Άκουσα πρόσφατα τον εκπρόσωπο μιας δημοσκοπικής εταιρείας, απαντώντας σε ερώτηση για ποιον λόγο η ΝΔ εμφανίζεται να έχει άνοδο τριών μονάδων μέσα σε ένα έτος, να υποστηρίζει ότι η κυβέρνηση κατάφερε να εγκλωβίσει την αντιπολίτευση στη δική της ατζέντα περί δημοσιονομικού πλαισίου και κοστολόγησης. Το ΠΑΣΟΚ και η ΕΛΑΣ προσπαθώντας να εναρμονιστούν στις επιταγές αυτού του πλαισίου, καταρτίζουν και ανακοινώνουν μετριοπαθείς προγραμματικές θέσεις που έχουν τελικά μικρές διαφορές με τις θέσεις και τα μέτρα που εξαγγέλλει η κυβέρνηση, με αποτέλεσμα πολλοί ψηφοφόροι να στρέφονται προς τον δοκιμασμένο πολιτικό φορέα που εφαρμόζει αξιόπιστα και «αυθεντικά» παρόμοιες πολιτικές, δηλαδή τη ΝΔ. Το ΠΑΣΟΚ και η ΕΛΑΣ δεν καταφέρνουν δηλαδή να συγκροτήσουν ένα σχέδιο ανατροπής του υπάρχοντος πλαισίου.
Από την άλλη όμως, πολιτικοί φορείς της ριζοσπαστικής Αριστεράς που έχουν και παρουσιάζουν συγκρουσιακό σχέδιο ανατροπής, δεν βρίσκουν ευρεία απήχηση. Ποιοι είναι λοιπόν οι λόγοι που δεν εμπιστεύεται η μισθωτή εργασία και οι καταπιεσμένες κοινωνικές ομάδες τη ριζοσπαστική Αριστερά;
- Η δοκιμασία και τελικά η αποτυχία του ΣΥΡΙΖΑ που είχε ως αποτέλεσμα να χαθεί η εμπιστοσύνη του κόσμου προς την Αριστερά, γενικότερα.
- Οι ψηφοφόροι έχουν εκπαιδευθεί να στηρίζουν και να ακολουθούν ηγετικές φυσιογνωμίες. Ο Αλέξης Τσίπρας είναι μια τέτοια φυσιογνωμία που φροντίζει και στο νέο του εγχείρημα να συσπειρώνει σε κάποιον βαθμό ψηφοφόρους από το παρελθόν, διατηρώντας κάποιες προσχηματικές, γενικές αναφορές στην αριστερή ιδεολογία. Στη ριζοσπαστική Αριστερά δεν υπάρχει σήμερα αντίστοιχη δημοφιλής προσωπικότητα.
- Η ριζοσπαστική Αριστερά εμφανίζεται σήμερα κατακερματισμένη και οι πολλές διασπάσεις της υπονομεύουν την αξιοπιστία οποιουδήποτε προτεινόμενου σχεδίου.
- Διάφοροι άλλοι λόγοι, όπως η κακή οργανωτική κατάσταση, η έλλειψη οργανώσεων δράσης, η διστακτικότητα στην επικοινωνία και περιγραφή των πολιτικών θέσεων, προγραμματικές αδυναμίες κ.ά.
Μέτωπο Αριστεράς
Το πολιτικό μέτωπο της Αριστεράς είναι μέσο για την ενοποίηση των δυνάμεων της εργατικής τάξης και των κινημάτων, δεν είναι μόνο εκλογική συμμαχία, ούτε μέσο για την επίτευξη βουλευτικής εκπροσώπησης ως αυτοσκοπός. Η δημιουργία ενός μετώπου και μια πιθανή συλλογική ηγεσία του θα αποεκπαιδεύσει τον κόσμο από την επίπλαστη αναγκαιότητα του ηγέτη-αρχηγού και, ταυτόχρονα, θα αποδείξει ότι η Αριστερά μπορεί να θεραπεύει τις πληγές των διασπάσεων και να παλεύει συλλογικά και συμμαχικά για το όραμά της. Επίσης, θα διορθώσει τις οργανωτικές και πολιτικές αδυναμίες των συμμετεχόντων φορέων μέσω της αλληλοκάλυψης, του κοινού προγραμματικού σχεδίου ανατροπής που θα συμφωνηθεί και της συνεκτικής παρουσίας του μετώπου μέσα στην κοινωνία. Μία τέτοια συμμαχική δύναμη θα μπορέσει να αποκαταστήσει σταδιακά και τη χαμένη εμπιστοσύνη του κόσμου.
