Πέτρος Κατσάκος: «Ιστορίες χωρίς φωνή», εκδόσεις Οκτάνα, 2025
«Φαντάσου για μια στιγμή πως τα σφαγεία, εκείνα τα σκοτεινά μέρη όπου οι ζωές των ζώων σβήνουν άναρχα και βίαια, ήταν φτιαγμένα από γυαλί. Φαντάσου πως οι τοίχοι τους ήταν διάφανοι, όπως οι υγρές επιφάνειες του καθρέπτη, που αντανακλούν και το πιο αδύναμο φως, αποκαλύπτοντας το αθέατο. Αν οι τοίχοι αυτοί ήταν γυάλινοι, ίσως να μη μπορούσαμε ποτέ να καταπιούμε την πρώτη μπουκιά από το γεύμα μας».
Ο Πέτρος Κατσάκος, σε ένα κείμενο του με τίτλο «Αν τα σφαγεία είχαν γυάλινους τοίχους», μας καλεί να σκεφτούμε πράγματα που δεν περνάνε με μεγάλη συχνότητα από τις κεραίες μας, να αναρωτηθούμε τι είναι τελικά αυτά που τρώμε, μας ζητάει να μάθουμε με πόσο φρικτό τρόπο σκοτώνονται τα ζώα που καταναλώνουμε, μας προκαλεί να αναρωτηθούμε τι κρύβεται πίσω από ολόκληρη αυτή την απρόσωπη και άγρια ιστορία που λίγο ως πολύ γνωρίζουμε αλλά συχνά αποφεύγουμε να αναφερθούμε σε αυτήν.
Είναι ένα μόνο από τα πολλά κείμενα που γράφτηκαν για αρκετά χρόνια στην εφημερίδα Αυγή κάτω από τη βινιέτα «Ιστορίες χωρίς φωνή» και τα οποία μετατράπηκαν σε βιβλίο με τον ίδιο τίτλο αλλά πολλαπλή χρησιμότητα πια, αφού φεύγει η έννοια του εφήμερου και αποτελεί πλέον μια παρακαταθήκη από μικρές και μεγάλες ιστορίες που αφορούν όλα εκείνα τα όντα που δεν έχουν φωνή για να μας προκαλέσουν, να απαντήσουν, να δώσουν τη δική τους εκδοχή για την κυριαρχία μας επάνω τους.
Οι Ιστορίες χωρίς φωνή δεν είναι απλά ένα καλό βιβλίο, είναι ένα σημαντικό μήνυμα αφύπνισης απέναντι στη μακαριότητα και αδιαφορία μας, που δανείζει, όπως λέει ο ίδιος ο συγγραφέας, τη φωνή του σε όλα εκείνα τα μη-ανθρώπινα ζώα στα οποία αρνούμαστε μια ισότιμη ύπαρξη πάνω στον πλανήτη ενώ γνωρίζουμε πως τους αξίζει εξίσου.
Οι ιστορίες που πραγματεύεται ο Κατσάκος είναι τόσο μακρινές όσο και πολύ κοντινές μας, συχνά τις βλέπουμε με ένα παγωμένο βλέμμα, δεν μας ερεθίζουν, δεν μας συγκινούν ακόμα κι αν γνωρίζουμε ότι είναι κάτι περισσότερο από άδικες και αξίζουν τουλάχιστον το ενδιαφέρον μας. Σε μια από αυτές αναφέρεται στον Τζέιμι, έναν γάιδαρο που πέρασε σχεδόν ολόκληρη τη ζωή του ανεβοκατεβαίνοντας τα 588 πλατιά σκαλιά του παλιού λιμανιού της Σαντορίνης, έχοντας στην πλάτη του το βαρύ φορτίο από οικοδομικά υλικά για να κτιστούν σπίτια στην Καλντέρα ή μεταφέροντας τουρίστες που θεωρούν γραφικό, βολικό και ενδιαφέρον να κάνουν τις διαδρομές πάνω σε πολλούς Τζέιμι που έκαναν αυτή τη βρόμικη δουλειά.
Ο Τζέιμι είχε ενταχθεί σε αυτό που οι άνθρωποι ονόμασαν τουριστική βιομηχανία, ήταν ένας από τους βασικούς κρίκους της, οι φωτογραφίες με αυτόν ή άλλα ζώα με τουρίστες επάνω του έφταναν σε κάθε γωνιά του κόσμου, όσοι τις έβλεπαν χαμογελούσαν για το πρωτότυπο αυτό μεταφορικό μέσο που χρησιμοποιούσαν για πολλά χρόνια, ο Τζέιμι ήταν για τους εμπνευστές αυτής της ιστορίας ένα μηχάνημα που έκανε τη δουλειά. Ο Τζέιμι κατέρρευσε γιατί δεν ήταν μηχάνημα και τότε, όταν έπαψε να είναι χρήσιμος για τους ιδιοκτήτες του, αντικαταστάθηκε από ένα άλλο ζώο που είχε ανάλογη τύχη.
Στο βιβλίο καταγράφονται ιστορίες που δεν φανταζόμαστε ότι υπάρχουν, όπως είναι αυτή της Βόβα, μιας καφέ αρκούδας που πέρναγε τη ζωή της πίσω από τα ψυχρά σίδερα ενός κλουβιού στην Ουκρανία, ή η ιστορία για τις ανατριχιαστικές ακρότητες των θηρευτών των καρχαριών, ή εκείνη του θρυλικού Λουνκίτο, του γηραιότερου λιονταριού του πλανήτη – και είναι δεκάδες ακόμα οι απίστευτες ιστορίες που, όταν τις διαβάσουμε, αν δεν αλλάξουμε τον τρόπο που βλέπουμε τις σχέσεις μας με τα ζώα, τουλάχιστον θα σκεφτούμε πως δεν αξίζει η αδιαφορία μας για τα όντα που δεν έχουν φωνή αλλά έχουν ζωή, συναισθήματα και κυρίως δικαιώματα…
