Οι Γιορούκοι είναι ένας λαός τουρκικής καταγωγής, ημινομάδες και κυρίως κτηνοτρόφοι. Στα χρόνια της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας εξαπλώθηκαν σε ολόκληρα τα Βαλκάνια ενώ σήμερα υπάρχουν καθαρά χωριά Γιορούκων στα νότιες και τις νοτιοανατολικές περιοχές της Βόρειας Μακεδονίας.
Σε ένα τέτοιο χωριό ζει ο 15χρονος Αχμέτ, με τον πατέρα του και τον μικρότερο αδελφό του Ναΐμ ο οποίος έχασε τη λαλιά του από τη μέρα που πέθανε η μητέρα τους. Ο πατέρας του Αχμέτ που έχει ένα μικρό κοπάδι προβάτων, εργάζεται σκληρά για να τα βγάλει πέρα και χρειάζεται τόσο πολύ τη βοήθεια του γιου του που αναγκάζεται να τον σταματήσει από το σχολείο. Μια μέρα θα βρεθεί σε μια γιορτή όπου οι νέοι χορεύουν κάτω από τους ήχους της ηλεκτρονικής μουσικής και ο Αχμέτ θα γοητευτεί. Έκτοτε η μουσική θα γίνει το καταφύγιό του. Εκτός όμως από τη μουσική γοητεύτηκε και από την όμορφη Άγια, μια κοπέλα του χωριού που ο πατέρας της την ετοιμάζει για γάμο. Η ίδια δεν θέλει να παντρευτεί ενώ την ίδια ώρα προετοιμάζεται με τις φίλες της να εμφανιστούν στο τοπικό φεστιβάλ παραδοσιακών χωρών. Ζητά τη βοήθεια του Αχμέτ ώστε την ημέρα του φεστιβάλ η Άγια και οι φίλες της να χορέψουν έναν αντισυμβατικό, προκλητικό χορό υπό τους ήχους ηλεκτρονικής μουσικής
Η ταινία «Dj Βοσκός» (Dj Ahmet) του Γκεόργκι Μ. Ουνκόφσκι είναι η πρώτη μεγάλου μήκους του σκηνοθέτη από τη Βόρεια Μακεδονία.
Πρόκειται για μια δραματική κομεντί εμπλουτισμένη με χρώματα και μουσική.
Πρώτα απ’ όλα ο Ουνκόφσκι λειτουργεί ως εθνολόγος! Οι εικόνες του μας μεταφέρουν στα χωριά που ζουν οι Γιουρούκοι κι εκεί βλέπουμε τις εργασίες τους, τους χορούς τους, τις πολύχρωμες γυναικείες παραδοσιακές ενδυμασίες. Παράλληλα όμως βλέπουμε και τα αυστηρά, συντηρητικά ήθη της μικρής κοινωνίας τους. Βέβαια ο σκηνοθέτης δεν χάνει την ευκαιρία να αποτυπώσει το πώς οι νέες τεχνολογίες –και τα νέα ήθη που φέρνουν μαζί τους– διεισδύουν δυναμικά στον παραδοσιακό τρόπο ζωής, ουσιαστικά υπονομεύοντάς τον. Χαρακτηριστική είναι η σκηνή που ο χότζας του χωριού ζητά τη βοήθεια του Αχμέτ για να συνδέσει τον ηλεκτρονικό υπολογιστή με τα μεγάφωνα του τζαμιού.
Η μουσική παίζει σημαντικό ρόλο στην ταινία, ούσα επί της ουσίας συμπρωταγωνίστρια! Τοπικοί μουσικοί ήχοι, με αγγλόφωνα τραγούδια, μαζί με πρωτότυπη μουσική (των Άλεν και Νέναντ Σίνκαουζ) συνθέτουν ένα υπέροχο μουσικό μείγμα.
Εκεί βέβαια που ο Γκεόργκι Μ. Ουνκόφσκι δίνει τα ρέστα του είναι τα πλάνα και η εντυπωσιακή γεωμετρία τους. Ιδίως στα κοντινά πλάνα του Αχμέτ και της Άγια που είναι ανυπέρβλητης ομορφιάς. Ένα άλλο χαρακτηριστικό είναι η πλούσια χρωματική παλέτα και το έντονο φως που δίνουν μια ιδιαίτερη λάμψη στα κάδρα. Ο σκηνοθέτης με την πολύτιμη συνδρομή του διευθυντή φωτογραφίας Ναούμ Ντοκσέφσκι, εικονογραφούν τη ζωή των Γιορούκων ποιμένων γενικότερα και τα πάθη των ηρώων τους ειδικότερα, γενναιόδωρα και πλουσιοπάροχα.
