Οι βουλευτικές εκλογές στην Κολομβία, την περασμένη Κυριακή, έγιναν σ’ ένα κλίμα έντασης και βίας. Οι εκλογές αυτές έδωσαν μια πρόγευση για το τι μπορεί να συμβεί στις προεδρικές στις 27 Μαΐου, που θα γίνει ο πρώτος γύρος. Η δεξιά φαίνεται πως βγήκε κερδισμένη από τις κάλπες, αφού ευνοήθηκε από τη μεγάλη αποχή και την αξιοποίηση όλων των μεθόδων αλλοίωσης των αποτελεσμάτων. Το τέλος των πολεμικών συγκρούσεων με τις ένοπλες επαναστατικές δυνάμεις της Κολομβίας FARC και τη μετεξέλιξή τους σε πολιτική οργάνωση, δεν άλλαξε τις εκλογικές της συνήθειες. Αντίθετα, έγινε ακόμα πιο επιθετική, έχοντας και τις ευλογίες του Τραμπ, όπως έγραψε η γαλλική «Φιγκαρό». Παρ’ όλα αυτά, ο πολιτικός χάρτης δεν παρέμεινε αμετάβλητος. Οι αριστερές δυνάμεις της προόδου και της ειρήνης σημείωσαν ένα αποτέλεσμα καθόλου αμελητέο. Οι πράσινοι και τα δύο κόμματα της αριστεράς κέρδισαν το 20% των ψήφων και των εδρών. Στέλεχος της Πράσινης Συμμαχίας δικαιολογημένα εκτίμησε πως «οι πολιτικές της προόδου άρχισαν να λειτουργούν».
Σύμφωνα με τα επίσημα εκλογικά αποτελέσματα, το Δημοκρατικό Κόμμα, πιο σωστά η σκληροπυρηνική δεξιά του πρώην προέδρου Αλβάρο Ουρίμπε (2002-2010), αναδείχθηκε πρώτη δύναμη. Ο ίδιος εκλέχτηκε γερουσιαστής, συγκεντρώνοντας ένα πολύ μεγάλο αριθμό ψήφων, γύρω στους 870.000 ψήφους. Μοναδικός του στόχος στην προεκλογική περίοδο ήταν η έντονη κριτική της συμφωνίας με τους FARC. Το κόμμα του εξέλεξε 32 βουλευτές, μία έδρα λιγότερη, και ασφαλώς θα χρειαστεί να συνεργαστεί με τις άλλες δυνάμεις της δεξιάς για να σχηματίσει κυβέρνηση. Στις προκριματικές εκλογές, που έγιναν ταυτόχρονα για την ανάδειξη υποψηφίου που θα διεκδικήσει την προεδρία, επικράτησε το ηγετικό στέλεχος του κόμματος Ιβάν Ντούκε, ο οποίος θα παρουσιαστεί ως ο υποψήφιος της «συμμαχίας του όχι» στη συμφωνία ειρήνευσης. Η δεξιά δεν έχει καμία άλλη πολιτική να προτείνει, γι’ αυτό θα επιμείνει στην πόλωση ανάμεσα στις δυνάμεις που πολεμούν τη συμφωνία και τις άλλες που τάσσονται υπέρ της ειρήνευσης με τους FARC.
Παρέδωσε τη χώρα στον «καστρο-τσαβισμό»
Έτσι δεν σταμάτησε να επιτίθεται κατά του προέδρου Χουάν Μανουέλ Σάντος, ο οποίος «παρέδωσε τη χώρα στον καστρο-τσαβισμό». Οι επιθέσεις εναντίον των υποψηφίων της αριστεράς δεν περιορίστηκαν στο πολιτικό και ιδεολογικό επίπεδο, συνοδεύτηκαν και από καθημερινές πράξεις βίας.
Μια βία που δεν σταμάτησε από την πλευρά των παραστρατιωτικών ομάδων να ασκείται καθημερινά με δεκάδες θύματα. Μόνο από τις αρχές του Ιανουαρίου, 29 άνθρωποι, ενεργοί πολίτες στις τοπικές κοινωνίες, αγωνιστές για τα δικαιώματα του ανθρώπου, ηγέτες των αγροτών και δέκα παλαίμαχοι αντάρτες έχασαν τη ζωή τους, δολοφονήθηκαν εν ψυχρώ, χωρίς να τιμωρηθεί κανείς. Έτσι επικρατεί η αβεβαιότητα και η ανησυχία. Σ’ αυτό το πλαίσιο βρήκαν την ευκαιρία να δράσουν διάφορες ένοπλες μαφιόζικες ομάδες, οι οποίες συνδέονται και διαπλέκονται με τοπικούς παράγοντες και πολιτικούς που ανταγωνίζονται να ελέγξουν τις περιοχές που εγκατέλειψαν οι FARC.