Πώς γίνεται
Αρχικά, με πρωτοβουλία δημόσιας πρόσκλησης για κοινή δράση και κινητοποιήσεις, διατηρώντας πλήρη πολιτική αυτονομία. Η πρόσκληση απευθύνεται σε όλες τις πολιτικές και κοινωνικές δυνάμεις (κινήματα, συνδικάτα, κλπ.) και αφορά κινητοποιήσεις για κοινά θέματα (πόλεμος, λιτότητα, κλιματική κρίση κ.ά.). Παράλληλα, γίνονται διμερείς επαφές συντονισμού και οργάνωσης. Ύστερα από επιτυχείς κοινές δράσεις, ο επόμενος στόχος είναι η κατάρτιση ενός κοινά συμφωνηθέντος μίνιμουμ σχεδίου ανατροπής και αγώνα που θα δίνει απάντηση στα μεγάλα λαϊκά προβλήματα όπως αυξήσεις μισθών, στέγη ως κοινωνικό δικαίωμα, δημόσια αγαθά, μείωση εξοπλισμών, φορολογία πλούτου. Η συμμετοχή των φορέων στο μέτωπο πρέπει να γίνεται με όρους ισοτιμίας, συντροφικότητας, σεβασμού στην αυτονομία κάθε φορέα, όπως και στις ενδεχόμενες διαφωνίες.
Πολιτικές δυνάμεις
Ποιες είναι οι δυνάμεις που μπορούν δυνητικά να συμμετέχουν; Αντιγράφω από τον εισηγητή εκ μέρους της ΔΕΑ, Αντώνη Νταβανέλο, στην πρόσφατη εκδήλωση στις 17 Ιουνίου («Η Ριζοσπαστική Αριστερά πρέπει να βγει μπροστά») του rproject: «Όσες και όσοι αναγνωρίζουν την ανάγκη να ανατραπεί από τα αριστερά η κυρίαρχη καθεστωτική πολιτική των τελευταίων χρόνων, μαζί με τον Μητσοτάκη που την άσκησε. Τυπικά, πρόκειται για το φάσμα των δυνάμεων που αρχίζουν από τη ΝΕΑΡ μετά την αποχώρηση όσων προσανατολίστηκαν προς τον Τσίπρα, το ΜέΡΑ25, την Πρωτοβουλία για μια Ενωτική και Ανατρεπτική Αριστερά, και την ΑΝΤΑΡΣΥΑ. Η συζήτηση σχετικά με το ΚΚΕ είναι κλειστή, λόγω της δικής του αυτοεξαίρεσης». Συμφωνώ εν μέρει. Το ΚΚΕ πρέπει να προσκληθεί και αυτό, γιατί το ζήτημα είναι η ενοποίηση της εργατικής τάξης, και το ΚΚΕ εκπροσωπεί πολιτικά μεγάλο τμήμα της. Επίσης, πρέπει να προσκληθεί και η ΛΑΕ.
Ο αδύναμος κρίκος
Ο ΣΥΡΙΖΑ των τελευταίων ετών δεν πρεσβεύει σχέδιο ανατροπής και ζήτησε επανειλημμένα κατά το πρόσφατο χρονικό διάστημα συμμαχία με την ΕΛΑΣ, λαμβάνοντας αρνητική απάντηση. Οι πρόσφατες αποφάσεις του περιγράφουν μία μονοδιάστατη προσπάθεια να έχει βουλευτική εκπροσώπηση ώστε να μπορεί να συμμετέχει σε ενδεχόμενη κυβερνητική συνεργασία υπό τον Αλέξη Τσίπρα. Είναι μια πολιτική δύναμη που παρόλο που καταγράφει πολύ χαμηλά δημοσκοπικά ποσοστά, χαρακτηρίζεται από κομφορμισμό και άκρατο κυβερνητισμό, ο οποίος οδήγησε άλλωστε και στην περίοδο προεδρίας Κασσελάκη. Με αυτά τα δεδομένα, οποιαδήποτε συμμαχία-συνεργασία με τον ΣΥΡΙΖΑ υπονομεύει τη δημιουργία πολιτικού μετώπου της Αριστεράς.