Η ταινία «Dj Βοσκός» είναι ένα πανέμορφο λαμπερό διαμαντάκι του βαλκανικού κινηματογράφου. Είναι μια ταινία με ψυχή κι πάθος, ένα συγκινητικό και ταυτόχρονα αισιόδοξο έργο τέχνης που σε κάνει να χαμογελάς. Θαυμάσιες ερμηνείες από τους ηθοποιούς και ιδίως από τους τρεις εκ των πρωταγωνιστών Ακίφ Γιακούμπ (Αχμέτ), Αγκούς Αγκούσεφ (Ναΐμ) και Ακσέλ Μεχμέτ (πατέρας) λαμβάνοντας υπόψη ότι πρόκειται για μη επαγγελματίες, αυθεντικούς κατοίκους της περιοχής. Όσο για την υπέροχη Ντόρα Ακάν Ζλατάνοβα (Άγια), αν και έχει σπουδάσει ηθοποιός αυτήν ήταν η πρώτη της εμφάνιση στον κινηματογράφο.
Εισαγωγή (όχι κριτική) στην κατά Νόλαν «Οδύσσεια»
Ο Οδυσσέας, ο θρυλικός βασιλιάς της Ιθάκης, ξεκινάει το μακρύ και επικίνδυνο ταξίδι του προς την πατρίδα μετά τον Τρωικό Πόλεμο, και θα έρθει σε επαφή με μυθικά όντα όπως ο κύκλωπας Πολύφημος, οι Σειρήνες και η νύμφη Καλυψώ, ενώ προσπαθεί να επανενωθεί με τη σύζυγό του, Πηνελόπη. Όλα αυτά και άλλα πολλά στην ταινία «Οδύσσεια» (The Odyssey) του Κρίστοφερ Νόλαν που προβάλλεται ήδη.
Η ταινία που άρχισε να συζητιέται πολύ καιρό πριν από την επίσημη έξοδό της στους κινηματογράφους. Θέμα των συζητήσεων-αντιπαραθέσεων, που χώρισε για μια ακόμη φορά τη χώρα στα δύο (χαχα), ήταν η Λουπίτα Νιόνγκο που ερμηνεύει την Ωραία Ελένη. Όλος ο ντόρος έγινε για το εάν μία μαύρη ηθοποιός επιτρέπεται να ερμηνεύσει μία λευκή μυθική ηρωίδα ή μήπως αλλοιώνεται… η αλήθεια! Τώρα πόση αλήθεια μπορεί να κρύβει ένας κατά γενική παραδοχή μύθος, αυτό είναι άλλου παπά ευαγγέλιο.
Οπότε δεν θα επιμείνω στο άνευ ουσίας και σημασίας ζήτημα. Προσωπικά με ενδιαφέρει μόνον η ταινία και ως τέτοια θα την κρίνω όταν και εφόσον τη δω. Όλα τα άλλα είναι «να’ χαμε να λέγαμε».
Ο Κρίστοφερ Νόλαν, αδιαμφησβήτητα ένας σημαντικός σκηνοθέτης που γύρισε, μεταξύ άλλων, ταινίες όπως το «Μεμέντο» (2000), «Ινσόμνια» (2002), «Batman Beggins» (2005), «Σκοτεινός ιππότης» (2008), «Δουνκέρκη» (2017), «Οπενχάιμερ» (2023) αποφάσισε να γυρίσει την πρώτη χολιγουντιανή μεταφορά της Οδύσσειας στο σινεμά. Είχε προηγηθεί το 1954 η ιταλική ταινία «Ομήρου Οδύσσεια» σε σκηνοθεσία Μάριο Καμερίνι με τον Κερκ Ντάγκλας (Οδυσσέας), τον Άντονι Κουίν (Αντίνοος), την Σιλβάνα Μαγκάνο (Πηνελόπη και Κϊρκη). Στη συγκεκριμένη ταινία δεν υπάρχει ο ρόλος της Ωραίας Ελένης αφού η ταινία αναφέρεται αποκλειστικά στο ταξίδι της επιστροφής στην Ιθάκη. Η Ελένη αναφέρεται μόνον ονομαστικά. Πάντως από την ίδια ομάδα παραγωγής γυρίστηκε το 1956 η ταινία «Η Ωραία Ελένη της Τροίας» με σκηνοθέτη τον Ρόμπερτ Γουάιζ, όπου τον ρόλο της Ελένης είχε η Ροσάν Ποντεστά.
