδεικτικά στοιχεία για αλλαγή στην κυβέρνηση. Αυτή προσκρούει αφενός σε υψηλά θεσμικά εμπόδια (αναγκαίο είναι ένα ψήφισμα μομφής κατά του καγκελάριου στη Βουλή) και αφετέρου στις τρέχουσες ανάγκες της οικονομίας που ενόψει των ανατροπών στο διεθνές περιβάλλον χρειάζεται όσο τίποτα άλλο ήρεμο εσωτερικό περιβάλλον. Τυχόν ξαφνική αλλαγή στην καγκελαρία θα διέλυε αναπόφευκτα τέτοια ηρεμία.
Ο Μερτς κάνει βέβαια ότι μπορεί για να χειροτερέψει τη θέση του. Κάθε δήλωσή του και γκάφα: «Με εξαίρεση τα παιδιά κατάφερε μέσα σε ένα χρόνο να προσβάλει χοντρά όλες τις κοινωνικές ομάδες της χώρας», σχολίαζε παρατηρητής. Η χλεύη, που προκαλεί η πρωτοφανής για καγκελάριο αδέξια συμπεριφορά του, «χαλάει» ανεπανόρθωτα τη δημόσια εικόνα του.
Ό,τι χάνουν οι Χριστιανοδημοκράτες, το κερδίζει η ακροδεξιά Εναλλακτική για Γερμανία AfD. Σύμφωνα με την ίδια έρευνα του INSA, η δύναμή της αγγίζει το 29% – συνολικά, παίρνοντας υπόψη και τις δημοσκοπήσεις άλλων ινστιτούτων, κινείται πλέον σταθερά μεταξύ του 27% και του 29%. Αν και απέχει ακόμα πολύ από την απόλυτη πλειοψηφία, η Εναλλακτική είναι πλέον το πρώτο σε δύναμη κόμμα της Γερμανίας.
Ένα μεταπολεμικά ανείδωτο θέαμα: Μέχρι πριν μια δεκαετία ακόμα ίσχυε αδιαμφησβήτητα η (από τη δεκαετία του ‘60) ρήση του βαυαρού πρωθυπουργού Φραντς Γιόζεφ Στράους, ότι δεξιά της Χριστιανοδημοκρατίας βρίσκεται μόνο ο τοίχος. Η πολιτική της, έλεγε, θα πρέπει να είναι τόσο «ευέλικτη» που να ελκύει και ακροδεξιούς, ακόμα και τους ναζί – έτσι που να μην χρειάζονται ξεχωριστό κόμμα. Ανάποδος κόσμος: Σήμερα είναι η ακροδεξιά Εναλλακτική που στήνει το τείχος προς τα «αριστερά» – αγρεύοντας με λαϊκίστικες παρόλες την υποστήριξη των «απλών» δεξιών και κάνοντας την ύπαρξη της Χριστιανοδημοκρατίας όλο και λιγότερο αναγκαία.
Η εξέλιξη αυτή δεν εκπλήσσει. Ήδη από καιρό είχε παρατηρηθεί μια «ριζοσπαστικοποίηση των Συντηρητικών» (Νατάσα Στρομπλ), που γίνεται όλο και πιο βίαιη – στρεφόμενη εναντίον των ξένων, των κοινωνικά αδύναμων, των σεξουαλικά «διαφορετικών», και πάει λέγοντας. Η Εναλλακτική είναι το πρότυπο αυτής της ριζοσπαστικοποίησης. Οι Χριστιανοδημοκράτες το αποκρούουν μεν ως υπόδειγμα, τα «άγρια» μέτρα που παίρνουν όμως κατά των ξένων και του κοινωνικού κράτους δεν διαφέρουν ουσιαστικά από τις αντίστοιχες προθέσεις της Ακροδεξιάς. Με αποτέλεσμα, οι ριζοσπαστικοποιημένοι Συντηρητικοί να δίνουν την ψήφο τους στο νέο, πιο «ειλικρινές» ριζοσπαστικό κόμμα, την Εναλλακτική, και όχι στους Χριστιανοδημοκράτες που κουβαλάνε ακόμα πάνω τους τα βαρίδια ενός φιλελεύθερου παρελθόντος.
Αν η προέλαση της Ακροδεξιάς μπορεί να εμποδισθεί, είναι δύσκολο να ειπωθεί. Στο κρατίδιο Σαξωνία Άνχαλτ, για παράδειγμα, όπου θα γίνουν εκλογές τον προσεχή Σεπτέμβριο, η προέλαση φαίνεται ακατανίκητη – σύμφωνα με τις δημοσκοπήσεις η Εναλλακτική παίρνει σήμερα 42%. Συνολικά στη Γερμανία, ωστόσο, τα πράγματα δεν δείχνουν τόσο δραματικά – η γενική εκτίμηση είναι ότι η Εναλλακτική πιάνει «ταβάνι» με το 30%. Υπό αυτό το πρίσμα, ένας «δημοκρατικός φασισμός», όπως αυτός που ευδοκιμεί σήμερα στην Ιταλία, φαίνεται προς το παρόν αδιανόητος στη Γερμανία.
Μεσοπρόθεσμα όμως; Δεν θα ήταν καλύτερο να απαγορευθεί –«όσο είναι ακόμα καιρός»– η Εναλλακτική, όπως το ζητούν εκατοντάδες δημοκρατικοί βουλευτές, μεταξύ των οποίων και πολλοί Χριστιανοδημοκράτες; Όχι, είναι η απάντηση του κοινωνιολόγου Κλάους Λέγκεβι. Τέτοια απαγόρευση δεν διορθώνει τη διολίσθηση της κοινωνίας προς τα δεξιά. «Η απαγόρευση χρησιμοποιεί ένα αντιδημοκρατικό μέσο για έναν δημοκρατικό σκοπό» – εξ ου και είναι ανεπίτρεπτη, προσθέτει και επαυξάνει ο πολιτειολόγος Βόλφγκανκ Μέρκελ.
Υπάρχει χειροπιαστή Εναλλακτική στην Εναλλακτική; Ναι, λέει η οικονομολόγος Ιζαμπέλα Βέμπερ, μια «αντιφασιστική οικονομική πολιτική», η οποία θα παίρνει από τους πλούσιους και θα δίνει στους φτωχούς. Όμως και μόνο η λέξη «αντιφασιστική» φαίνεται να αρρωσταίνει τον Μερτς. Καιρός να απευθύνει και σε αυτήν μια χοντρή προσβολή.
Φωτογραφία: Dolores / Pexels
