ΠΡΟΣΦΥΓΙΚΟ
Ξανά ξενοφοβικά η ΝΔ
Μία μέρα μετά τον τραγικό θάνατο της προσφύγισσας στο ΚΥΤ της Μόριας και των τραυματισμό δεκάδων από τη φωτιά που ξέσπασε, πιθανά από βραχυκύκλωμα, σε κοντέινερ, η κυβέρνηση προχώρησε, Δευτέρα 30 Σεπτεμβρίου, σε υπουργικό συμβούλιο. Αντί την ανάληψη της ευθύνης για την τραγωδία και τη διατύπωση έστω μιας τυπικής συγγνώμης, η κυβέρνηση προτίμησε μέσω των αποφάσεών της να παρουσιάσει το προσφυγικό σαν ζήτημα «προάσπισης της ασφάλειας των Ελλήνων και της χώρας», όπως το χαρακτήρισε ο αν. υπουργός Γ. Κουμουτσάκος στον ΣΚΑΙ.
Έκτοτε η ακροδεξιά πτέρυγα της ΝΔ, μέσω των Μ. Βορίδη και Α. Γεωργιάδη, ξαναθυμάται το ρατσιστικό της λόγο και μιλά για «λαθρομετανάστες», που «δεν δικαιούνται ανθρωπιστικής βοήθειας» και για «μαζικές απελάσεις στην Τουρκία». Ο Γ. Κουμουτσάκος ματαίως προσπάθησε να εξισορροπήσει την κατάσταση στην επιτροπή Άμυνας, λέγοντας ότι «τα κλειστά κέντρα δεν είναι μια κατασκευή μιας μαύρης Δεξιάς που απεργάζεται μείωση των ελευθεριών, είναι υποχρέωση ενός δημοκρατικού κράτους» και ότι θα σέβονται τα ανθρώπινα δικαιώματα. Οι ίδιες οι προτάσεις νόμου, όπως παρουσιάστηκαν στο υπουργικό συμβούλιο, τον διαψεύδουν, καθώς καταπατούν πολλά κομμάτια του διεθνούς δικαίου και δείχνουν ότι η πολιτική της ΝΔ στο ζήτημα απηχεί περισσότερο την ξενοφοβία και το ρατσισμό της ακροδεξιάς της πλευράς.
Προσφυγικό, όχι μεταναστευτικό
Έτσι, η κυβέρνηση προκειμένου να δικαιολογήσει την εγκαινίαση του δόγματος αποτροπή-κράτηση-επιστροφή, αποφάσισε να βαφτίσει τις αφίξεις μεταναστευτικές. Οι ροές, βέβαια, σύμφωνα με τα στοιχεία της Ύπατης Αρμοστείας του ΟΗΕ και για το 2019 παραμένουν προσφυγικές. Το 38,8% προέρχεται από το Αφγανιστάν, το 20,6% από τη Συρία, το 9,5% από τη Λαϊκή Δημοκρατία του Κονγκό, το 7,8% από το Ιράκ, το 6,6% από την Παλαιστίνη και το 13,8% από άλλες χώρες. «Για την ακρίβεια από τον Ιούλιο και μετά έχουν αυξηθεί οι αφίξεις από το Αφγανιστάν και τη Συρία, χώρες με εμπόλεμες συγκρούσεις δηλαδή. Αλλά και οι υπόλοιποι άνθρωποι έρχονται από χώρες που επικρατούν εντάσεις, βία και παραβίαση των ανθρώπινων δικαιωμάτων. Οι ροές είναι ακόμα προσφυγικές και όχι μεταναστευτικές», ξεκαθαρίζει στην «Εποχή» η Στέλλα Νάνου, υπεύθυνη επικοινωνίας της Ύπατης Αρμοστείας.
