«…Οι πολίτες φαίνεται να είναι έτοιμοι να δώσουν μια ευκαιρία στα γεγονότα να βελτιώσουν τους μισθούς, να επιστρέψουν τα οκτώ εκατομμύρια μετανάστες που έχουν διαλύσει όλες τις βενεζουελάνικες οικογένειες, να αποκατασταθεί η κανονική και σταθερή λειτουργία των δημόσιων υπηρεσιών (νερό και ηλεκτρικό ρεύμα) και να δημιουργηθούν θεσμοί που θα ανταποκρίνονται στις απαιτήσεις της πλειοψηφίας του πληθυσμού σε θέματα υγείας, διατροφής και στέγασης», είπε ο Λουίς Μπονίγια-Μολίνα, διευθυντής ερευνών του Διεθνούς Κέντρου Ερευνών Otras Voces en Educacion, Βενεζουέλα [1].
Την ερχόμενη Τρίτη, 3 Μαρτίου, κλείνουν δύο μήνες από την ωμή παραβίαση της κυριαρχίας της Βενεζουέλας με τη στρατιωτική εισβολή των ΗΠΑ στη χώρα, την απαγωγή και φυλάκιση στις ΗΠΑ του Ν. Μαδούρο και της συζύγου του Σίλιας Φλόρες και τόσα άλλα που ήδη γνωρίζουμε. Σ’ αυτό το σύντομο χρονικό διάστημα οι εξελίξεις είναι καταιγιστικές και κομβικές για το παρόν και το μέλλον της χώρας. Από τη μια μεριά, οι ΗΠΑ υφαρπάζουν τη ραχοκοκαλιά της οικονομίας, (πετρέλαιο, φυσικό αέριο και άλλα προϊόντα του ενεργειακού τομέα). Από την άλλη, ο κρατικός μηχανισμός (κυβέρνηση, στελέχη κρατικών επιχειρήσεων/οργανισμών, στρατού, δικαιοσύνης κ.ά) παραμένει ως είχε με μοναδική αλλαγή την αναβάθμιση της πρώην αντιπροέδρου Ντέλσι Γκονσάλες σε μεταβατική πρόεδρο. Ο μόνος που λείπει τελικά είναι ο Νικολάς Μαδούρο. Το κρατικό ΜΜΕ teleSUR (τηλεόραση ράδιο, ιστότοπος) είναι προσεκτικό σε ό,τι αφορά στον Τραμπ, στην εισβολή κ.λπ, αλλά ουσιαστικά δεν έχει αλλάξει, ενώ η Ντ. Γκονσάλες διακηρύσσει ότι «νόμιμος πρόεδρος της Βενεζουέλας είναι ο Ν. Μαδούρο», καταγγέλλει την απαγωγή του και ζητά την απελευθέρωσή του. Εν τούτοις, η εποπτεία και η αναγκαστική διαπραγμάτευση, των όποιων κρίσιμων (για τον Τραμπ) αποφάσεων, είναι απαρέγκλιτος κανόνας. Όταν υπάρχει ή εικάζεται ότι θα υπάρξει πρόβλημα στις διαπραγματεύσεις ο υπουργός Εξωτερικών Μάρκο Ρούμπιο, παρεμβαίνει, με απειλητικές δηλώσεις για νέα «στρατιωτική επιχείρηση, εκβιάζοντας έτσι τη συναίνεση.
