Μισό αιώνα δημιουργίας συμπλήρωσε το Δημοτικό Περιφερειακό Θέατρο Κρήτης και το «γιορτάζει» με μια μεγάλη έκθεση με τίτλο «ΔΗΠΕΘΕ Κρήτης – 50 Χρόνια Θέατρο – Ένα Ζωντανό Αρχείο», που παρουσιάζεται έως 30 Απριλίου στη Δημοτική Πινακοθήκη Χανίων σε επιμέλεια του διεθνούς φήμης εικαστικού και επίκουρου καθηγητή του Πανεπιστημίου Πατρών, Αντώνη Βολανάκη.
Στους τρεις ορόφους της Δημοτικής Πινακοθήκης Χανίων, οι επισκέπτες θα έχουν την ευκαιρία να περιηγηθούν στις τρεις κύριες περιόδους του θεατρικού οργανισμού: 1974-1986, Εταιρεία Θεάτρου Κρήτης (ΕΘΕΚ) – Ημικρατικό Θέατρο Κρήτης – ΔΗΠΕΘΕ Χανίων Κρήτης, 1986-2000, ΔΗΠΕΘΕ Κρήτης και 2001-2024, 21ος αιώνας.
«Το ΔΗΠΕΘΕΚ γεννήθηκε το 1973 αρχικά ως ΕΘΕΚ, Εταιρεία Θέατρου Κρήτης, από πάρα πολλούς σημαντικούς ανθρώπους του θέατρου. Μια ομάδα 350 Κρητών, απευθύνθηκε σε πολλούς σημαντικούς ανθρώπους του θέατρου, τον Μάνο Χατζιδάκι, τον Μάνο Κατράκη, πρώτα απ’ όλα τον Αλέξη Μινωτή, καλλιτέχνες Κρήτες στην καταγωγή, για να ιδρύσουν το θέατρο του τόπου τους. Είχαν συναισθανθεί αυτήν την ανάγκη, καθώς εκείνη την εποχή, τους ταραγμένους εκείνους καιρούς μέσω δικτατορίας το 1973, είχαν παρατηρηθεί φαινόμενα πολλών αυτοκτονιών στη δυτική Κρήτη. Και αυτοί οι άνθρωποι αισθάνθηκαν ότι η τέχνη θα ήταν πάρα πολύ βοηθητική στην αντιμετώπιση αυτού του φαινομένου. Καταλαβαίνετε πόσο πρωτοποριακή είναι αυτή η ιδέα. Είναι μια πρώιμη πολιτιστική συνταγογράφηση. Η τέχνη ως αντίδοτο στον πόνο, στη θλίψη, σε όλη αυτή την αναστάτωση», αναφέρει στην Εποχή η καλλιτεχνική διευθύντρια του Θεάτρου κ. Έφη Θεοδώρου.
Παρά τις δυσκολίες της εποχής, όπως μας εξηγεί η κ. Θεοδώρου, η τοπική κοινωνία αγκάλιασε το ΔΗΠΕΘΕΚ. «Δέκα χρόνια μετά, το 1983, εκτιμήθηκε αυτή η κίνηση από την πολιτεία. Άλλωστε συνοδεύτηκε και από άλλες ανάλογες κινήσεις στην Ελλάδα. Το Θεσσαλικό Θέατρο έκανε μια αντίστοιχη κίνηση, και αλλού, και η Μελίνα Μερκούρη υποστήριξε αυτή την αρχή της αποκέντρωσης και ίδρυσε τα πρώτα έξι δημοτικά περιφερειακά θέατρα, μεταξύ των οποίων φυσικά το Δημοτικό Θέατρο Χανίων Κρήτης, όπως λεγόταν τότε. Την οριστική του μορφή την πήρε το 1986 ως ΔΗΠΕΘΕ Κρήτης, συνολικά, και όχι πια Χανίων. Εκεί αποκρυσταλλώθηκε και ο παγκρήτιος χαρακτήρας του, γιατί είναι ένα θέατρο που σε σύγκριση με άλλα ΔΗΠΕΘΕ έχει μετόχους του Δήμους και φορείς όλης της αυτοδιοίκησης της Κρήτης. Δηλαδή, η έδρα είναι στα Χανιά, όμως τους πόρους τους αντλεί από όλη την Κρήτη: περιφέρεια Κρήτης, το Ηράκλειο, τον Δήμο Χανίων, αλλά και τους μικρότερους Δήμους. Αυτός ο παγκρήτιος χαρακτήρας έχει επιβιώσει και είναι ενισχυμένος πάρα πολύ στην Κρήτη. Αυτόν υπηρετεί και το θέατρο σημαντικά».