Το σημαντικότερο, βέβαια, είναι ότι ακόμα και αν επρόκειτο για μετανάστες, αυτό δεν σημαίνει ότι είναι «εισβολείς, που θίγουν την ασφάλεια της χώρας», όπως θέλει να τους παρουσιάζει η ΝΔ, και δεν δικαιολογείται η αόριστη κράτησή τους σε κέντρα-κολαστήρια, τύπου Αμυγδαλέζας, για τα οποία η Ελλάδα είχε καταδικαστεί στο παρελθόν από το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο (και ας λέει με θράσος ο Α. Γεωργιάδης ότι ήταν “Four Seasons”). «Δεν πρέπει να ξεχνάμε ότι και οι μετανάστες είναι φορείς ανθρωπίνων δικαιωμάτων και πρέπει να τους παρέχεται ανθρωπιστική βοήθεια. Είναι δικαίωμα του κάθε ανθρώπου να μπορεί να διεκδικεί μια καλύτερη ζωή. Για τους μετανάστες θα πρέπει να υπάρχουν ειδικοί νόμοι, ώστε είτε να ενταχθούν στη χώρα, είτε αν η πολιτεία επιλέξει την επιστροφή τους, να γίνεται μέσω αξιοπρεπών και ασφαλών διαδικασιών και αφού έχει αποδειχθεί ότι δεν χρήζουν διεθνούς προστασίας και δεν εμπίπτουν άλλοι ανθρωπιστικοί λόγοι που καθιστούν απαγορευτική την επιστροφή τους», υπενθυμίζει η Στέλλα Νάνου.
Και σε καμία περίπτωση δεν μπορεί να κριθεί αν κάποιος είναι πρόσφυγας ή όχι απλά από τη χώρα καταγωγής του, όπως σχεδιάζει να κάνει η κυβέρνηση, καταρτώντας κατάλογο δήθεν ασφαλών τρίτων χωρών. «Κάθε αίτημα πρέπει να κρίνεται εξατομικευμένα, διότι πρόσφυγας, σύμφωνα με τη σύμβαση της Γενεύης, είναι ο κάθε άνθρωπος που διώκεται για φυλετικούς, θρησκευτικούς, συμμετοχής σε ιδιαίτερη κοινωνική ομάδα ή από πολέμους. Μπορεί κάποιος να είναι από κάποια χώρα του Μαγκρέμπ, αλλά να διώκεται λόγω του σεξουαλικού προσανατολισμού του», εξηγεί η ίδια.
Καταπάτηση του διεθνούς δικαίου
Οι προτάσεις εν γένει της κυβέρνησης για τις νέες διαδικασίες ασύλου έχουν προκαλέσει την ανησυχία της Ύπατης Αρμοστείας. Συγκεκριμένα, η πρόταση περί καθιέρωσης a priori χαμηλού και υψηλού προσφυγικού προφίλ ανάλογα της χώρας καταγωγής, που βάσει αυτού το αίτημα θα εξετάζεται ταχύρυθμα και σε κράτηση σε κλειστά κέντρα στην πρώτη περίπτωση, εγείρει πολλές ενστάσεις, αφού «δεν καταλαβαίνουμε τι μπορεί να εννοεί με αυτό. Κάθε σχεδιασμός για το άσυλο θα πρέπει να εγγυάται μεταξύ άλλων και την ποιότητα στις συνεντεύξεις, δηλαδή να μην είναι τυπικές και διεκπαιρεωτικές, αλλά να εξετάζουν την ουσία του αιτήματος», σύμφωνα με την υπεύθυνη επικοινωνίας της Υ.Α.
Σημειώνει δε πως «η κράτηση, σύμφωνα με το διεθνές δίκαιο, πρέπει να αποτελεί έσχατο μέτρο και η επιβολή της να γίνεται αφού έχουν εξαντληθεί όλα τα υπόλοιπα, λιγότερο επαχθή, μέτρα. Ούτε μπορεί να γίνεται μαζικά, αλλά σε εξατομικευμένη βάση, που να δικαιολογείται επαρκώς και να συνδέεται με ένα επιδιωκόμενο σκοπό και συγκεκριμένο χρονικό πλαίσιο».
