Ο καγκελάριος της Γερμανίας Φρίντριχ Μερτς με τον πρόεδρο της Ουκρανίας Βολοντίμιρ Ζελένσκι (Flickr)
Μεθαύριο, Δευτέρα 12 Οκτωβρίου ο αμερικανός πτέραρχος Αλέξους Γκρίνκεβιτς, ανώτατος διοικητής των δυνάμεων του ΝΑΤΟ στην Ευρώπη, αναμένεται να παρουσιάσει στην Πολωνία έγγραφο με τίτλο «Θεωρία Νίκης» το οποίο –σύμφωνα με το Bloomberg— αναπτύσσει μια στρατηγική νικηφόρας αντιμετώπισης μιας ρωσικής συμβατικής επίθεσης στην ανατολική πτέρυγα της συμμαχίας, ενδεχόμενο για το οποίο, όπως είπε σε πρόσφατη δήλωσή του ο γ.γ. του ΝΑΤΟ, Μαρκ Ρούτε, δεν υπάρχουν μεν ενδείξεις, όμως σε κάθε περίπτωση η Ευρώπη οφείλει να είναι προετοιμασμένη για διαρκείς υβριδικές επιθέσεις της Ρωσίας.
Είναι το πιο πρόσφατο επεισόδιο ενός πολέμου στην «καρδιά» της Ευρώπης, γεωφυσικά και γεωπολιτικά μιλώντας, του πολέμου στην Ουκρανία, που φαίνεται να οδεύει στο αδιέξοδο, καθώς η πίεση που ασκείται εκατέρωθεν στο πολεμικό πεδίο προς αναβάθμιση στο πεδίο της διπλωματίας στενεύει την ίδια στιγμή απελπιστικά τα περιθώρια διπλωματικής διεξόδου.
Η Ρωσία δηλώνει ανοιχτή στις διαπραγματεύσεις, όμως, σύμφωνα με κυβερνητικά έγγραφα που επικαλείται δημοσίευμα του Reuters στις 28 Σεπτεμβρίου, σχεδιάζει κατακόρυφη αύξηση των στρατιωτικών δαπανών της: 17,1 τρισ. ρούβλια (202,58 δισ. δολάρια) το 2027, το υψηλότερο ποσό από την έναρξη του πολέμου στην Ουκρανία.
Μάλλον αναμενόμενο, όταν η άλλη πλευρά προβάλλει συνεχώς τους τελευταίους μήνες το ενδεχόμενο οι υβριδικές επιχειρήσεις –όπως η απόπειρα στο αεροδρόμιο της Λειψίας στις 4 Αυγούστου– που αποδίδονται στη Μόσχα να αποτελούν το προοίμιο μιας ρωσικής επίθεσης με συμβατικά όπλα σε ευρωπαϊκή χώρα, και συζητά ανοιχτά και κατά κόρον, στη Βόρεια Ευρώπη κυρίως και στη Βρετανία, τα αντίποινα αν η Ρωσία επιχειρήσει κάτι τέτοιο, υποδαυλίζοντας έτσι τις υποψίες και την ανησυχία της Μόσχας για πιθανή προετοιμασία επιθετικών ενεργειών εναντίον της με αυτό το πρόσχημα.
Ο ισχυρισμός, ταυτόχρονα, ότι η ευρωπαϊκή ιθύνουσα τάξη στηρίζει την Ουκρανία αλλά δεν εμπλέκεται άμεσα στον πόλεμο μόνο ως εμπαιγμός μπορεί να προσληφθεί από τη Ρωσία, εμπαιγμός στα όρια των ανοχών της Μόσχας, όταν, επιπλέον, έχει προηγηθεί τον Αύγουστο επιμελώς αποσιωπημένη νατοϊκή επιχείρηση πέριξ του μεγάλης στρατηγικής σημασίας για τη Ρωσία θύλακα του Καλίνινγκραντ, επιχείρηση η οποία, σύμφωνα με δυτική στρατιωτική πηγή που επικαλείται το Reuters, έδειξε αυξημένη δυνατότητα μπλοκαρίσματος των επικοινωνιών, των ραντάρ και της αεράμυνας της νευραλγικής αυτής ρωσικής βάσης στις ακτές της Βαλτικής Θάλασσας.
Σχεδόν ταυτόχρονα, η βρετανική ψηφιακή εφημερίδα i Pape παρουσίασε το Καλίνινγκραντ ως πιθανή «αχίλλειο πτέρνα» του Πούτιν σε ένα δημοσίευμα συνοδευόμενο από αναλύσεις για το πώς η γεωγραφική-επικοινωνιακή αποκοπή του ρωσικού θύλακα θα μπορούσε να δράσει ως μοχλός πίεσης στη Μόσχα.
Φημολογίες ή εσκεμμένες διαρροές, όλα ενέχουν τον κίνδυνο να εκληφθούν από την άλλη πλευρά ως πρόγευση ειλημμένων αποφάσεων και κινήσεων.