Σχετικά με τη διχασμένη, πριν την εισβολή αστική τάξη, φαίνεται ότι και άλλα τμήματά της αποστασιοποιούνται από τη Δεξιά της Κορίνας Ματσάδο. Η δεξιά αντιπολίτευση που την συνθέτουν πολλά κόμματα με διαφοροποιημένες απόψεις, είχε προβλήματα με αποχωρήσεις ορισμένων κομμάτων πριν την εισβολή. Αυτήν την περίοδο προσπαθεί να ανασυντάξει τις δυνάμεις της και ταυτόχρονα σπαράσσεται από εσωτερικές διαφωνίες. Και οι λαϊκές τάξεις; Ο φόβος για ενδεχόμενο πόλεμο έχει μετριαστεί, αλλά η αβεβαιότητα παραμένει. Το καταλάγιασμα της παραδοσιακής πολεμοχαρούς αντιπαράθεσης μεταξύ κυβέρνησης – αντιπολίτευσης, ο νόμος της αμνηστίας και η αυτοκριτική λειτούργησαν πολύ θετικά, αλλά αυτό που δίνει την αίσθηση ζωής με ειρήνη και ελευθερίες είναι οι επαινετικές προσφωνήσεις του Τραμπ για την πρόεδρό τους και το ότι και οι δύο συνεχίζουν να δηλώνουν ότι η συνεργασία τους είναι πολύ καλή. Στο κείμενο που ακολουθεί επιλέγονται, λόγω χώρου, οι πιο κρίσιμες, μέχρι σήμερα, αποφάσεις-νόμοι.
Ιδιωτικοποίηση υδρογονανθράκων – Μερική άρση κυρώσεων
Καταρχάς, η Βενεζουέλα διαθέτει τα μεγαλύτερα πετρελαϊκά αποθέματα στον πλανήτη (303 δισεκατομμύρια βαρέλια. Το πετρέλαιο, παρά την κατάρρευση της παραγωγής τα τελευταία 10 χρόνια (εμπάργκο), παραμένει να είναι η ραχοκοκαλιά της οικονομίας της χώρας: τα έσοδα από το πετρέλαιο αποτελούν πάνω από το 90% των εξαγωγών, ενώ η κρατική εταιρεία PDVS καλύπτει το 50 – 60% των εσόδων του κρατικού προϋπολογισμού και απορροφά μεγάλο ποσοστό της απασχόλησης. Όμως, από τις 4 Ιανουαρίου 2026 ο αποκλειστικός και για απροσδιόριστο χρόνο διαχειριστής του τομέα (παραγωγή, εμπορία) είναι ο πρόεδρος των ΗΠΑ, ο Τραμπ. Η Βενεζουέλα θα εισπράττει το 30% των εσόδων από τις πωλήσεις σε δολάρια του δικού της πετρελαίου. Δεν είναι ακόμα βέβαιο αν το 30% θα κατατίθεται σε δολάρια ή στο εθνικό νόμισμα. Ήδη έχουν κατατεθεί 500.000 δολάρια από πωλήσεις των ΗΠΑ.
Οι ΗΠΑ χορήγησαν άδεια σε πέντε πετρελαϊκούς κολοσσούς[2] να ξαναρχίσουν τη δραστηριότητά τους στον τομέα του πετρελαίου και του φυσικού αερίου στη Βενεζουέλα με τη στενή επίβλεψη της Ουάσινγκτον. Χορηγήθηκε, επίσης, άδεια που θα επιτρέπει και ιδιωτικές, πλην του κράτους επενδύσεις, για εντοπισμό νέων κοιτασμάτων πετρελαίου ή την ανάπτυξη των ήδη υπαρχόντων. Η άδεια επιτρέπει σε αυτούς τους ομίλους να συναλλάσσονται με την κρατική εταιρεία PDVSA και τις συνεργαζόμενες με αυτήν. Οι συμβάσεις θα διέπονται από το αμερικανικό δίκαιο και οι τυχόν διαφορές θα κρίνονται από τα αμερικανικά δικαστήρια. Οι πληρωμές θα κατατίθενται σε λογαριασμούς που έχει εγκρίνει το αμερικανικό υπουργείο Οικονομικών. Να επισημανθεί ότι από τη διαδικασία χορήγησης αδειών αποκλείστηκαν η Ρωσία, Κίνα, Ιράν τόσο ως κρατικές εταιρείες όσο και ιδιωτικές.