Αυτά τα ολίγα περί Οδύσσειας και Ωραίας Ελένης.
Από εμένα «καλό καλοκαίρι», ραντεβού –καλώς εχόντων των πραγμάτων– στο φύλλο της 5ης Σεπτέμβρη.
ΟΙ ΝΕΕΣ ΤΑΙΝΙΕΣ
«Ο επιθεωρητής Μεγκρέ και η ερωμένη του πρέσβη» (Maigret et le mort amoureux) του Πασκάλ Μπονιτζέρ: Ο επιθεωρητής Μαιγκρέ καλείται επειγόντως στο γαλλικό υπουργείο Εξωτερικών. Ο κύριος Μπερτιέ-Λαζέ, ένας διακεκριμένος πρώην πρέσβης, έχει βρεθεί δολοφονημένος στο διαμέρισμά του. Κατά τη διάρκεια της έρευνας, ο Μαιγκρέ ανακαλύπτει ότι ο διπλωμάτης διατηρούσε επί πενήντα χρόνια μια κρυφή ερωτική αλληλογραφία με την πριγκίπισσα Ντε Βιν, της οποίας ο σύζυγος, κατά παράξενη σύμπτωση, πέθανε λίγες ημέρες νωρίτερα. Αντιμέτωπος με τα μέλη δύο ισχυρών οικογενειών και με την ύποπτη σιωπή της πιστής οικονόμου του πρέσβη, ο Μαιγκρέ οδηγείται από τη μία αποκάλυψη στην άλλη, καθώς κάθε νέα πληροφορία ανατρέπει όσα πίστευε ότι γνώριζε.
«Η εξαφάνιση» (Klute) του Άλαν Πάκουλα: Ένας επιχειρηματίας εξαφανίζεται μυστηριωδώς. Λίγο πριν την εξαφάνισή του πιστεύεται ότι είχε επικοινωνία μέσω ερωτικών γραμμάτων με ένα call-girl από τη Νέα Υόρκη. Ο πιστός φίλος του αγνοούμενου, ντετέκτιβ στο επάγγελμα, εγκαθίσταται στη Νέα Υόρκη, έρχεται σε στενή επαφή με την εν λόγω πόρνη, και από κοινού προσπαθούν να ανακαλύψουν τι έχει συμβεί. Το παρελθόν σκάβεται εκτεταμένα, ενώ τα κίνητρα παραμένουν θολά. Μαγνητόφωνα εμφανίζονται με κλεμμένες συνομιλίες, και ένας άνθρωπος υπεράνω υποψίας φαίνεται σιγά-σιγά πως είναι το κλειδί του μυστηρίου. Ταινία του 1971.
«Οι αρμονίες Βερκμάιστερ» (Werckmeister harmoniak) του Μπάλα Ταρ: Σε μια βροχερή, παγωμένη πόλη της Κεντρικής Ευρώπης, οι κάτοικοί έχουν καταληφθεί από μια ιδιαίτερη ανησυχία για επικείμενες καταστροφές. Η έλευση ενός περιπλανώμενου τσίρκου με κύριο έκθεμα το κουφάρι μιας τεράστιας φάλαινας και ένα περίεργο ον, τον Πρίγκιπα, τους αναστατώνουν ακόμα περισσότερο, φέρνοντας στην επιφάνεια τα πιο ποταπά τους ένστικτα. Η τελική έκρηξη του όχλου, βάναυση και χυδαία, θα οδηγήσει σε μια νέα εξουσιαστική τάξη πραγμάτων. Ο νεαρός και αλαφροΐσκιωτος ταχυδρόμος Βαλούσκα θα γίνει μάρτυρας της αποσάθρωσης της μικρής κοινωνίας και των μικρότερων ταπεινών φιλοδοξιών και παθών των συμπολιτών του. Ταινία του 2000.
«Ας περιμένουν οι γυναίκες» του Σταύρου Τσιώλη: Ο Πάνος και ο Μιχάλης, μπατζανάκηδες μικροβιοτέχνες από τη Θεσσαλονίκη, ξεκινούν ένα ταξίδι για τη Θάσο, όπου βρίσκονται ήδη οι οικογένειές τους. Κατά τη διάρκεια της διαδρομής, όμως, η τυχαία συνάντησή τους με μια πανέμορφη ύπαρξη και η ψυχολογική κατάρρευση του Πάνου θα οδηγήσουν σε μια σειρά από περιπέτειες και μπερδέματα.
Η υπέροχη, ταξιδιάρικη, διασκεδαστική, ποιητική ταινία που γύρισε ο αγαπημένος μας Σταύρος Τσιώλης το 1998.