Η Μόσχα, όπως αποκάλυψαν οι Financial Times στις 30 Σεπτεμβρίου, είχε αποστείλει μια εβδομάδα νωρίτερα, μέσω της πρεσβείας της στο Βέλγιο, ένα ανεπίσημο έγγραφο (non-paper) στο ΝΑΤΟ, προειδοποιώντας ότι οποιαδήποτε προσπάθεια αποκοπής ή επίθεσης κατά του Καλίνινγκραντ θα μπορούσε να οδηγήσει ακόμη και στη χρήση πυρηνικών όπλων και σε πλήγματα κατά «κέντρων λήψης αποφάσεων» χωρών της βορειοατλαντικής συμμαχίας.
Τα περιθώρια λάθους στους υπολογισμούς, ατυχήματος ή εσφαλμένης ερμηνείας των προθέσεων του αντιπάλου έχουν διευρυνθεί επικίνδυνα, κάτι που πολλοί στην Ευρώπη και τις Ηνωμένες Πολιτείες φαίνεται να αγνοούν, ρισκάροντας να οδηγήσουν τις εξελίξεις στην παγίδα της κλιμάκωσης.
Αλλά, πρόκειται για άγνοια κινδύνου ή για κάτι πιο πεζό, κάτι κυριολεκτικά αγοραίο;
Την περασμένη Κυριακή, ο γερμανός καγκελάριος επισκέφθηκε τον ουκρανό πρόεδρο στο Κίεβο συνοδευόμενος από τους επικεφαλής γερμανικών βιομηχανιών παραγωγής οπλικών συστημάτων. Κύριο μέλημα της επίσκεψης, η οριστικοποίηση μιας συμφωνίας την οποία είχε προαναγγείλει ο Βολοντίμιρ Ζελένσκι έπειτα από τηλεφωνική επικοινωνία που είχε με τον Φρίντριχ Μερτς στις 30 Σεπτεμβρίου και η οποία περιλαμβάνει την από κοινού ανάπτυξη και παραγωγή βαλλιστικών πυραύλων βεληνεκούς άνω των 1.000 χιλιομέτρων, με τους οποίους το Κίεβο θα μπορούσε να πλήξει στρατιωτικούς στόχους και ενεργειακές υποδομές βαθιά μέσα στη ρωσική επικράτεια.
Τι ακριβώς εννοούσε ο γερμανός καγκελάριος με τη δήλωσή του ότι «Αν δεν σταματήσουμε τη Ρωσία, αργά ή γρήγορα η πολεμική της μηχανή θα στραφεί εναντίον μας»;
Το είχε καταστήσει σαφές ένα μήνα νωρίτερα ο υπουργός Εξωτερικών της κυβέρνησης Μερτς, ο οποίος είχε δηλώσει τότε ότι η Ουκρανία πρέπει να αγοράζει περισσότερα όπλα κατασκευασμένα από γερμανικές αμυντικές βιομηχανίες. Η Γερμανία, είπε ο Γιόχαν Βάντεφουλ, δικαιούται να το περιμένει, ως ο κυριότερος υποστηρικτής του Κιέβου σε διεθνές επίπεδο.
Η γερμανική κυβέρνηση είχε διαβεβαιώσει τον ουκρανό πρόεδρο ο γερμανός αξιωματούχος κατά τη συνάντησή τους, θα συνεχίσει να υποστηρίζει στρατιωτικά την Ουκρανία, όμως πρέπει επίσης να εξηγήσει την επιλογή της αυτή στους γερμανούς φορολογούμενους.
Άρα;
Άρα «το ελάχιστο που μπορείτε να κάνετε είναι να εγγυηθείτε ότι η γερμανική αμυντική βιομηχανία θα συμμετέχει σε όλες τις διαδικασίες προμηθειών», διότι «επί του παρόντος δεν είμαστε», είπε, «απόλυτα ικανοποιημένοι με το επίπεδο των παραγγελιών που λαμβάνουμε». Verstanden; Κατανοητόν. Απολύτως κατανοητόν.
Εξάλλου, όπως είπε ο γερμανός υπουργός Εξωτερικών, η γερμανική κυβέρνηση θα μπορούσε να βοηθήσει το Κίεβο να επαναπατρίσει άνδρες σε ηλικία στράτευσης που διαμένουν στη Γερμανία, ανάμεσά τους πολλούς από το ένα εκατομμύριο ουκρανών προσφύγων που έλαβαν άδεια προσωρινής διαμονής εκεί μετά τη ρωσική εισβολή στην Ουκρανία.
Οι Ουκρανοί σε στρατεύσιμη ηλικία οφείλουν, είπε ο κ. Βάντεφουλ, να επιστρέψουν στην πατρίδα τους και οι γερμανικές αρχές θα μπορούσαν να βοηθήσουν στην ταυτοποίησή τους από τις αρμόδιες ουκρανικές υπηρεσίες.
Παραβίαση των διεθνών κανόνων περί διασφάλισης του δικαιώματος στο άσυλο;
Σίγουρα ένα βήμα πιο κοντά στην παγίδα της κλιμάκωσης.