Ο υποψήφιος των FARC απέσυρε την υποψηφιότητά του
Αντιμέτωπος με αυτή την κατάσταση, ο υποψήφιος των Επαναστατικών Εναλλακτικών Δυνάμεων των Κοινών, Ροντρίγκο Λοντόνιο, γνωστός με το ψευδώνυμο «Τιμοσένκο», αποφάσισε να αποσύρει την υποψηφιότητά του για την προεδρία και να διακόψει την προεκλογική καμπάνια. Εξάλλου, δεν είχε, λόγω των επιθέσεων που δέχτηκε, να πραγματοποιήσει καμία συγκέντρωση.
Η κατάσταση αυτή έφερε έντονα στη μνήμη τη μεγάλη σφαγή των μελών της πατριωτικής ένωσης τη δεκαετία του 1980. Τότε που έχασαν τη ζωή τους πάνω από 4.000 άνθρωποι. Μια σφαγή που οδήγησε στην οργάνωση του ένοπλου αγώνα, και αργότερα στις ένοπλες επαναστατικές ομάδες FARC.
Η εκλογική καμπάνια των FARC δοκιμάστηκε και από ένα άλλο γεγονός, τη δύσκολη κατάσταση της υγείας του ηγέτη της Λοντόνιο, ο οποίος υπεβλήθη σε εγχείρηση ανοικτής καρδιάς στη Μπογκοτά. Σύμφωνα με ανακοίνωση του πρώην κομαντάτε Ιβάν Μαρκές, «ο Τιμοσένκο δεν νοσηλεύεται πια στο νοσοκομείο, αναρρώνει», χωρίς να αναφερθεί τίποτα περισσότερο.
Οι FARC στο Κογκρέσο
Η απόσυρση της Εναλλακτικής Επαναστατικής Δύναμης των Κοινών και το πολύ χαμηλό ποσοστό που τελικά συγκέντρωσε στις βουλευτικές εκλογές -0,34% για τη Γερουσία και 0,22% για τη Βουλή- δεν φαίνεται να έχει σοβαρές συνέπειες για την εκπροσώπησή της στο Κογκρέσο. Γιατί έτσι κι αλλιώς θα διαθέτει από 5 έδρες από τις 180 στα δύο σώματα, όπως προβλέπει στη συμφωνία ειρήνης μεταξύ κυβέρνησης και FARC.
Η σκληροπυρηνική δεξιά, όμως, σε κάθε περίπτωση επιδιώκει να ακυρώσει τη συμφωνία, αδιαφορώντας για τις συνέπειες που μπορεί να έχει μια τέτοια απόφαση σε μια χώρα που προσπαθεί βασανιστικά να κλείσει τις πληγές μιας σύγκρουσης που κράτησε 50 χρόνια.
Οι προεδρικές εκλογές θα κρίνουν το μέλλον
Η κατάσταση της χώρας θα αλλάξει τα επόμενα χρόνια; Θα επικρατήσει το πνεύμα της συμφιλίωσης, θα μπορέσουν οι πρώην εξεγερμένοι αντάρτες να είναι σίγουροι για τη ζωή τους; Αυτά είναι τα ερωτήματα που συζητούνται δημόσια. Όμως είναι δύσκολο να δοθούν απαντήσεις. Ωστόσο, αναλυτές εκτιμούν ότι πολλά θα εξαρτηθούν από τα αποτελέσματα των προεδρικών εκλογών.
«Αν ο Γουστάβο Πιέτρο, υποψήφιος της αριστεράς, που φέρεται ως επικεφαλής στις δημοσκοπήσεις με 22% έως 26% στην πρόθεση ψήφων, κερδίσει το δεξιό αντίπαλό του, θα μπορέσει να εφαρμόσει τη συμφωνία». Αν, όμως, κερδίσει ο υποψήφιος της δεξιάς, που συγκεντρώνει και αυτός 22%, η κατάσταση θα χειροτερεύσει. Γι’ αυτό το ενδεχόμενο νίκης του Γ. Πιέτρο ανησυχεί τη δεξιά, η οποία δεν θα ήθελε να δει στο ανώτατο αξίωμα της χώρας «ένα πρώην τρομοκράτη», σύμφωνα με αναλυτή. Πράγματι, ο Γ. Πιέτρο ήταν πρώην μέλος του ένοπλου κινήματος «19 Απριλίου», κατόπιν πρωταγωνίστησε για τη συμφωνία ειρήνης με την κυβέρνηση. Στη συνέχεια πήρε ενεργό μέρος στην πολιτική και κοινωνική ζωή της χώρας και εκλέχθηκε δήμαρχος (2012-2016) στην πρωτεύουσα Μπογκοτά.