«Όταν συμπληρωνόταν αυτή η πεντηκονταετία, υπήρχε αυτή η σκέψη, ενισχυμένη και από το διοικητικό συμβούλιο, που το ήθελε πολύ, να κάνουμε μια μεγάλη παρουσίαση αυτής της ιστορίας του θέατρου, καθώς υπήρχαν πολλά τεκμήρια αρχεία, τα οποία μάλιστα φυλάσσονταν με δύσκολο τρόπο, δηλαδή στα υπόγεια του Βενιζέλου Ωδείου Χανίων, που φιλοξενούσε το θέατρο. Ανέθεσα την επιμέλεια στον πάρα πολύ σημαντικό διεθνή εικαστικό τον Αντώνη Βολανάκη, που έχει μεγάλη εμπειρία στις εγκαταστάσεις μεγάλης κλίμακας, και με τη συνέργεια της Δημοτικής Πινακοθήκης Χανίων, της Περιφέρειας Κρήτης και την υποστήριξη του Υπουργείου Πολιτισμού κάνουμε αυτή τη μεγάλη έκθεση μέχρι τις 30 Απριλίου», μας αναφέρει η κ. Θεοδώρου.
Περισσότερα από 700 εκθέματα -κοστούμια και σκηνικά, μακέτες, σχέδια και γλυπτά, χειρόγραφες σκηνοθετικές και μεταφραστικές σημειώσεις, αφίσες, προγράμματα, φωτογραφίες, βίντεο και ηχητικά ντοκουμέντα- συνθέτουν μια εικαστική εγκατάσταση από 129 παραγωγές του πλούσιου αρχείου του ΔΗΠΕΘΕΚ. «Ένας από τους στόχους ήταν αυτή η κίνηση να συσπειρώσει τους ανθρώπους της Κρήτης γύρω από το θέατρό τους. Να ξαναποκτήσει το θέατρο τη θέση που πρέπει να έχει μέσα στην κοινωνία», υπογραμμίζει η κ. Θεοδώρου και προσθέτει: «Η δράση της έκθεσης είναι η ύψιστη δράση-εξωστρέφεια στο θέατρο. Όμως έχουν προηγηθεί και άλλες. Δηλαδή συμπράξεις με πολιτικούς οργανισμούς του κέντρου, συμπαραγωγές, διάθεση τα έργα τα δικά μας να πηγαίνουν την Αθήνα, όχι μόνο να φιλοξενούμε έργα που έρχονται το καλοκαίρι, ας πούμε, στην Κρήτη».
Όσον αφορά τις σημαντικότερες στιγμές στην ιστορία του θεάτρου, εκτός από την ίδρυσή του, η κ. Θεοδώρου κρίνει ότι είναι η αντοχή του στον χρόνο. «Η αντοχή στον χρόνο είναι αυτό που είναι θαυμαστό, γιατί δεν ήταν εύκολη η διατήρηση του θεσμού. Για ‘μένα αυτή η πράξη της επιβίωσης είναι η πιο σημαντική κατάθεση αυτού του θεσμού», επισημαίνει.
Τέλος, η κ. Θεοδώρου, η θητεία της οποίας ολοκληρώνεται τον Απρίλιο, δηλώνει ότι θα ξαναθέσει υποψηφιότητα για τη θέση της καλλιτεχνικής διευθύντριας του θεάτρου, με στόχο, εφόσον της δοθεί η δυνατότητα, δράσεις που θα συνεχίσουν την εξωστρέφεια του οργανισμού.
Δημοτική Πινακοθήκη Χανίων (Χάληδων 98-102)
Διάρκεια έκθεσης: έως 30 Απριλίου 2025
Ωράριο λειτουργίας: Δευτέρα 10πμ – 2μμ, Τρίτη έως Σάββατο 10πμ – 2μμ και 6 – 9μμ, Κυριακή 10πμ – 2μμ
