Τα τελευταία χρόνια, οι καλλιτέχνες βλέπουν τα έργα τους να χρησιμοποιούνται για την εκπαίδευση της τεχνητής νοημοσύνης, συχνά χωρίς την άδειά τους και χωρίς να πληρώνονται. Οι εταιρείες AI μιλούν για πρόοδο και καινοτομία. Οι δημιουργοί, από την άλλη, προσπαθούν να καταλάβουν πώς γίνεται η δουλειά τους να χρησιμοποιείται για την ανάπτυξη προϊόντων από τα οποία άλλοι βγάζουν χρήματα.
Τι γίνεται, όμως, όταν η τεχνητή νοημοσύνη αρχίζει να κάνει το ίδιο στις μεγάλες εταιρείες;
Πριν από λίγες ημέρες εμφανίστηκε το ArtCraft, μια σειρά από δωρεάν προγράμματα ανοιχτού κώδικα που μοιάζουν με τις γνωστές εφαρμογές της Adobe. Photoshop, Illustrator, Premiere, InDesign. Ο δημιουργός τους υποστηρίζει ότι τα έφτιαξε με τη βοήθεια AI, μέσα σε ελάχιστο χρόνο. Ακολούθησαν προγράμματα που ομοιάζουν με τα βασικά προγράμματα του Microsoft Office και της ΑutoDesk.
Τα προγράμματα βρίσκονται ακόμη σε πρώιμο στάδιο. Αλλά το ενδιαφέρον δεν βρίσκεται τόσο στο πόσο καλά λειτουργούν σήμερα. Βρίσκεται στο ότι κάποιος κατάφερε να αναπαράγει μέσα σε λίγες ημέρες εργαλεία που χρειάστηκαν χρόνια για να αναπτυχθούν.
Και κάπου εδώ αρχίζουν τα δύσκολα.
Αν ένα AI μπορεί να φτιάξει κάτι που μοιάζει με το Photoshop, είναι αυτό αντιγραφή; Και αν είναι, γιατί η χρήση έργων καλλιτεχνών για την εκπαίδευση AI αντιμετωπίζεται διαφορετικά;
Νομικά, τα πράγματα δεν είναι τόσο απλά. Το να δημιουργήσεις ένα πρόγραμμα που κάνει την ίδια δουλειά με κάποιο άλλο δεν είναι από μόνο του παράνομο. Ο νόμος προστατεύει τον κώδικα και συγκεκριμένα δημιουργικά στοιχεία, όχι κάθε ιδέα ή κάθε λειτουργία. Σημασία έχει τι ακριβώς έχει αντιγραφεί και πώς. Αντίστοιχα, το ότι κάτι φτιάχτηκε με AI δεν σημαίνει ότι μπορεί να παραβιάζει ελεύθερα πνευματικά δικαιώματα και φυσικά, δεν σημαίνει ότι κάθε χρήση υπάρχοντος υλικού είναι παράνομη.
Η ειρωνεία, πάντως, είναι δύσκολο να αγνοηθεί. Αν εταιρείες όπως η Adobe αποφασίσουν να κινηθούν νομικά, θα βρεθούν να υπερασπίζονται την αξία της δικής τους δουλειάς απέναντι σε μια τεχνολογία που έχει ήδη προκαλέσει μεγάλη αναστάτωση στον κόσμο των δημιουργών. Οι δύο περιπτώσεις δεν είναι νομικά ίδιες, αλλά η συζήτηση γύρω από το ποιος έχει δικαιώματα πάνω σε τι αποκτά ξαφνικά άλλο ενδιαφέρον.
Υπάρχει και μια δεύτερη πλευρά. Για έναν γραφίστα, έναν βιντεογράφο, έναν φωτογράφο, τα προγράμματα της Adobe δεν είναι πολυτέλεια. Είναι εργαλεία δουλειάς. Και για να συνεχίζει να το χρησιμοποιεί, πρέπει να πληρώνει κάθε μήνα ποσά που συνεχώς διογκώνονται. Δεν αγοράζεις πια ένα εργαλείο. Πληρώνεις μία συνδρομή για να σου επιτρέπεται να το χρησιμοποιείς. Η ιδέα ότι μπορεί να υπάρξουν δωρεάν εναλλακτικές, που θα ανήκουν σε μια κοινότητα και όχι σε μια εταιρεία, έχει σε κάθε περίπτωση μεγάλη σημασία.
Το ArtCraft, λοιπόν, δεν είναι απλώς άλλη μία ιστορία για τις εντυπωσιακές δυνατότητες της τεχνητής νοημοσύνης. Είναι μια αφορμή να ξαναδούμε ποιος φτιάχνει τα εργαλεία, ποιος τα ελέγχει και ποιος κερδίζει από αυτά.
Γιατί μέχρι τώρα η συζήτηση αφορούσε κυρίως το τι μπορεί να κάνει η AI στη δουλειά των ανθρώπων. Τώρα αρχίζουμε να βλέπουμε τι μπορεί να κάνει και στα προϊόντα των εταιρειών που ορίζουν τους όρους αυτής της δουλειάς.
Και έχει ενδιαφέρον να δούμε αν οι κανόνες θα παραμείνουν ίδιοι για όλους…
