Φωτο: Shealah Craighead / Official White House
Το διάστημα της μιας εβδομάδας που κύλησε από τις συνομιλίες των αντιπροσωπειών Ρωσίας και Ουκρανίας στην Κωνσταντινούπολη την περασμένη Παρασκευή αποδεικνύεται στην πορεία αρκετά παραγωγικό ώστε να αναιρεθούν οι πρώτες εκτιμήσεις που ήθελαν να μην έχει παραχθεί κάτι ουσιαστικό από τη συνάντηση στο Ντολμάμπαχτσε σεράι, εκτός από τη συμφωνία για μαζική ανταλλαγή αιχμαλώτων, χιλίων από κάθε πλευρά. Εκτιμήσεις που παρέβλεψαν το γεγονός ότι, πρώτον, η συνάντηση συνιστά αφ’ εαυτής μια τακτική νίκη του Πούτιν, ο οποίος έφερε τους Ουκρανούς στο τραπέζι του διαλόγου χωρίς προηγουμένως να έχει υπάρξει η εκεχειρία που έθεταν ως προαπαιτούμενο το Κίεβο και οι ευρωπαίοι συμπαραστάτες του, και, δεύτερον, τη διάθεση των δύο μερών, όπως δήλωσε ο τούρκος υπουργός Εξωτερικών, Χακάν Φιντάν, να υπάρξει συνέχεια του διαλόγου.
Η επίσκεψη του ρώσου προέδρου στην περιφέρεια Κουρσκ, στα ρωσο-ουκρανικά σύνορα, για πρώτη φορά από τα τέλη Απριλίου, οπότε ο ρωσικός στρατός εκδίωξε από την περιοχή τις ουκρανικές δυνάμεις που είχαν εισβάλει εκεί τον περασμένο Αύγουστο, είναι, εμμέσως πλην σαφώς, δηλωτική της εκατέρωθεν παραδοχής ότι το τραπέζι των διαπραγματεύσεων στην Κωνσταντινούπολη δεν θα είναι το τελευταίο, εκεί ή αλλού. Χάνοντας το Κουρσκ, το Κίεβο απώλεσε ένα σημαντικό διαπραγματευτικό «χαρτί» έναντι της Μόσχας, η οποία φαίνεται να πλεονεκτεί, καθώς διατηρεί τον στρατιωτικό έλεγχο του μεγαλύτερου μέρους των ουκρανικών περιφερειών Ντονέτσκ, Ζαπορίζια, Χερσώνα και Λουχάνσκ. Πρόκειται, υπενθυμίζεται, για τις τέσσερις περιφέρειες από τις οποίες η Μόσχα ζητά να αποσυρθούν τα ουκρανικά στρατεύματα, ως μια από τις βασικές προϋποθέσεις που έθεσαν, προφορικά, οι διαπραγματευτές της στο Ντολμάμπαχτσε, προκειμένου να αναζητηθούν τρόποι κατάπαυσης του πυρός διευκολυντικοί της πορείας προς την ειρήνευση.
Είναι ακριβώς αυτή η διαφαινόμενη πορεία, και η πιθανή κατάληξή της στο απροσδιόριστο μέλλον, που φαίνεται να ανησυχούν ιδιαίτερα και να εκνευρίζουν τις ευρωπαϊκές ηγεσίες που συμπαρίστανται στον Βολοντίμιρ Ζελένσκι. Χαρακτηριστική η αντίδραση του γάλλου προέδρου Μακρόν, που έσπευσε, αμέσως μετά το πέρας της συνάντησης στην Κωνσταντινούπολη, να δηλώσει ότι οι Ευρωπαίοι θα συνεχίσουν να απεργάζονται νέες κυρώσεις εναντίον της Ρωσίας, «σε συντονισμό», όπως είπε, με τις ΗΠΑ, εφόσον η Μόσχα συνεχίσει να αρνείται μια άνευ όρων κατάπαυση του πυρός. Τη θέση αυτή προσυπογράφουν η Βρετανία, η Γερμανία και η Πολωνία για δικούς της η καθεμιά λόγους, που δεν συμπίπτουν απαραιτήτως με τους λόγους για τους οποίους η Γαλλία χρειάζεται ένα αφήγημα που να νομιμοποιεί τον επανεξοπλισμό της Ευρώπης, με την ίδια σε προέχοντα ρόλο χάρις στο πυρηνικό της οπλοστάσιο, το οποίο προσφέρει αζημίως προς κάλυψη του συνόλου της Ε.Ε..
Την αβεβαιότητα και τον εκνευρισμό των ευρωπαίων «προθύμων» ήρθε να επιτείνει η τοποθέτηση του αμερικανού προέδρου, που, σε συνέντευξη στο Fox News την περασμένη Παρασκευή, δήλωσε ότι πιστεύει πως θα επιτύχει «μια συμφωνία» με τον Πούτιν –προσθέτοντας καθησυχαστικά ότι «αν δεν υπάρξει συμφωνία», θα επιβάλει κυρώσεις στη Ρωσία.
