Η χρονιά που ξεκινά είναι χρονιά εκλογών. Με αφορμή αυτό θα ήθελα να καταθέσω μερικές εναρκτήριες σκέψεις για τις πολιτικές ανάγκες της ελληνικής κοινωνίας και τους πολιτικούς στόχους της Αριστεράς.
Φιλολαϊκή κυβέρνηση
Η άμεση απομάκρυνση της ΝΔ από την κυβέρνηση είναι απαραίτητη ώστε να σταματήσει η παρακμή της ελληνικής κοινωνίας και η υποθήκευση της ζωής των μελλοντικών γενεών. Επί ΝΔ η ελληνική κοινωνία όχι μόνο έφτασε στον πάτο της Ευρώπης, αλλά επίσης έδειξε ήδη τα πρώτα σημάδια αδυναμίας της απλής αναπαραγωγής της – δεν θέλω φυσικά να υποτιμήσω τις μακροχρόνιες δομικές σχετικές τάσεις. Η προσκόλληση ενός μέρους της καθ’ ημάς Αριστεράς στον στόχο της ταυτοτικής επιβίωσής της φανερώνει μεγαλύτερη μέριμνα για την επιβίωση της ελληνικής Αριστεράς από την επιβίωση της ελληνικής κοινωνίας. Φυσικά, η ταυτοτικά ισχυρή Αριστερά μπορεί να τροφοδοτεί –και το κάνει– την κινηματική δράση. Ακόμα όμως και σε αυτό το πλαίσιο πρέπει να πάψουμε να υποτιμούμε το αυταπόδεικτο και πολλαπλώς αποδεδειγμένο: τα κοινωνικά κινήματα πετυχαίνουν περισσότερα όταν πιέζουν κυβερνήσεις που είναι φιλικά προσκείμενες στον σκοπό τους.
Αποτελεσματική αντιπολίτευση
Στην Ελλάδα η Αριστερά εδώ και μισό αιώνα θεωρεί υπαίτιο της κακοδαιμονίας μας μεταξύ άλλων τον δικομματισμό – προφανώς υπό την έννοια της απλής εναλλαγής κομμάτων που πολιτικά συγκλίνουν. Ένα κομματικό σύστημα με κυρίαρχο ή ηγεμονικό κόμμα, όμως, δεν είναι καλύτερο. Ο κατακερματισμός του κομματικού συστήματος έχει οδηγήσει σε μια δεινή πολιτική κατάσταση, όπου η ΝΔ κυβερνά ανενόχλητη, χωρίς επικίνδυνη για την ίδια αντιπολίτευση. Η ύπαρξη έξι κομμάτων από τον πάλαι ποτέ συριζαϊκό χώρο και άλλων τόσων πέραν του ΠΑΣΟΚ και της ΝΔ δεν μπορούν να εξασφαλίσουν ισχυρή αντιπολίτευση σε μια αδίστακτη ΝΔ. Και μάλλον θα ήταν προς όφελος της ελληνικής κοινωνίας από τις επερχόμενες διπλές εκλογές να προκύψει ισχυρή αντιπολίτευση, ει δυνατόν από το αριστερό ημισφαίριο.
Κοκκινοπράσινη κινηματική Αριστερά
Τα άπειρα θραύσματα της αντινεοφιλελεύθερης Αριστεράς πρέπει να αποκτήσουν ένα νέο λεξιλόγιο που και θα τους επιτρέψει να αντισταθούν στην περιβαλλοντική καταστροφή και θα δώσει ένα πιο βαθύ αλλά ταυτόχρονα χειροπιαστό νόημα στον αντικαπιταλισμό. Στη φάση που βρίσκονται αδυνατούν να προσθέσουν δυναμική και πολιτικό ορίζοντα ακόμα και στις πολλές υπαρκτές τοπικές κινήσεις ενάντια στις ΒΑΠΕ (αλλά όχι ενάντια στις ΑΠΕ) και υπέρ των πράσινων και των ελεύθερων χώρων. Το πολιτικό φαντασιακό που φτιάχτηκε σε μια εποχή που αριστερά και δεξιά οικονομικά συστήματα κατέστρεφαν τον πλανήτη χωρίς να το ξέρουν πρέπει να αλλάξει. Αλλά όσο το πολιτικό φαντασιακό των αριστερών είναι αποικιοποιημένο από τον καταναλωτισμό θα είναι και από την ανάπτυξη, άρα και από τον εξορυκτισμό.
