Το Δίκτυο για τα Κοινωνικά και Πολιτικά Δικαιώματα είναι μια συλλογικότητα της Αριστεράς και του ελευθεριακού, αντιεξουαστικού χώρου που κλείνει περίπου σαράντα χρόνια σημαντικής κινηματικής δράσης. Στη Θεσσαλονίκη είχαμε την τύχη, ως οργάνωση της ΑΚΟΑ και ως ομάδα της Εποχής, να μοιραζόμαστε για αρκετά χρόνια κοινά γραφεία με το Δίκτυο, αλλάζοντας μάλιστα τρεις διαφορετικούς χώρους διαμονής όλη αυτή την περίοδο. Αυτή η συγκατοίκηση δημιούργησε μια σχέση συγκοινωνούντων δοχείων μεταξύ μας και είχε, για την οργάνωσή μας, μια σημαντική κινηματική επίδραση και μια ευεργετική ευαισθητοποίηση στα ζητήματα των δικαιωμάτων όπου η Αριστερά κρατούσε μια συμβατική, φοβική στάση. Θυμάμαι, μάλιστα, στην περίοδο της τρομολαγνείας και των συλλήψεων για τη συμμετοχή στην επαναστατική οργάνωση 17Ν, το Δίκτυο μαζί με την ΑΚΟΑ και την Εποχή οργάνωσαν μια εκδήλωση για τη 17Ν και τα δικαιώματα των συλληφθέντων, με ομιλητές τον Νίκο Γιαννόπουλο, τη Μαριάννα Ψαραδέλλη κόρη του συλληφθέντα Θεολόγου Ψαραδέλλη, τον Πάνο Λάμπρου, τον Βασίλη Παπαστεργίου και τον υπογράφοντα. Σε ένα κλίμα όπου η Αριστερά, συνολικά, είχε καταπιεί τη γλώσσα της υπό τον φόβο της ταύτισης, σε ένα κατάμεστο αμφιθέατρο της Φυσικομαθηματικής Σχολής του ΑΠΘ διάσπαρτο από χαφιέδες και μυστικούς μπάτσους, ειπώθηκαν πολλά και τολμηρά με κατακλείδα το ότι η 17Ν εντάσσεται στην παράδοση της επαναστατικής Αριστεράς και του κομμουνιστικού κινήματος.
Μετά από μια διαρκή και πολυποίκιλη κινηματική δράση, με αποκορύφωμα τη συμμετοχή στο Κοινωνικό Φόρουμ του αντιπαγκοσμιοποιητικού κινήματος στη Γένοβα το 2001, στην αντισύνοδο της Θεσσαλονίκης το 2003 και στη διοργάνωση του ευρωπαϊκού Φόρουμ το 2006 στην Αθήνα, το Δίκτυο έπεσε θύμα της εμπλοκής του στην κεντρική πολιτική σκηνή παράλληλα με την άνοδο του ΣΥΡΙΖΑ στην εξουσία. Η συμμετοχή ενός σημαντικού τμήματος του Δικτύου, της ομάδας «Ρόζα», στον ΣΥΡΙΖΑ και η κυβερνητική πορεία του ΣΥΡΙΖΑ μετά το 2015 και το τρίτο μνημόνιο, επηρέασαν καθοριστικά τις κινηματικές δράσεις. Το πολιτικό σοκ που οι επιπτώσεις του είναι ακόμη εμφανείς σε όλα τα μήκη και τα πλάτη της Αριστεράς δεν θα μπορούσε να αφήσει ανέπαφο το Δίκτυο. Έτσι, τα τελευταία χρόνια, μπορούμε να παρατηρήσουμε μια αδρανοποίηση, απομαζικοποίηση και ανεμική παρουσία της συλλογικότητας στο κινηματικό και πολιτικό γίγνεσθαι.
Εδώ και λίγο καιρό, είναι εμφανής μια σταδιακή επαναδραστηριοποίηση του Δικτύου. Στο πρόσφατα δημοσιευμένο κείμενο για την άμεση απελευθέρωση του πολιτικού κρατούμενου Αλέξανδρου Γιωτόπουλου, ένα μεγάλο μέρος των υπογραφών προέρχεται από τον χώρο του Δικτύου. Εδώ και αρκετούς μήνες, κάποια μέλη του, παλιά και δραστήρια, έδωσαν ένα στίγμα επανόδου στην πολιτική σκηνή με την σύμπλευσή τους με το ΜέΡΑ25-Ενωτική Αριστερά. Επίσης, προκαλεί ιδιαίτερη εντύπωση η εκφρασμένη θετική στάση μελών του Δικτύου σε σχέση με την προσέγγιση και τη συνεργασία του ΜέΡΑ25-Ενωτική Αριστερά με τη Νέα Αριστερά εν όψει των επερχόμενων εκλογών. Είναι ίσως δύσκολο να υπάρξει απόφαση, συνολικά, του Δικτύου για ένα τέτοιο θέμα μιας και ένα κομμάτι της συλλογικότητας είναι εναντίον σε οποιαδήποτε εμπλοκή σε σχέση με εκλογές. Παρ’ όλα αυτά, το ότι εκφράζονται ανοιχτά απόψεις συνεργασίας στην Αριστερά από έναν σημαντικό κινηματικό χώρο μπορεί να αποτελέσει έναν δημιουργικό καταλύτη άρσης των δυσκολιών, σε ένα περιβάλλον όπου, μέχρι στιγμής, δεν έχουν γίνει τα απαιτούμενα βήματα σύγκλισης από τους άμεσα εμπλεκόμενους. Κι αυτό γιατί υπάρχουν αναχώματα που είναι δύσκολο να υπερκεραστούν. Από τη μια, στη Νέα Αριστερά υπάρχουν αρκετά πρωτοκλασάτα στελέχη που ξορκίζουν τη συνεργασία με το ΜέΡΑ25-Ενωτική Αριστερά και προκρίνουν την προσέγγιση με τον ΣΥΡΙΖΑ. Από την άλλη, στο ΜέΡΑ25-Ενωτική Αριστερά, πέραν της γνωστής αποτρεπτικής στάσης του γραμματέα Γιάνη Βαρουφάκη, ιδιαίτερα αρνητική στάση στην εν λόγω συνεργασία κρατά η «Ανυπακοή», τμήμα που αποχώρησε από την «Αναμέτρηση» για να συνεργαστεί με το ΜέΡΑ25. Η «Αναμέτρηση» προέκυψε παλιότερα μετά την αποχώρηση του Δικτύου για τα Κοινωνικά και Πολιτικά Δικαιώματα από τη «Συνάντηση» η οποία ήταν η κοινή τους συλλογικότητα. Αν δεν καταλάβατε, δεν φταίω εγώ αλλά η πολύπλοκη γεωγραφία των μικρών χώρων της Αριστεράς η οποία αποτελεί κουίζ για δυνατούς λύτες και αποτυπώνει μια διαχρονική ιστορία παθογένειας, κατακερματισμού και ποικίλων διασπάσεων.
Πάνος Δημητρούδης
