Δημήτρης Κωσταράκος: ο Μίμης της αντίστασης, της εκπαίδευσης και της Αριστεράς

Ο Δημήτρης Κωσταράκος, ο Μίμης για τους συντρόφους και τους φίλους του, έφυγε από τη ζωή στις 13 Οκτωβρίου, σε ηλικία 78 ετών. Μαθηματικός, αγωνιστής της αντιδικτατορικής αντίστασης και συνδικαλιστής των εκπαιδευτικών, αφήνει πίσω του μια διαδρομή που συνδέει τους αγώνες για τη δημοκρατία με την υπεράσπιση της παιδείας και των ανθρώπων της. Η είδηση του θανάτου του προκάλεσε βαθιά συγκίνηση στην εκπαιδευτική κοινότητα και στην Αριστερά.

Γεννήθηκε στις 5 Μαρτίου 1948 στην Καλαμάτα. Το 1967 εισήχθη στο Μαθηματικό Τμήμα του Πανεπιστημίου Αθηνών, έχοντας αποκλειστεί την προηγούμενη χρονιά λόγω των πολιτικών φρονημάτων της οικογένειάς του. Εντάχθηκε στον «Ρήγα Φεραίο» και συμμετείχε στην αντίσταση κατά της δικτατορίας. Τον Δεκέμβριο του 1970 συνελήφθη μαζί με τον αδελφό του Κώστα και κρατήθηκε στην Ασφάλεια της Μπουμπουλίνας, όπου κακοποιήθηκε.

Στις 8 Μαΐου 1973 συνελήφθη ξανά, στο κύμα καταστολής του φοιτητικού κινήματος μετά τις καταλήψεις της Νομικής. Μαζί με άλλους αγωνιστές του «Ρήγα Φεραίου» υπέστη βάρβαρα βασανιστήρια στο ΕΑΤ–ΕΣΑ για περισσότερες από εκατό ημέρες. Αποφυλακίστηκε με την αμνηστία της 22ας Αυγούστου, ενώ του αφαιρέθηκε η αναβολή στράτευσης.

Ο Αντώνης Λιάκος έγραψε:

“Θα ‘θελα να γράψω δυο λόγια για τον Δημήτρη Κωσταράκο, που έφυγε. Τον γνώρισα στη φυλακή, ήταν ένα χρόνο μικρότερός μου, φοιτητής κι αυτός, από τους νεαρότερους πολιτικούς κρατούμενους της Δικτατορίας, εκείνος 21 κι εγώ 22 χρονών. Ωραίο παιδί, κι αυτός κι ο αδερφός του ο Κώστας, επίσης φυλακισμένος. Μελαχρινοί Ερμείς κι οι δυο. Τρία χρόνια 1970-73 είμασταν μαζί στον ίδιο θάλαμο, τον περίφημο πέμπτο, των διαφωνούντων. Δεν θέλω να γράψω κάτι ηρωικό. Εκείνο που θυμάμαι, γιατί μας είχε τρελάνει τότε , ήταν που του έφερνε στο επισκεπτήριο η δικιά του, σεντόνια καθαρά και σιδερωμένα, ραντισμένα με το άρωμά της. Δεν μπορώ να φανταστώ πιο ερωτική χειρονομία, κάτω από αυτές τις συνθήκες. Γυναικείο άρωμα σε ένα θάλαμο φυλακισμένων αγοριών. Και το άρωμα κρατούσε, πυροδοτώντας την επιθυμία με εκρήξεις.

Ας είναι μυρωμένο και το χώμα που θα τον σκεπάσει“.

Μετά τη δικτατορία, η δράση του συνεχίστηκε μέσα στα σχολεία και στις οργανώσεις των εκπαιδευτικών. Ως ιδιωτικός εκπαιδευτικός και στέλεχος της ανανεωτικής Αριστεράς, υπήρξε γενικός γραμματέας της ΟΙΕΛΕ τις δεκαετίες του 1970 και του 1980. Η ίδια η Ομοσπονδία, σε παλαιότερες αναφορές στην ιστορία της, τον συγκαταλέγει στα στελέχη που συνέβαλαν στη θεμελίωση των δικαιωμάτων των ιδιωτικών εκπαιδευτικών και στην αναγνώρισή τους ως λειτουργών της εκπαίδευσης.