Παρενθετικά δε να αναφερθεί, ότι πέραν ότι οι μαζικές κρατήσεις αιτούντων άσυλο είναι απάνθρωπες και αντίθετες με το δίκαιο, υπάρχει και το πρακτικό ζήτημα του πού θα γίνονται. Ο Α. Γεωργιάδης μίλησε για κατασκευή κλειστών κέντρων στα νησιά, τη στιγμή όμως που οι δήμαρχοι έχουν διαφωνήσει πολλάκις κατά το παρελθόν με την κατασκευή οποιουδήποτε τύπου νέου κέντρου εκεί. Η Ένωση Περιφερειών Ελλάδος, επίσης, στην ανακοίνωσή της δήλωσε την αντίθεσή της στη δημιουργία νέων δομών γενικά. Όχι βέβαια για λόγους ενδιαφέροντος της ζωής των προσφύγων, αφού ο υποστηριζόμενος από τη ΝΔ πρόεδρος της ένωσης, Κ. Αγοραστός, σημείωσε σχετικά πως «πρώτα οι Έλληνες».
Άλλα ιδιαίτερα σκοτεινά σημεία των προτάσεων της κυβέρνησης αποτελούν η κατάργηση του μετατραυματικού στρες ως στοιχείο ευαλωτότητας, ενώ η σχετική ευρωπαϊκή οδηγία εντάσσει μέσα τις ψυχικές διαταραχές. Η πρόβλεψη διακοπής στέγασης σε περίπτωση μη συμμόρφωσης με τους κανονισμούς των ΚΥΤ, χωρίς να εξηγεί τι σημαίνει ακριβώς αυτό κι αν πρόκειται να αφήνουν άστεγους στα νησιά τους αιτούντες. Αλλά και η αποπομπή από το σύστημα ασύλου όσων αιτούντων «δεν συμμορφώνονται με τις αποφάσεις μεταφοράς σε άλλες δομές». «Υπάρχουν πολλά ερωτηματικά για αυτό το κομμάτι που οφείλουν να απαντηθούν. Προφανώς κάτι τέτοιο δεν προβλέπεται πουθενά από καμία νομοθεσία και δίκαιο», τονίζει η Στέλλα Νάνου.
Μεταξύ άλλων προτάσεων που είτε ακροβατούν, είτε καταπατούν ξεκάθαρα το διεθνές δίκαιο, προβλέπεται και η αποχώρηση του μέλους που υποδεικνύεται από την Ύπατη Αρμοστεία από τις δευτεροβάθμιες επιτροπές προσφυγών. «Κάθε χώρα έχει τη διοικητική ευχέρεια να καθορίζει τη σύσταση του οργάνου β’ βαθμού. Ωστόσο, αυτό που έχουμε διαπιστώσει, καθώς εδώ και πολλά χρόνια έχουμε μέλη μας στις επιτροπές, είναι ότι αυτά έχουν συμβάλλει στη διατήρηση της ποιότητας της διαδικασίας και στην αποτελεσματικότερη λειτουργία των επιτροπών, γιατί έχουν μεγάλη εμπειρία και εξειδίκευση σε θέματα προσφυγικού δικαίου και άρα συμβάλλουν και στην πιο γρήγορη εξέταση των αιτήσεων», σχολιάζει η υπεύθυνη επικοινωνίας του οργανισμού.
Έντονες διαφωνίες
Κοινωνικοί και πολιτικοί φορείς έχουν ήδη ξεκινήσει να εκφράζουν την έντονη διαφωνία τους με το επικείμενο νομοσχέδιο που έχει σαν στόχο το στοίβαγμα των προσφύγων σε κέντρα κράτησης και την επιστροφή τους στο θάνατο, αλλά και εν γένει για την πολιτική της κυβέρνησης στο ζήτημα, καθώς στα ΚΥΤ των νησιών ακόμα επικρατούν αδιανόητες συνθήκες διαβίωσης λόγω του υπερπληθυσμού.
Ο ΣΥΡΙΖΑ και το ΚΙΝΑΛ εξέδωσαν ανακοινώσεις καταδίκης των προτάσεων του υπουργικού συμβουλίου, τονίζοντας την καταπάτηση των ανθρωπίνων δικαιωμάτων και την ανικανότητα της κυβέρνησης. Αντίστοιχα το ΜεΡΑ25 μέσω του Γ. Βαρουφάκη έθεσε ερώτημα στην ώρα του πρωθυπουργού στη Βουλή για τις απαράδεκτες συνθήκες στη Μόρια, αντιτιθέμενος και στις προτάσεις του νομοσχεδίου. Ο Κ. Μητσοτάκης, όμως, συνέχισε στην ίδια γραμμή, παρουσιάζοντας ψευδή στοιχεία και ρίχνοντας τις ευθύνες για την τωρινή κατάσταση στη Μόρια στην κυβέρνηση του ΣΥΡΙΖΑ.
