Φωτογραφία: Carlos Herrero
Εξωτερική πολιτική, διεθνείς σχέσεις και επιχειρηματίες δοσοληψίες πάνε μαζί. Αυτό είναι κοινό μυστικό. Η τετραήμερη περιοδεία του Ντόναλντ Τραμπ στη Μέση Ανατολή, όμως, έδωσε σε αυτή την παραδοχή νέο νόημα, συρρικνώνοντας σε βαθμό εκμηδένισης τη διπλωματία στον βωμό της ωμής δοσοληψίας. Business as usual; Πολύ περισσότερο από αυτό, με τον πλανητάρχη σε ρόλο επιθετικού πλασιέ και –εξίσου επιθετικού– εισπράκτορα « οβολών» παλαιών και νέων εταίρων.
Από τα γνώριμα λημέρια της Σαουδικής Αραβίας, οι πρώτες δηλώσεις υπήρξαν σαφείς. Ο αμερικανός φίλος έβαλε στόχο να μαζέψει 1 τρισ. πετροδολάρια υπέρ των αμερικανικών εταιρειών, της εξοπλιστικής βιομηχανίας και της δικής του τσέπης: δοσοληψίες εκατοντάδων εκατομμυρίων στη νεφελώδη αγορά κρυπτονομισμάτων και το franchising εκχώρησης του ονόματος του σε ουρανοξύστες και γήπεδα γκολφ στα Ενωμένα Αραβικά Εμιράτα και το Κατάρ, υπό τον μανδύα αμερικανικών επενδύσεων στην περιοχή. Και μπορεί το μυθικής πολυτέλειας και αξίας 400 εκατ. δολαρίων αεροσκάφος που προσφέρθηκε να του παραχωρήσει η βασιλική οικογένεια του Κατάρ να έγινε πρώτη είδηση ως η μεγαλύτερη υπόθεση διαφθοράς στην ιστορία των ΗΠΑ (εφόσον με χαρά αποδέχτηκε τη δωρεά ο πρόεδρος), δεν ήταν όμως η μόνη σκανδαλώδης πτυχή του ταξιδιού.
Πίσω από τη φιλική συνάντηση Ντόναλντ Τραμπ – Αχμάν Αλ Σάρα στο Ριάντ και τις ανακοινώσεις για πλήρη άρση των κυρώσεων απέναντι στη Συρία, υπάρχει η αξίωση για εκχώρηση αποκλειστικής εκμετάλλευσης πετρελαίου, φυσικού αερίου και ευγενών μετάλλων από τις αμερικανικές εταιρίες, στο μοτίβο των αντίστοιχων συμφωνιών με την Ουκρανία. Εν ολίγοις, κράτη καλούνται να ανταλλάξουν την υπόσχεση για υψηλή εύνοια, κάλυψη ή προστασία με την παράδοση των φυσικών τους πόρων. Το δόγμα MAGA αναπτύσσεται με όρους αποικιοκρατίας παντού, τη στιγμή που το κόλπο των υπερδασμών φαίνεται να σκάει στα χέρια του εμπνευστή του. Αν η άλλη πλευρά το αποδεχτεί, το επιχειρηματικό σοκ και δέος δεν ψιλοκοσκινίζει το παρελθόν ή τις τρέχουσες πρακτικές του νέου εταίρου. Ο μέχρι πρότινος τρομοκράτης, τρόφιμος των αμερικανικών φυλακών, σύριος πρόεδρος αναβαθμίστηκε σε φιλικό παράγοντα για την αμερικανική επέκταση στην περιοχή, ενώ μαίνονται οι εκκαθαριστικές επιχειρήσεις μεταξύ αντιπάλων φατριών στη Συρία. Φυσικά, ούτε κουβέντα περί ανθρωπίνων δικαιωμάτων υπό το νέο καθεστώς της Δαμασκού. Ο ισλαμικός φονταμενταλισμός δεν ενοχλεί πλέον τόσο πολύ.
Το φλερτ ΗΠΑ – Συρίας στοχεύει στην υπογραφή των Συμφωνιών του Αβραάμ και την εξομάλυνση των συρο-ισραηλινών σχέσεων. Στην κλειστή συνάντηση της 14ης Μαΐου στο Ριάντ, με τη διαδικτυακή παρουσία του Ταγίπ Ερντογάν ως συμμάχου που –κατά τον Τραμπ– έπαιξε κομβικό ρόλο στην ανατροπή του Άσαντ, ο αμερικανός ηγέτης τόνισε πως «Η υπογραφή των Συμφωνιών θα αποτελέσουν ιστορικό βήμα προς την ειρήνη στην περιοχή και την επανένταξη της Συρίας». Μάλλον περί ολικής επαναφοράς θα μιλούσε κανείς, όταν πριν λίγες μέρες ο Αλ Σάρα επισκέφθηκε το Μέγαρο των Ηλυσίων, με τον Εμμανουέλ Μακρόν να τον υποδέχεται θερμά, ελπίζοντας ότι η Γαλλία θα μπορούσε να ανακτήσει πόντους στην περιοχή και να μπει σφήνα στη διανομή των χρυσοφόρων συμβολαίων ανοικοδόμησης της χώρας.
