Φωτογραφία: Anthony Beck / Pexels
Ο κλέψας του κλέψαντος: Όταν ένας Γερμανός, που του έχουν κλέψει το αμάξι, ρωτάει που μπορεί να το ξαναβρεί, η συνήθης απάντηση που παίρνει είναι: Πήγαινε στην Πολωνία. Η εξήγηση γι’ αυτό: σύμφωνα με τις στατιστικές της αστυνομίας, τα περισσότερα πολυτελή αυτοκίνητα (Porsche, Mercentes, BMW, κλπ.) που κλέβονται στη Γερμανία, καταλήγουν στην πολωνική μαύρη αγορά οχημάτων, όπου και μοσχοπουλιούνται. Όταν, αντίθετα, οι Πολωνοί αναρωτιόνται πού μπορούν να αναζητήσουν τα χαμένα τιμαλφή των προγόνων τους, η στερεότυπη υπόδειξη είναι: Ψάξτε τα στη Γερμανία. Ο λόγος: τα ναζιστικά στρατεύματα κατοχής στον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο δεν είχαν καταληστεύσει μόνο τον δημόσιο πλούτο της χώρας (κρατικά έσοδα, τράπεζες, ασφαλιστικά ταμεία, κλπ.)· οι κατακτητές έμπαιναν και στα σπίτια και άρπαζαν, για ιδία χρήση, ό,τι πολύτιμο έβρισκαν εκεί, από κοσμήματα έως σκεύη κουζίνας και ρουχισμό.
Οι δυο αυτές κλοπές είναι βέβαια ασύμμετρες. Η πρώτη, η πολωνική, οφείλεται στο ιδιωτικά οργανωμένο έγκλημα, η δεύτερη στο κρατικό. Θα περίμενε, λοιπόν, κανείς ότι οι Γερμανοί δεν τα βάζουν με όλους τους Πολωνούς, δεν τους θεωρούν δηλαδή συλλήβδην λωποδύτες. Όμως το αντίθετο συμβαίνει. Η ληστεία αναζωπυρώνει σε μεγάλος μέρος του γερμανικού πληθυσμού τα παλιά αντισλαβικά ανακλαστικά – οι Πολωνοί γίνονται πάλι στο στόμα τους polaken, αποκτούν μια ρατσιστική ονομασία δηλαδή που αντιστοιχεί στο nigger για τους μαύρους Αμερικανούς.
Αλλά και οι Πολωνοί, ιδίως οι συντηρητικοί, δεν πάνε πίσω. Γι’ αυτούς, οι Γερμανοί είναι, δίπλα στον ρωσικό, ο μέγιστος δυνατός κίνδυνος για τη διατήρηση της εθνικής τους ταυτότητας. Γι’ αυτό και στρέφονται μανιωδώς κατά της λεγόμενης «παιδαγωγικής της αισχύνης», που, όπως λένε, υπαγορεύεται από το Βερολίνο και αποβλέπει στο να δείξει ότι την περίοδο της Κατοχής (για την Πολωνία: 1939-1945) είχαν και οι Πολωνοί συμπράξει ουσιωδώς στα ναζιστικά εγκλήματα. H αντιγερμανική προπαγάνδα ήταν από τα κύρια μελήματα της κυβέρνησης του εν πολλοίς ακροδεξιού Γιάροσλαβ Κασίνσκι (2015-2024), και την ίδια πολιτική συνεχίζει ο πρόσφατα εκλεγμένος πρόεδρος της χώρας Κάρολ Ναβρόσκι.
Ιστορικά βέβαια, οι Πολωνοί έχουν δίκιο. Οι ζημιές που τους προξένησε η γερμανική εισβολή είναι, όπως δείχνει έκθεση της πολωνικής κυβέρνησης, κυριολεκτικά ανείδωτες: 5.219.000 νεκροί, εκ των οποίων το 21% παιδιά και το 1/3 εβραϊκής καταγωγής. Και υλικές καταστροφές ύψους 1.311 δισεκατομμυρίων ευρώ, όσων και οι σημερινές αξιώσεις της χώρας για επανορθώσεις έναντι της Γερμανίας (σε σύγκριση με αυτό: οι ελληνικές απαιτήσεις ανέρχονται, χωρίς τόκους, σε 269 δισ. ευρώ, ήτοι στο 1/5 περίπου των πολωνικών).
