Απόπλους του αεροπλανοφόρου USS Gerald R. Ford από τον κόλπο της Σούδας (Στέφανος Ραπάνης/EUROKINISSI)
Οι λιμενεργάτες και οι εργαζόμενοι στα λιμάνια κινητοποιούνται και αναλαμβάνουν δράσεις ενάντια στη μετατροπή των εμπορικών λιμένων σε στρατιωτικούς κόμβους μεταφοράς πολεμικού υλικού και όπλων. Πολύμορφες κινητοποιήσεις θα πραγματοποιηθούν την Παρασκευή 30 Οκτώβρη σε δεκάδες λιμάνια της Ευρώπης αλλά και σε ολόκληρο τον κόσμο, ενώ κάθε μέρα όλο και περισσότερες συνδικαλιστικές οργανώσεις παίρνουν αποφάσεις συμμετοχής σε αυτή τη διεθνή δράση.
Πολλοί και πολλές θα αναρωτιούνται: γιατί, όμως, κινητοποιούμαστε όλοι αυτοί οι εργαζόμενοι από διαφορετικές χώρες, έχοντας διαφορετικές κουλτούρες και διαφορετικά επίπεδα ζωής στις πατρίδες μας; Τι είναι αυτό που μπορεί να ενώσει μια κατηγορία εργαζομένων, εν προκειμένω τους εργαζομένους στα λιμάνια, από διάφορα μήκη και πλάτη, ακόμη και με διαφορετικές πολιτικές αντιλήψεις και αφετηρίες, σε έναν κοινό αγώνα για έναν κοινό στόχο;
Υπάρχει μια παράδοση πολλών χρόνων για τους λιμενεργάτες ως κλάδο εργαζομένων που έχει πολύ συγκεκριμένα κοινά χαρακτηριστικά σε διάφορα λιμάνια ανά τον κόσμο. Υπάρχει μια ισχυρή παράδοση αγώνων (αρκετοί από αυτούς ήταν νικηφόροι) που έχει αναπτύξει τη συλλογικότητα, την αποφασιστικότητα και τη δράση ως χαρακτηριστικά μιας ταυτότητας ισχυρής, που περνά από τα παλαιότερα στα νεότερα μέλη των λιμενεργατικών σωματείων.
Υπάρχει, όμως, και μια άλλη παράδοση στον κλάδο, που είναι η διεθνής συνεργασία. Πολλές τοπικές ή εθνικές συνδικαλιστικές οργανώσεις συνδέονται μεταξύ τους σε ευρωπαϊκό και διεθνές επίπεδο, έχοντας δώσει από κοινού αγώνες κατά το παρελθόν, με πιο πρόσφατα παραδείγματα την αντίδραση σε δύο ευρωπαϊκές οδηγίες (Port Package 1 το 2001 και Port Package 2 το 2004). Η ΕΕ εκείνη την περίοδο επιχείρησε δύο φορές να «απελευθερώσει» λιμενικές υπηρεσίες, μεταξύ αυτών και τη φορτοεκφόρτωση και διαχείριση εμπορευμάτων, δηλαδή την κύρια δραστηριότητα των λιμενεργατών. Το αποτέλεσμα ήταν να υπάρξουν τεράστιες αντιδράσεις από τα συνδικάτα και, τελικά, και οι δύο προσπάθειες έπεσαν στο κενό, αφού καταψηφίστηκαν από το Ευρωκοινοβούλιο μετά από τις πιέσεις των εργαζομένων. Τα ευρωπαϊκά συνδικάτα των εργαζομένων στα λιμάνια έκτοτε έχουν δημιουργήσει στενούς δεσμούς και συναντίληψη για τα προβλήματα που βιώνει ο κλάδος, καθώς και για τις προκλήσεις που αντιμετωπίζει σε εθνικό ή ευρωπαϊκό επίπεδο.
Εκτός από τις δύο μεγάλες συνδικαλιστικές οργανώσεις του κλάδου, την International Transport Workers’ Federation (ITF) και την European Transport Federation (ETF), κατά τη διάρκεια των επιθέσεων στους λιμενεργάτες του Λίβερπουλ το 1997 και των απολύσεων που ακολούθησαν, δημιουργήθηκε μια νέα συνδικαλιστική οργάνωση «από τα κάτω», μέσα από την αλληλεγγύη που έδειξαν διάφορες εθνικές και τοπικές οργανώσεις στον αγώνα των απολυμένων. Έτσι, μέσα από έναν εμβληματικό αγώνα αναδείχθηκε μια νέα διεθνής οργάνωση λιμενεργατικών σωματείων, το Διεθνές Συμβούλιο Λιμενεργατών (International Dockworkers’ Council – IDC), του οποίου το ευρωπαϊκό τμήμα στην πορεία μετεξελίχθηκε και λειτούργησε ως διακριτή και αυτόνομη οργάνωση (European Dockworkers’ Council – EDC). Με την πάροδο των χρόνων και τη ζύμωση για την αναζήτηση λύσεων στα κοινά προβλήματα, διαμορφώθηκαν συναντίληψη, αμοιβαία κατανόηση και κοινό πλαίσιο δράσης, που πήρε διάφορες μορφές, είτε σε θεσμικό επίπεδο είτε σε κινηματικό, χωρίς να υποβαθμίζει το ένα το άλλο.