Γιατί δεν γίνεται
Παρόλη την αναγκαιότητα ενός μετωπικού σχεδίου ανατροπής που όλες και όλοι αντιλαμβάνονται, οι προσπάθειες που έχουν γίνει ως τώρα είναι αξιοσημείωτες μεν, ανεπαρκείς από μόνες τους δε:
- ΜέΡΑ25 – Ενωτική Αριστερά: Ύστερα από αποχωρήσεις όπως και νέες προσχωρήσεις, παραμένει μια σημαντική πρωτοβουλία, με το μειονέκτημα ότι το ΜέΡΑ25 ηγεμονεύει σε αυτό το μετωπικό σχήμα, δεν ισχύουν δηλαδή όροι ισοτιμίας.
- Πρωτοβουλία για μια Ενωτική και Ανατρεπτική Αριστερά: Σημαντική πρωτοβουλία πέντε οργανώσεων, μικρής ως τώρα απήχησης. Θετική είναι η κατεύθυνση δημιουργίας ευρύτερου μετώπου.
- ΑΝΤΑΡΣΥΑ: Με εσωτερικές διαφωνίες που αφορούν και τις ενδεχόμενες συμμαχίες, όμως το σχήμα αυτό δείχνει να αντέχει στον χρόνο.
Ποια είναι λοιπόν τα εμπόδια στη δημιουργία ενός αριστερού μετώπου;
- «Δεν μας θέλουν»: Μου θυμίζει το «δε με παίζει ο Κωστάκης, κυρία». Ας σοβαρευτούμε, η περίοδος είναι κρίσιμη.
- «Υπηρετήσατε μνημόνια, πρέπει να κάνετε αυτοκριτική και να απολογηθείτε για το 2015»: Η περίοδος πριν το 2015, και η διακυβέρνηση ΣΥΡΙΖΑ 2015-2019 (με ΑΝΕΛ ως ένα σημείο) είναι μια σημαντική περίοδος για την Αριστερά. Πρέπει να μελετηθούν και να αιτιολογηθούν επαρκώς όλα τα λάθη και οι αστοχίες που έγιναν, γιατί αφορούν το παρόν και το μέλλον της Αριστεράς γενικότερα. Απαιτείται κριτική στην ανέλιξη του Τσίπρα σε αδιαμφισβήτητο αρχηγό, στην απόφαση συγκυβέρνησης με την αντιμνημονιακή Ακροδεξιά, στο δημοψήφισμα, στην υπογραφή της ήττας, στην ανέτοιμη να κυβερνήσει Αριστερά, στην αποτυχία εφαρμογής ουσιαστικών μεταβατικών μεταρρυθμίσεων, στη ντροπιαστική συνεργασία με Νετανιάχου και σε άλλα πολλά και σημαντικά. Όμως, το ζήτημα δεν είναι να στήσουμε λαϊκό δικαστήριο προσώπων, αλλά μελετώντας τα λάθη και τις ήττες μας να σχεδιάσουμε μαζί τις μελλοντικές, συλλογικές μας νίκες.
- «Ο Βαρουφάκης συμπεριφέρεται ως αρχηγός και αποφασίζει μόνος του. Και αυτά περί τεχνοφεουδαρχίας…»: Εσωτερικά ζητήματα ενός φορέα, υπαρκτά ή μη, δεν αφορούν το μέτωπο, που θα συγκροτηθεί με όρους ισοτιμίας, συλλογική συντονιστική ηγεσία και κοινές, συμφωνημένες θέσεις.
Επίλογος
Φαίνεται ότι το πολιτικό μέτωπο της Αριστεράς, παρά την ισχυρή αναγκαιότητά του στην τρέχουσα συγκυρία, είναι ένας δύσκολος, σχεδόν ακατόρθωτος στόχος. Όμως, κατόρθωσα να γράψω περίπου χίλιες λέξεις για ένα θέμα για το οποίο έχουν ειπωθεί και γραφτεί πολλά και επαναλαμβανόμενα – αρχικά μου φαινόταν και αυτό πολύ δύσκολο.
Ας εστιάσουμε στις λαϊκές ανάγκες και στο κοινό μας όραμα. Θα γίνουν όλα ευκολότερα.