Ένα νέο εμείς
Όλα αυτά όμως προϋποθέτουν πως έχουμε συνειδητοποιήσει ότι το κοινωνικό έδαφος που καλείται να υποστηρίξει τα παραπάνω αποσαρθρώνεται. Η κρίση εκπροσώπησης φαντάζει μικρό κακό (αν και αλληλένδετο) μπροστά στην κρίση της συλλογικότητας, στα καταστροφικά αποτελέσματα που είχε η συνάντηση της παραδοσιακά μικροαστικής ελληνικής κοινωνίας με την επέλαση της εξατομίκευσης στα χρόνια της ύστερης νεωτερικότητας. Η Δεξιά αγωνίζεται για τον ολοσχερή κατακερματισμό της κοινωνίας σε άτομα ευάλωτα απέναντι στους ισχυρούς με μοναδική παρηγοριά τα εθνικιστικά συλλογικά πάθη. Όσα προτείνει η Αριστερά δεν μπορούν να υλοποιηθούν σε μια κοινωνία με τόσο ισχνό κοινωνικό κεφάλαιο, δηλαδή σχέσεις εμπιστοσύνης και ένταξη σε συλλογικότητες, ακόμα και αν αφήσουμε για λίγο κατά μέρος τη ραγδαία γήρανση και απομείωση του πληθυσμού. Αντί λοιπόν η Αριστερά να πρωτοστατεί στις προσπάθειες ανασύστασης των κοινωνικών δεσμών, του εμείς που προηγείται της πολιτικής του έκφρασης, εξακολουθεί να δίνεται με πάθος στις εσωτερικές αντιπαραθέσεις, όπως τότε που το διακύβευμα ήταν η προνομιακή εκπροσώπηση ενός υπαρκτού κοινωνικού εμείς.
Θα τελειώσω αυτό το σημείωμα με μια πολιτική προτεραιότητα: τη δημιουργία τοπικών σχημάτων ανοιχτών σε όλο τον δημοκρατικό κόσμο ενόψει των αυτοδιοικητικών εκλογών του 2028. Η τωρινή τοπική αυτοδιοίκηση δεν έχει σχέση με την αυτοδιοίκηση, είναι τις περισσότερες φορές μηχανισμός εξυπηρέτησης συμφερόντων στα χέρια των τοπικών ελίτ. Ωστόσο, οι τοπικές κοινωνίες μπορούν να αποτελέσουν το πεδίο αναδιαμόρφωσης των κοινωνικών δεσμών, του κοινωνικού εμείς. Καθώς αυτό χρειάζεται χρόνο, φαντάζει απαραίτητη η διαμόρφωση υπερκομματικών ψηφοδελτίων, τώρα, νωρίς, ώστε να υπάρχει χρόνος για να διαμορφωθούν μεγάλες ομάδες εμπιστοσύνης σε τοπικό επίπεδο. Αυτό το νέο κοινωνικό εμείς, όμως, πέρα από τα πελατειακά δίκτυα και τις ξεθυμασμένες κομματικές στρατεύσεις, χρειάζεται και ένα νέο λεξιλόγιο, που θα μιλά για κοινά, συμμετοχικό προϋπολογισμό, τοπικότητα και τα συναφή, και όχι τον γραφειοκρατικοποιημένο λόγο των θεσμών.
Φωτό: Ready Made / pexels