Η Ντέλσι Γκονσάλες, μεταξύ άλλων, ανακοίνωσε στη Βουλή ότι στοχεύει στην κατάρτιση προγράμματος εκσυγχρονισμού και αύξησης της παραγωγής της κρατικής εταιρείας PDVS. «Ο νόμος αυτός επιτρέπει στη χώρα να πραγματοποιήσει ένα αληθινό ιστορικό άλμα, ποιοτικό», συμπλήρωσε. Δήλωσε επίσης ότι το 50% των εσόδων από τις πωλήσεις του πετρελαίου – φυσικού αερίου που διαχειρίζονται οι ΗΠΑ, θα κατευθυνθούν σε αύξηση των μισθών, στην υγεία, την παιδεία, σίτιση και στέγαση και το υπόλοιπο 50% σε έργα υποδομής.
Λίγα λεπτά μετά την υπερψήφιση του νέου νόμου (29/1/2026), ο Τραμπ ανακοινώνει και κοινοποιεί στην Ντ. Γκ την άρση κυρώσεων που είχαν επιβληθεί το 2019: επιτρέπεται στις εμπορικές επιχειρήσεις να έχουν εμπορικές συναλλαγές με την κρατική PDVSA και τις επιχειρήσεις όπου αυτή κατέχει τουλάχιστον το 50% και άνοιγμα του εναέριου χώρου της Βενεζουέλας στις εμπορικές πτήσεις. Αυτή η κίνηση του Τραμπ απευθύνεται καιστους «πετρελαιάδες», μεγάλους και μεσαίους, που παρά το κάλεσμα του Τραμπ σε 16 από αυτούς να επενδύσουν στη Βενεζουέλα, δεν το ρισκάρουν όσο δεν υπάρχουν επαρκείς εγγυήσεις για σταθεροποίηση της πολιτικοοικονομικής κατάστασης στη χώρα.
«Για τη δημοκρατική συνύπαρξη και ειρήνη»
Έτσι ονομάστηκε ο νόμος για την αμνηστία που ψηφίστηκε τελικά ομόφωνα στις 20 Φεβρουαρίου και το ομώνυμο πολύ ενδιαφέρον πρόγραμμα, στο οποίο θα επανέλθουμε αναλυτικά. Η αμνηστία δεν είναι λευκή επιταγή: εξαιρούνται τα εγκλήματα ανθρωποκτονίας από πρόθεση, διακίνηση ναρκωτικών και διαφθορά, οι εξόριστοι μετά τις τελευταίες εκλογές (κυρίως πολιτικά στελέχη δεξιών κομμάτων), ενδεχομένως και άλλες πολιτικού χαρακτήρα εξαιρέσεις. Μέχρι προχτές 3.200 άτομα είχαν αποφυλακιστεί ή είχε μειωθεί η ποινή τους, ή η ποινή μετατράπηκε σε κατ’ οίκον περιορισμό. Μεταξύ των αποφυλακισμένων 545 πολιτικοί κρατούμενοι, ορισμένοι μετά από απεργία πείνας. Οργανώσεις υπεράσπισης ανθρώπινων δικαιωμάτων ανεβάζουν τον αριθμό στους 800-1.000 άτομα. Η εφαρμογή του νόμου συνεχίζεται. Αναμένεται με ενδιαφέρονη απόφαση για περιπτώσεις σαν αυτής της Κ. Ματσάδο.
Ο επόμενος νόμος που έχει ήδη δρομολογηθεί `είναι η μεταρρύθμιση των εργασιακών σχέσεων και το καλό νέο είναι ότι η ΕΕ συζητά την άρση κυρώσεων που έχει επιβάλλει στη Βενεζουέλα.
Φωτογραφία: Andrés Silva / Unsplash
Σημειώσεις:
- The press project 22.1.26, μετάφραση κειμένου Γ. Λιερός
- Στις βρετανικές εταιρείες BP και Shell, την ιταλική Eni, την ισπανική Repsol και την αμερικανική Chevron που παρά το εμπάργκο είχε, κατά παρέκκλιση, άδεια λειτουργίας για συντήρηση των εγκαταστάσεών της.