Φωνή βοώντος εν τη ερήμω: Το Βερολίνο κωφεύει, ή μάλλον απαντά στερεότυπα, ότι το θέμα των επανορθώσεων νομικά έχει λήξει. Κι αυτό χάρη σε μια «φτηνή» φραστική ταχυδακτυλουργία: με τη συνθήκη «2+4» του 1990 λέει, που υπέχει θέση συμφώνου ειρήνης (χωρίς όμως να ονομάζεται ρητά έτσι), παρακάμπτεται η συμφωνία του Λονδίνου για τα γερμανικά χρέη (1953), που καθόριζε ότι τα χρέη αυτά θα διευθετηθούν μετά την υπογραφή ενός συμφώνου ειρήνης. Όπερ έδει δείξαι: Χωρίς συμφωνία που να λέγεται αυτολεξεί σύμφωνο ειρήνης, το χρέος αυτομάτως κηρύσσεται ανύπαρκτο, μηδενίζεται.
Αυτό άκουσε και ο Ναβρόκι την περασμένη εβδομάδα κατά την επίσκεψή του στον γερμανό ομόλογο Φρανκ-Βάλτερ Στάινμαγιερ στο Βερολίνο. Αλλά όχι μόνο. Για να δείξει τη μεγαλοθυμία της η γερμανική κυβέρνηση του πρόσφερε, αντί για χρήματα, προστασία. Κι αυτό με το αζημίωτο. «Το μήνυμά μας στον πολωνό πρόεδρο πρέπει να είναι ότι κάθε ενίσχυση της ασφάλειας της Πολωνίας, είναι και ενίσχυση της ασφάλειας της Γερμανίας», είχε δηλώσει την παραμονή της επίσκεψης του Ναβρόκι ο εντεταλμένος της γερμανικής κυβέρνησης για την Πολωνία Κνουτ Άμπραχαμ. Το φόντο: τα 19 ρωσικά μη επανδρωμένα αεροσκάφη (drones), που εντοπίστηκαν αρχές Σεπτεμβρίου στους πολωνικούς αιθέρες και προκάλεσαν μεγαλύτερο πανικό στη χώρα απ’ ό,τι θα προκαλούσε μια επιδρομή εξωγήινων πλασμάτων.
Όμως η προσφορά του Άμπραχαμ δεν έπιασε τόπο. Το αντίθετο μάλιστα. Αντιστρέφοντας τους όρους του παιχνιδιού ο Ναβρόκι επέμεινε στις επανορθώσεις, συνδυάζοντας όμως την καταβολή τους με τη διαβεβαίωση, ότι ο πακτωλός αυτός χρημάτων θα πάει εξ ολοκλήρου στην οχύρωση της ανατολικής πτέρυγας του ΝΑΤΟ έναντι της Ρωσίας – κάτι που θα μετέτρεπε και τη Γερμανία σε απόρθητο οχυρό. Ο Στάινμαγιερ, ως λέγεται, δεν έχει συνέλθει ακόμα από τέτοια αναπάντεχη μεγαλοθυμία, που δείχνει πολύ ανώτερη της γερμανικής.
Διπλή ανηθικότητα: Από τη μία αυτή των Γερμανών, οι οποίοι προσποιούνται ότι απεκδύονται της υποχρέωσης για επανορθώσεις αναλαμβάνοντας απρόσκλητα τον ρόλο του στρατιωτικού «πάτρωνα» της Πολωνίας· και από την άλλη εκείνη των Πολωνών, που θέλουν να αναλώσουν τις επανορθώσεις, αντί σε ειρηνικά, σε στρατιωτικά έργα.
Η γερμανική ανηθικότητα μετράει βέβαια κι εδώ πιο πολύ. Η άρνηση για την καταβολή επανορθώσεων είναι η δεύτερη μεγάλη κλοπή της πολωνικής περιουσίας ύστερα από εκείνη στην περίοδο της Κατοχής.