Παράλληλα, όλη την προηγούμενη εβδομάδα πραγματοποιήθηκαν συγκεντρώσεις στήριξης των προσφύγων και μεταναστών τόσο στην Αθήνα όσο και στη Λέσβο. Ενώ η Κίνηση Ενωμένοι Ενάντια στο Ρατσισμό και τη Φασιστική Απειλή (ΚΕΕΡΦΑ) καλεί στις 12 του μηνός στη Νομική Αθήνας, στην «Πανελλαδική Συνέλευση και Διεθνή Συνάντηση για να συντονίσουμε την μάχη ενάντια στο ρατσισμό και το φασισμό, για να μην περάσουν τα ρατσιστικά μέτρα της ΝΔ».
Να αναθερμανθεί το κίνημα αλληλεγγύης
Άλλωστε, παρότι οι αφίξεις δεν έχουν καμία σχέση με αυτές του 2015 (από τις αρχές του χρόνου μέχρι τώρα πρόκειται για 45.597 ανθρώπους, ενώ το 2015 ήταν 861.630), το κίνημα αλληλεγγύης φαίνεται ότι θα πρέπει να δείξει την ίδια ετοιμότητα, τόσο για την ανακούφιση των ανθρώπων, όσο και για αντιμετώπιση της ξενοφοβικής πολιτικής της ΝΔ.
«Πρέπει να ξαναζωντανέψουμε το κίνημα αλληλεγγύης προς τους πρόσφυγες, να ξαναμαζέψουμε είδη προσωπικής υγιεινής, ρουχισμό, στρωσίδια κτλ, είναι πάλι αυξημένες οι ανάγκες που δεν καλύπτονται και όσο πλησιάζει ο χειμώνας θα γίνεται πιο επιτακτικό», τονίζει η Μαρία Τοπαλίδου, αναπληρώτρια συντονίστρια του τμήματος Προσφυγικού του ΣΥΡΙΖΑ.
Ιδιαίτερα τώρα που στις τοπικές κοινωνίες «λόγω και επηρεασμού από τις κυβερνητικές δηλώσεις, έχει δημιουργηθεί το σύνδρομο “γιατί να προσφέρουμε σ’ αυτούς και όχι σε εμάς”», σύμφωνα με την ίδια, και όπως φάνηκε από την επίθεση κατά των νέων προσφύγων στη δομή στα Γιάννενα. Η στάση των τοπικών κοινωνιών θα μπορούσε να αλλάξει, αν υπήρχε και αντίστοιχη μέριμνα από το κράτος για την εμπλοκή τους στο ζήτημα, όπως τονίζει: «Αν εμπλεκόταν η τοπική κοινωνία στο προσφυγικό, δηλαδή η σίτιση να δινόταν σε κάποια τοπική επιχείρηση, ή προσλαμβάνονταν άνθρωποι από την κάθε περιοχή για τη στελέχωση των καταυλισμών, πιθανά να άλλαζε η στάση τους, γιατί θα είχαν και οι ίδιοι άμεσο όφελος».
Κακές συνθήκες και στην ενδοχώρα
Μικρές πιθανότητες, όμως, υπάρχουν για αυτό το ενδεχόμενο, αφού μέχρι τώρα η κυβέρνηση δεν ενημέρωνε καν τους δήμους για τη μεταφορά των προσφύγων στους καταυλισμούς της ενδοχώρας και μόλις την Πέμπτη κατά τη σύσκεψη για το προσφυγικό αποφασίστηκε η εμπλοκή του υπ. Εσωτερικών για τη στήριξη των δήμων και των περιφερειών στο ζήτημα.