Το όνομά του παραμένει συνδεδεμένο με εκείνη την περίοδο των μεγάλων συλλογικών διεκδικήσεων. Όταν η ΟΙΕΛΕ αποχαιρετούσε την ιστορική της έδρα στη Χαλκοκονδύλη, θυμόταν τις ατέλειωτες συνεδριάσεις, τις απεργίες και τις αποφάσεις που σημάδεψαν τον κλάδο, αναφέροντας τον Δημήτρη Κωσταράκο ανάμεσα στους ανθρώπους που διαμόρφωσαν αυτή την ιστορία. Ήταν μια αναγνώριση της προσφοράς του ήδη όσο βρισκόταν στη ζωή.

Στη δημόσια εκπαίδευση συνέχισε μέσα από την ΟΛΜΕ, ως μέλος του διοικητικού της συμβουλίου, πρόεδρος της ΕΛΜΕ Νότιας Αθήνας και αιρετός στο ΠΥΣΔΕ Ανατολικής Αττικής. Δραστηριοποιήθηκε επίσης στη Ριζοσπαστική Κίνηση Πολιτών Βάρης, Βούλας, Βουλιαγμένης.

Η πολιτική του διαδρομή πέρασε από το ΚΚΕ Εσωτερικού, τον Συνασπισμό και τον ΣΥΡΙΖΑ, στον οποίο υπήρξε μέλος της Κεντρικής Επιτροπής και της Επιτροπής Δεοντολογίας. Στον αποχαιρετισμό του, ο ΣΥΡΙΖΑ τον θυμάται ως έναν άνθρωπο με σταθερή αριστερή στράτευση. Η Νέα Αριστερά αναφέρει: “Για όλους εμάς, που τον γνωρίσαμε και συνεργαστήκαμε και αγωνιστήκαμε μαζί του, θεωρούμε τιμή μας που σταθήκαμε λίγο ή περισσότερο στο πλάι του”. Ο ΣΦΕΑ 1967-1974 εκφράζει τα βαθιά του συλλυπητήρια προς τους οικείους του συναγωνιστή μας για την απώλειά τους.

Οι αποχαιρετισμοί φωτίζουν και τον τρόπο με τον οποίο συμμετείχε στους αγώνες. Ο Τομέας Παιδείας της ΕΛ.Α.Σ. υπογραμμίζει τη μαχητικότητα και την ενωτική του στάση, την παρουσία του δίπλα στους συναδέλφους του, από τα ιδιωτικά σχολεία έως τη δημόσια εκπαίδευση. Η συνδικαλιστική του προσφορά αποτυπώνεται έτσι και ως καθημερινή σχέση αλληλεγγύης με τους ανθρώπους του σχολείου.

Ο φίλος και συνάδελφός του Ευάγγελος Ιωακειμίδης, γράφοντας στην «Αυγή», θυμάται τον στοχαστικό δάσκαλο, την ανθρωπιά και την ανιδιοτέλειά του. Μιλά για έναν άνθρωπο που αγωνιζόταν για μια κοινωνία χωρίς πολέμους, πείνα και αποκλεισμούς, για την πρόσβαση όλων των παιδιών στην παιδεία, γνωρίζοντας ότι ο ίδιος μπορεί να μη ζούσε για να δει τους καρπούς αυτών των αγώνων. Στην προσωπική αυτή μαρτυρία, η πολιτική συνέπεια συναντά τη μνήμη της φιλίας.

Αυτό το νήμα διατρέχει τη ζωή του Μίμη Κωσταράκου: από τη νεανική αντίσταση στη δικτατορία έως τις διεκδικήσεις των εκπαιδευτικών, η επιμονή στη συλλογική δράση και στην προσφορά. Ένα νήμα που συνεχίζεται στη μνήμη των συντρόφων, των συναδέλφων και των φίλων του.