Τέλος, στις προκριματικές εκλογές για τις προεδρικές εκλογές της περασμένης Κυριακής συγκέντρωσε περισσότερους από 2,8 εκατ. ψήφους. Έχει συνεπώς μια σταθερή βάση να διεκδικήσει την ψήφο στις 27 Μαΐου με το ψηφοδέλτιο του κινήματος «Ανθρώπινη Κολομβία». Με την υποψηφιότητά του ο εκλογικός αγώνας προσλαμβάνει ένα άλλο χαρακτήρα και περιεχόμενο, γιατί επιχειρείται να μεταφερθεί η συζήτηση στα κοινωνικά και οικονομικά προβλήματα της χώρας. Οι κυρίαρχες δυνάμεις της χώρας, οι διάφορες ελίτ, οικονομικές, μεντιακές, επιδιώκουν αντίθετα με τον πολιτικό τους λόγο να φοβίσουν και να χειραγωγήσουν τους ψηφοφόρους. Αποφεύγουν να μιλήσουν για τα προβλήματα και τις προκλήσεις που αντιμετωπίζει η Κολομβία μετά τη «συμφωνία ειρήνευσης της χώρας».
Ανθρώπινη Κολομβία
Οι αντίπαλοί του της δεξιάς, και ιδιαίτερα ο Ιβάν Ντούκε, δεν έχουν τίποτ’ άλλο να προσφέρουν εκτός από το «μίσος» και το «διχασμό». Ο Γ. Πιέτρο με το πρόγραμμα του «Colombiana Humana» προτείνει μια εναλλακτική πολιτική. Μια πολιτική που μπορεί να ενώσει και να κινητοποιήσει και τα άλλα προοδευτικά κόμματα: το ΚΚ Κολομβίας, το εναλλακτικό κίνημα Δύναμη των Κοινών και ακόμα την Ανεξάρτητη Κοινωνική Συμμαχία, δημιουργώντας ένα ευρύ μέτωπο αγώνα.
Η επιρροή του Γ. Πιέτρο είναι ήδη ευρύτερη στις μεγάλες πόλεις, Μπογκοτά, Μπουκαραμάντα, Μπαρανγκίλλα. Οι οπαδοί του δεν φοβούνται τίποτ’ άλλο εκτός από «τη ζωή του», όπως είπε ηγετικό στέλεχος της προεκλογικής του καμπάνιας. Στις 2 Μαρτίου ο Γ. Πιέτρο και η συνοδεία του πηγαίνοντας προς την Κουκούτα (Cucuta) βορειοδυτικά της χώρας δέχτηκε επίθεση, με σφαίρα που έσπασε το κρύσταλλο του αυτοκινήτου του, ενώ ο εισαγγελέας μίλησε για πέτρα… «Τα μεγάλα μέσα ενημέρωσης, ιδιαίτερα της Ευρώπης, δεν βρήκαν να αναφέρουν κάτι», γράφει η «Ουμανιτέ». Όλ’ αυτά θυμίζουν παλιές εποχές, δύσκολες, τις οποίες οι απλοί άνθρωποι θέλουν να ξεχάσουν. Γι’ αυτό εκφράζουν δημοσκοπικά, τουλάχιστον, τη θέληση τους υπέρ του, παρά την κακή εικόνα που του φιλοτεχνούν τα μίντια. Ο σχολιαστής Ευ. Ρίτσαρντ, ειδικός στο πολιτικό μάρκετινγκ, γράφει: «Ο Πιέτρο φαινομενικά έχει τους πάντες εναντίον του: κακές σχέσεις με τον Τύπο, το αντάρτικο παρελθόν του, το ριζοσπαστικό λόγο του σε μια χώρα όπου το αριστερό, μαρξιστικό ένοπλο κίνημα έχει για μεγάλο χρονικό διάστημα δυσφημιστεί». Και συνεχίζει «οι Κολομβιανοί που έδιωξαν τον πόλεμο από την πόρτα, δείχνουν ότι είναι αποφασισμένοι να μην τον αφήσουν να γυρίσει από το παράθυρο».
Π. Κοβάνης