Τον όποιο υποτιθέμενο «καθησυχασμό» των ευρωπαίων ηγετών ήλθε να αναιρέσει την επομένη η τηλεφωνική συνομιλία, με πρωτοβουλία της αμερικανικής πλευράς, όπως διευκρινίστηκε από το ρωσικό ΥΠΕΞ, του υπουργού Εξωτερικών της Ρωσίας, Σεργκέι Λαβρόφ, με τον αμερικανό ομόλογό του, Μάρκο Ρούμπιο. Ο τελευταίος φέρεται να χαιρέτισε την πρόοδο των διαπραγματεύσεων και να υπογράμμισε την πρόθεση της Ουάσιγκτον να συνεχίσει να στηρίζει τις προσπάθειες για την εξεύρεση λύσης. Από την πλευρά του, ο ύπατος ρώσος διπλωμάτης σημείωσε την καθοριστική συνεισφορά της αμερικανικής πλευράς στο να αποδεχθεί το Κίεβο την πρόταση της Μόσχας για «επανεκκίνηση», όπως είπε, του διαλόγου στην Κωνσταντινούπολη, παραπέμποντας με νόημα στο ναυάγιο της διαπραγμάτευσης το 2022 στην ίδια πόλη με ευθύνη της Δύσης.
Ήρθε το απόγευμα της Δευτέρας η δίωρη τηλεφωνική συνομιλία Τραμπ-Πούτιν, για να υπομνήσει σε κάθε εμπλεκόμενο ότι, πρώτον, χωρίς τη δική τους συνεισφορά καμία διαπραγμάτευση για το ουκρανικό δεν μπορεί να έχει χειροπιαστό αποτέλεσμα, και, δεύτερον, ότι στα διαμειβόμενα μεταξύ ΗΠΑ και Ρωσίας δεν υπάρχει χώρος για τρίτους.
Η τηλεφωνική ενημέρωση που επιφύλαξε στην ευρωπαϊκή ηγεσία και τον Ζελένσκι ο Τραμπ μετά τη συνομιλία του με τον Πούτιν, προφανώς μετέφερε το μήνυμα ότι ήρθε η ώρα να ευθυγραμμιστούν.
Κρίνοντας από τις ευχαριστίες που απηύθυνε άμεσα η φον ντερ Λάιεν στον Τραμπ για τις «άοκνες προσπάθειές» του, αλλά και από την ιδέα που κατέθεσε με ανακοίνωση του ο Ζελένσκι για διοργάνωση μιας συνόδου στο Βατικανό, την Τουρκία ή την Ελβετία, με τη συμμετοχή των ηγετών της Ουκρανίας, της Ρωσίας, των ΗΠΑ, της ΕΕ και της Βρετανίας, στο πλαίσιο των προσπαθειών για τον τερματισμό του πολέμου, αυτό φαίνεται προς το παρόν να συμβαίνει.
Αξιοσημείωτα, ο Ζελένσκι, σε κοινή με άλλους ευρωπαίους ηγέτες δήλωσή του μετά το τηλεφώνημα με τον Τραμπ, υπογράμμισε, ολοφάνερα προβληματισμένος, ότι η συμμετοχή των ΗΠΑ στη διαδικασία είναι «ζωτικής σημασίας» και ότι χωρίς αυτήν «μόνο ο Πούτιν ωφελείται». Μάλλον ήταν σε γνώση της συνομιλίας του Τραμπ με δημοσιογράφους στο οβάλ γραφείο, κατά την οποία ο αμερικανός πρόεδρος επανέλαβε τη θέση του για το υψηλό κόστος του πολέμου στην Ουκρανία, τονίζοντας ότι δεν σκοπεύει να ακολουθήσει τη γραμμή Μπάιντεν, γραμμή στρατιωτικής βοήθειας προς το Κίεβο, χωρίς την οποία η Ουκρανία θα δυσκολευτεί, όπως είπε, σοβαρά να απωθήσει τις ρωσικές δυνάμεις.
Με αυτά τα δεδομένα, η πικρή αλήθεια που οφείλει να γνωρίζει όποιος έχει στοιχειώδεις γνώσεις Ιστορίας είναι ότι οι μεγάλοι παίκτες πάντα ξεφορτώνονται τους πρόθυμους, αφού πρώτα τους έχουν απομυζήσει.
Ο κόσμος μας αλλάζει ραγδαία. Οι προνοητικοί θα βγουν λιγότερο ζημιωμένοι. Οι «δεδομένοι», οι «προβλέψιμοι» και οι ανιστόρητοι, απλώς θα μετακυλήσουν το κόστος στους λαούς τους πριν τους καταπιεί η Ιστορία.