Σαουδική Αραβία – Εμιράτα – Κατάρ – Άμπου Ντάμπι. Κάθε σταθμός είναι καλός για να κλείσουν συμφωνίες. Οι Σαουδάραβες αγοράζουν εξοπλισμούς αξίας 142 δισ. δολαρίων, το μεγαλύτερο εξοπλιστικό deal της αμερικανικής βιομηχανίας, όπως πανηγύριζαν οι εντεταλμένοι του Λευκού Οίκου. Η πλήρης «σύσφιξη των διμερών σχέσεων» θα κοστίσει 600 δισ. Στα Εμιράτα ο Τραμπ μεταβλήθηκε από φανατικό ισλαμοφάγο σε προσκυνητή τεμένους –ποιος νοιάζεται όταν οι οικοδεσπότες είναι τόσο γαλαντόμοι; Το Κατάρ μπορεί να είναι σύμμαχος των ΗΠΑ, της Κίνας, του Ιράν και της Χαμάς ταυτοχρόνως, επομένως εξαιρετικός αγγελιοφόρος και προξενήτρα. Ακολουθώντας την προσφιλή του τακτική αδιαμεσολάβητου διαπραγματευτή, ο αμερικανός ηγέτης ανακοινώνει πως πλησιάζει η αερικανο-ιρανική συμφωνία με επίκεντρο το πυρηνικό πρόγραμμα της Τεχεράνης. «Σπουδαία χώρα αλλά χωρίς πυρηνικά», οραματίζεται το Ιράν ο Τραμπ, ζητώντας τη συμμόρφωση των μέχρι χτες άσπονδων εχθρών. Αν δεν δεχτούν, « θα δεχτούν μέγιστη πίεση» και πλήρες εμπάργκο στις εξαγωγές πετρελαίου. Μαστίγιο και καρότο σε έναν ακόμα ναπολεόντιο μονόλογο, εφόσον η ιρανική ηγεσία δεν έχει αντιδράσει.
Ούτε ο ισραηλινός πρωθυπουργός αντέδρασε επισήμως σε αυτό τον καταιγισμό τραμπικής δράσης, που τον απέκλειε σχεδόν επιδεικτικά. Όχι μόνο δεν επισκέφτηκε το Ισραήλ ο ισχυρός προστάτης του, αλλά προχώρησε σε απευθείας διμερείς διαπραγματεύσεις με τη Χαμάς, ώστε να απελευθερωθεί τη Δευτέρα ο αμερικανο-ισραηλινός στρατιώτης Ίνταν Αλεξάντερ που θεωρούνταν νεκρός (μετά από 584 μέρες αιχμαλωσίας ) και να ταξιδέψει στο Κατάρ οικογενειακώς για να συναντήσει τον ευεργέτη του, την ώρα που ο Νετανιάχου βομβαρδίζει τη Γάζα. Αποτέλεσμα, άλλοι 114 νεκροί, την περασμένη Πέμπτη. Ο Νετανιάχου επιμένει στην εκφρασμένη άποψη του πως η στρατιωτική νίκη στη Γάζα είναι σημαντικότερο από την επιστροφή των ομήρων, αν και –για να επιδείξει εναρμόνιση και συμμετοχή στις αμερικανικές ενέργειες– εξήγγειλε ανθρωπιστική βοήθεια, μετά την απελευθέρωση Αλεξάντερ.
Too little, too late. Ο Τραμπ έχει τη δική του, υψηλών ταχυτήτων, ατζέντα για τη Γάζα και νεφελωδώς δηλώνει από το Άμπου Ντάμπι ότι «Ο κόσμος είναι ήδη ασφαλέστερος, θα γίνει πολύ καλύτερος, με τη Γάζα ζώνη ελευθερίας». Με τρόπο μαγικό και κατόπιν ενεργειών του. Ο πολύ πιο συγκεκριμένος πρ. πρωθυπουργός του Ισραήλ, Εχούντ Ολμέρτ , δηλώνει απερίφραστα ότι ο τρόπος για την ειρήνη και την ασφάλεια είναι ένας: « Η Λωρίδα της Γάζας είναι παλαιστινιακό και όχι ισραηλινό έδαφος. Το Ισραήλ πρέπει να αποσυρθεί άμεσα και να τελειώσει τον πόλεμο». Και δεν χρειάστηκε να περιοδεύσει για να το καταλάβει.