Ολοκληρώνοντας αυτήν την απαραίτητη εισαγωγή για την ιστορία της δράσης των λιμενεργατικών σωματείων, ερχόμαστε στη σημερινή συγκυρία. Οι πολεμικές συγκρούσεις, εκτός από τις επιπτώσεις στους λαούς που βρίσκονται σε εμπόλεμη κατάσταση, έχουν δημιουργήσει πολλά προβλήματα στις μεταφορές και πολλές αλλαγές στη διακίνηση των φορτίων. Ενώ, λοιπόν, χάνονται χιλιάδες ανθρώπινες ζωές, ακόμη περισσότεροι άνθρωποι ξεριζώνονται από τα σπίτια τους και καταστρέφονται κρίσιμες υποδομές, οι κυβερνήσεις των κρατών μας αλλά και η Ευρωπαϊκή Ένωση όχι μόνο δεν κάνουν καμιά σοβαρή προσπάθεια για τον τερματισμό των πολεμικών συγκρούσεων και την ειρηνική επίλυσή τους μέσω του διεθνούς δικαίου και της διπλωματίας, αλλά, αντιθέτως, είτε δυναμιτίζουν τις όποιες ειρηνευτικές διαδικασίες είτε σχεδιάζουν και προωθούν τις πολιτικές της πολεμικής οικονομίας και την εντατικοποίηση της κούρσας των εξοπλισμών.
Ο κλάδος των εργαζομένων στα λιμάνια έχει δείξει ότι στέκεται αλληλέγγυος με τους λαούς που βιώνουν τον πόλεμο, τη στρατιωτική κατοχή, τον εμπορικό αποκλεισμό, όχι μόνο σήμερα αλλά και σε παλαιότερες περιόδους, από τους πολέμους στα Βαλκάνια τις δεκαετίες του 1990 και του 2000 έως τον εμφύλιο στη Συρία. Με συγκεκριμένες δράσεις αλληλεγγύης και αποφάσεις σε εθνικό και διεθνές επίπεδο, στηρίζουμε τους λαούς στον πόλεμο της Ουκρανίας, τους Παλαιστινίους που υφίστανται την ισραηλινή κατοχή και γενοκτονία, τον κουβανικό λαό που πληρώνει πολύ ακριβά το εμπάργκο από την «πολιτισμένη» Δύση. Σε λιμάνια όπως η Γένοβα, η Μασσαλία και ο Πειραιάς έχουν μπλοκαριστεί αρκετές φορές φορτία με πολεμικό υλικό, μετά από αποφάσεις των συνδικαλιστικών οργανώσεων.
Στον Πειραιά ειδικότερα, μεταξύ άλλων εργατικών σωματείων που στήριξαν δράσεις και κάλεσαν σε συγκεντρώσεις, πρωτοστάτησαν λιμενεργατικά σωματεία όπως η Ομοσπονδία Υπαλλήλων Λιμανιών Ελλάδας (ΟΜΥΛΕ), η Ένωση Λιμενεργατών ΟΛΠ και η ΕΝΕΔΕΠ, σταματώντας τα συγκεκριμένα παράνομα φορτία και καλώντας σε συγκεντρώσεις διαμαρτυρίας για την άφιξη κρουαζιερόπλοιου με ισραηλινούς στρατιώτες μεταξύ των επιβατών. Πέρα, όμως, από την κινητοποίηση για λόγους συνείδησης ή από αλληλεγγύη και ανθρωπισμό, αντιδρούμε γιατί σχεδιάζεται ένα δυστοπικό μέλλον για εμάς και τα παιδιά μας. Οι ευρωπαϊκές ελίτ δημιουργούν το πλαίσιο όπου ο ολοκληρωτισμός, η στρατιωτικοποίηση της κοινωνίας και η περιστολή δικαιωμάτων θα κυριαρχήσουν, με πρόσχημα φανταστικούς εχθρούς και με νέα επικίνδυνα προτάγματα.
