Η ελληνική κυβέρνηση ανανέωσε την άδεια χρήσης του ζιζανιοκτόνου Roundup
Μετά την απόφαση της ΕΕ, στο τέλος του προηγούμενου χρόνου, για πενταετή ανανέωση της άδειας χρήσης της γλυφοσάτης, κύριου συστατικού του ζιζανιοκτόνου Roundup της Μονσάντο, η ελληνική κυβέρνηση ανανέωσε, με τη σειρά της, επίσης για πέντε χρόνια τη διάθεση του επικίνδυνου χημικού και στην Ελλάδα. Με απόφαση που εξέδωσε το υπουργείο Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων στις 6 του Μάρτη, το ελληνικό τμήμα της αγροχημικής πολυεθνικής έχει πλέον μέχρι τις 15 Δεκεμβρίου του 2023 την άδεια διάθεσης του προϊόντος της «Roundup Flex» στην ελληνική αγορά για ερασιτεχνική χρήση, σε μια απόφαση που περιλαμβάνει την εφαρμογή του μη εκλεκτικού ζιζανιοκτόνου σε κήπους που περιλαμβάνουν πολλά εσπεριδοειδή και άλλα φρούτα που βρίσκονται καθημερινά στο τραπέζι μας.
Έχει αξία να υπενθυμίσουμε ότι η τελευταία ανανέωση της άδειας από την ΕΕ ήταν επεισοδιακή, καθώς χρειάστηκε η μεταβολή της ψήφου της Γερμανίας, παρά τα ευρήματα του Διεθνούς Γραφείου Έρευνας για τον Καρκίνο (IARC) του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας, το οποίο κατέταξε το 2015 τη γλυφοσάτη στις «πιθανώς καρκινογόνες ουσίες για τους ανθρώπους». Με τα αποτελέσματα αυτά δεν συμφώνησαν οι αντίστοιχες ευρωπαϊκές υπηρεσίες, που βάσισαν την απόφαση τους σε έρευνες των αγροχημικών βιομηχανιών, των οποίων τα αποτελέσματα ήταν αμφιλεγόμενα και μη δημοσιεύσιμα. Η Ελλάδα στην τελευταία ψηφοφορία ψήφισε κατά της ανανέωσης μαζί με άλλες εννιά χώρες, μεταξύ των οποίων η Γαλλία και το Βέλγιο. Η ψήφος των χωρών αυτών, όμως, μαζί με το ψήφισμα του ευρωπαϊκού κοινοβουλίου, που υπερψήφισαν οι ευρωβουλευτές του ΣΥΡΙΖΑ και καλούσε να μην ανανεωθεί η άδεια, και τις υπογραφές περισσότερων του 1 εκατ. ευρωπαίων πολιτών, μετά την κινητοποίηση περιβαλλοντικών οργανώσεων, δεν ήταν αρκετή.
Όχι η μοναδική επιλογή
Η απόφαση της Ευρωπαϊκής Ένωσης δεσμεύει τα κράτη μέλη της να την ενσωματώσουν, στα πλαίσια της προστασίας της ελεύθερης αγοράς. Η ελληνική κυβέρνηση, παρά την αντίθετη ψήφος της σε ευρωπαϊκό επίπεδο, θα έπρεπε να ενσωματώσει αυτή την οδηγία στην ελληνική πραγματικότητα, χωρίς, ωστόσο, να είναι και η μοναδική της επιλογή. Η περιφέρεια των Βρυξελλών του Βελγίου, η οποία έχει απαγορεύσει τη χρήση του Roundup στα όριά της, κατέφυγε στο δικαστήριο της ΕΕ, καταθέτοντας αίτηση ακύρωσης της απόφασης της Κομισιόν. Το δικαίωμα αυτό δίνεται όταν υπάρχουν νέα στοιχεία που δείχνουν ότι υπάρχει κίνδυνος βλάβης της υγείας ή του περιβάλλοντος, κίνδυνος που στη συγκεκριμένη περίπτωση στοιχειοθετείται από ανεξάρτητες επιστημονικές έρευνες. Η αίτηση το πιθανότερο είναι ότι θα απορριφθεί, καθώς δικαίωμα προσφυγής στο δικαστήριο της ΕΕ έχουν μόνο τα κράτη μέλη. Έχει, όμως, έναν ισχυρό συμβολικό χαρακτήρα, καθώς κανένα κράτος δεν άσκησε το δικαίωμα αυτό, αν και η απόφαση ανανέωσης της άδειας παραβιάζει την αρχή της προφύλαξης, όπως αναφέρεται στο άρθρο 191 της συνθήκης λειτουργίας της ΕΕ, σύμφωνα με την οποία σε περίπτωση που τα επιστημονικά ευρήματα δεν αποκλείουν τον κίνδυνο για τη δημόσια υγεία ή το περιβάλλον, τότε υιοθετείται η προληπτική προσέγγιση. Παραβιάζονται, επίσης, οι γενικές αρχές και απαιτήσεις της νομοθεσίας για τα τρόφιμα, για την ίδρυση της Ευρωπαϊκής Αρχής για την Ασφάλεια των Τροφίμων και τον καθορισμό διαδικασιών σε θέματα ασφαλείας των τροφίμων. Η αίτηση ακύρωσης από ένα κράτος μέλος θα συνοδευόταν από τη μη ενσωμάτωση της εν λόγω απόφασης, γεγονός που πλέον μπορεί να αποφευχθεί μόνο με πιθανή προσφυγή οργανώσεων στο ΣτΕ. Η απόφαση της κυβέρνησης προκάλεσε την αντίδραση της ΛΑΕ, που ζήτησε την ανάκληση της άδειας και την άμεση απαγόρευση των φυτοφαρμάκων που περιέχουν γλυφοσάτη.
Επικίνδυνο ολιγοπώλιο
Παράλληλα, η εξαγορά της Μονσάντο από τη Μπάγιερν, έναντι 62,5 δισ. δολαρίων, προχώρησε ένα βήμα ακόμα, καθώς στα μέσα της εβδομάδας πήρε το πράσινο φως από την επιτροπή ανταγωνισμού της ΕΕ, ύστερα από ενέργειες αμφότερων των εταιριών που ενίσχυσαν τους ανταγωνιστές της και αφορούσαν πωλήσεις περιουσιακών στοιχείων και δεδομένων. Η ΕΕ ακολούθησε τη Βραζιλία που είχε πρώτη δώσει τη συγκατάθεσή της στο γάμο μεταξύ των δύο αγροχημικών κολοσσών, οι οποίοι θα εξασφαλίσουν τον έλεγχο άνω του 25% στις αγορές σπόρων και φυτοφαρμάκων. Η εξαγορά αυτή είναι η τρίτη που συμβαίνει στη συγκεκριμένη αγορά, που κλυδωνίζεται λόγω κλιματικών μεταβολών, μετά τις συγχωνεύσεις Dow-Dupont και ChemChina-Syngenta, σχηματίζοντας ένα επικίνδυνο ολιγοπώλιο στον πρωτογενή τομέα. Οι ΗΠΑ εκφράζουν ανησυχίες, κυρίως για τις διαφορές μεταξύ ευρωπαϊκής και αμερικάνικης αγοράς σε ό,τι αφορά τους γενετικά τροποποιημένους οργανισμούς, ενώ η Κίνα συμφωνεί υπό προϋποθέσεις, και η Ρωσία ακόμα εξετάζει στις αρμόδιες υπηρεσίες της τη συμφωνία.
Πέτρος Κοντές