Αντίστοιχα, μόλις την ίδια μέρα αποφάσισε το υπουργείο Προστασίας του Πολίτη να βγάλει πρόσκληση εκδήλωσης ενδιαφέροντος για ξενοδοχεία προς φιλοξενία των προσφύγων. Μέτρο που είχε σκεφθεί αφελώς πριν να διακόψει σαν πολυέξοδο, και εξαιτίας της καθυστερημένης εφαρμογής του οδηγήθηκαν τα ΚΥΤ των νησιών σε υπερπληθυσμό μεγαλύτερο από κάθε άλλη φορά. Η Ομοσπονδία Ξενοδόχων, σύμφωνα με τον πρόεδρό της κ. Τάσιο, επιθυμεί να βοηθήσει στο ζήτημα, «αλλά με προσοχή για να μην χαλάσουμε το βασικό τουριστικό προϊόν», αφού για τον ίδιο οι «παράτυποι μετανάστες» θα λειτουργήσουν σαν αντιδιαφήμιση για τα ξενοδοχεία και προμηνύοντας ουσιαστικά την ασθενή συμμετοχή των ξενοδόχων. Τόνισε δε πως το αντίτιμο των 12 ευρώ ανά άτομο που διατίθεται από το υπουργείο, θα αφορά μόνο τη διαμονή, χωρίς διατροφή, εγείροντας ερωτηματικά για το πώς καλυφθεί αυτή η βασική ανάγκη των προσφύγων.
Προς το παρόν, οι κύριες μεταφορές αιτούντων από τα νησιά γίνονται προς τη δομή της Νέας Καβάλας στο Κιλκίς, η οποία παρουσιάζει κι αυτή κακές συνθήκες, σύμφωνα με την περιγραφή της Μαρίας Τοπαλίδου, που την επισκέφθηκε την περασμένη εβδομάδα. «Η δομή από 800 άτομα που είχε, τώρα φιλοξενεί άνω των 2.200, με την πλειοψηφία να μένει σε σκηνές. Η σίτιση έρχεται από το στρατό μία φορά την ημέρα, που σημαίνει ότι τα γεύματα μένουν εκτός ψυγείου όλη μέρα. Δεν υπάρχει ιατρική μέριμνα, αφού για όλο αυτόν τον κόσμο υπάρχει μόνο μία γιατρός. Υπάρχει μεγάλο πρόβλημα με το νερό, που η ροή του είναι λιγοστή, καθώς πρόκειται για το ίδιο δίκτυο που χρησιμοποιούν οι αγρότες της περιοχής και τώρα που αυξήθηκαν τα άτομα, δεν φτάνει για καμία από τις δύο ομάδες. Επίσης, δεν υπάρχουν φάρμακα ευρείας κατανάλωσης στη δομή, όπως παυσίπονα, αντιβηχικά, αντισταμινικά και αντιβιοτικά. Δεν υπάρχει ούτε έστω ένας συντονιστής στον καταυλισμό, που υπάγεται στον ΔΟΜ όπως όλοι, ακόμα και ρούχα που είχαμε μαζέψει, δεν είχαμε πού να τα παραδώσουμε».
Αυτή τη στιγμή κατασκευάζονται νέες δομές για τη φιλοξενία προσφύγων στο Βαγιοχώρι (ανανέωση παλιάς δομής), στην Καβάλα και στις Σέρρες. Παρόλα αυτά, σύμφωνα με την αναπληρώτρια συντονίστρια, δεν φαίνεται ότι θα αρκέσουν για την αποσυμφόρηση των νησιών, ενώ δεν έχει γίνει καμία μέριμνα για ιατροφαρμακευτική περίθαλψη σε αυτά και ταυτόχρονα βρίσκονται μακριά από σχολεία, καθιστώντας την εκπαίδευση των παιδιών δύσκολη, όποτε και αν αυτή αρχίσει.
Όσον αφορά δε τα δημοσιεύματα που θέλουν την κυβέρνηση να στεγάζει τους πρόσφυγες σε 40.000 διαμερίσματα, ξέχασαν να αναφέρουν πως το σχέδιο αυτό βρίσκεται ακόμα υπό συζήτηση, σύμφωνα και με την ίδια την Ύπατη Αρμοστεία που διαχειρίζεται το πρόγραμμα των 25.000 διαμερισμάτων «Εστία», και αναμένεται να υλοποιηθεί, όπως και η μεταφορά της ευθύνης του στο ελληνικό δημόσιο, του χρόνου.
Τζέλα Αλιπράντη