Πιο συγκεκριμένα, η ΕΕ, με την παρουσίαση της Ευρωπαϊκής Στρατηγικής για τα Λιμάνια τον Μάρτιο του 2026, καθιστά σαφή, μεταξύ άλλων δυσμενών αλλαγών, την πρόθεση στρατιωτικοποίησης των εμπορικών λιμένων ως κρίσιμων υποδομών στην εφοδιαστική αλυσίδα των ευρωπαϊκών (κι όχι μόνο) στρατών, στο όνομα της εθνικής και ευρωπαϊκής ασφάλειας. Πρόκειται για μια επιλογή στρατηγικού χαρακτήρα, που εντάσσεται στο πλαίσιο της ανάπτυξης της στρατιωτικής οικονομίας και του ReArm Europe, χωρίς να λαμβάνονται υπόψη οι επιπτώσεις σε κοινωνικό επίπεδο.
Για να γίνουμε πιο συγκεκριμένοι, οι παραπάνω πολιτικές διασφαλίζουν τη χρηματοδότηση των στρατιωτικών εξοπλισμών με τεράστια ποσά από τους κρατικούς προϋπολογισμούς, δηλαδή με δημόσιο χρήμα, ενώ παράλληλα συνεχίζουν να υφίστανται δημοσιονομικοί περιορισμοί για κοινωνικές δαπάνες, γεγονός που αποτελεί πρόκληση και σκάνδαλο για τους εργαζομένους. Ένα άλλο κορυφαίο ζήτημα που αναδεικνύεται μέσα από την πρόταση για την Ευρωπαϊκή Στρατηγική των Λιμένων είναι η περιστολή συνδικαλιστικών ελευθεριών, κοινωνικών ή ακόμη και ατομικών δικαιωμάτων σε περίπτωση ενδεχόμενων αντιδράσεων και αντιρρήσεων ως προς την εργασία για την εξυπηρέτηση πολεμικών φορτίων, με ξεκάθαρο στόχο την αδιατάρακτη λειτουργία της εφοδιαστικής αλυσίδας των στρατιωτικών υλικών και όπλων.
Δηλαδή, θα έχουμε σκληρούς περιορισμούς σε ελευθερίες που μέχρι σήμερα είναι «ιερές» και κεφαλαιώδεις για τη λειτουργία των κοινωνιών μας. Σχεδιάζουν ένα τέτοιο μέλλον σε περίοδο ειρήνης, σαν να επρόκειτο να βρίσκεται όλη η Ευρώπη σε κατάσταση πολιορκίας! Το συνταγματικά κατοχυρωμένο δικαίωμα της απεργίας θα μπει στον πάγο, για να λειτουργούν αδιατάρακτα ο εφοδιασμός και η προώθηση των όπλων. Απέναντι σε ποιον εχθρό, άραγε;
Για όλους τους παραπάνω λόγους, υπήρξε συνεννόηση, συντονισμός και συναντίληψη μεταξύ λιμενεργατικών σωματείων από διάφορες χώρες, είτε είναι μέλη διεθνών οργανώσεων όπως το EDC είτε συγκαταλέγονται στα σωματεία που υπογράφουν τη Διακήρυξη της Κωνσταντινούπολης, για την ανάληψη κοινής δράσης και κινητοποίησης, ώστε να αντιπαλέψουμε τις παραπάνω καταστροφικές πολιτικές.
Την Παρασκευή 30 Οκτώβρη κινητοποιούμαστε, όμως, και για να συνδεθούμε με το αντιπολεμικό κίνημα ευρύτερα, για να μπορέσουμε να συνδεθούμε και με άλλα τμήματα της κοινωνίας, με άλλα συνδικάτα από άλλους κλάδους, ώστε η αντιπολεμική δράση να λάβει μαζικότερα χαρακτηριστικά. Να συνδεθούμε με τη νεολαία που ασφυκτιά, που αντιδρά και διαμαρτύρεται για όσα βιώνει στα σχολεία, στα πανεπιστήμια και στη δουλειά, όταν βγαίνει πλέον στην παραγωγή και έρχεται αντιμέτωπη με νέα προβλήματα. Οφείλουμε να συνδεθούμε σε κοινούς αγώνες, για να μην περάσουν οι σχεδιασμοί τους για την κατάργηση κάθε έννοιας κοινωνικού κράτους, στο όνομα μιας υποτιθέμενης ασφάλειας και υπέρ της κερδοφορίας του μεγάλου κεφαλαίου.
Στον Πειραιά, τα συνδικάτα μας καλούν σε συγκέντρωση στις 10 π.μ. στο Δημοτικό Θέατρο και σε πορεία προς το Υπουργείο Ναυτιλίας, με στόχο η συγκεκριμένη ενωτική δράση να αποτελέσει έναν σταθμό σε έναν νικηφόρο αγώνα ενάντια στον πόλεμο και την πολεμική οικονομία.
πρόεδρος της Ένωσης Λιμενεργατών ΟΛΠ
