Φωτογραφία: Πάρις Ταβιτιάν/ LiFO
Στις 11 Απρίλη, πριν από 5 χρόνια χάσαμε τον Περικλή Κοροβέση, σύντροφο και φίλο μοναδικό. Και ήταν μοναδικός γιατί είχε πετύχει το ακατόρθωτο, στο άνυδρο τοπίο της πολιτικής: ήταν σεβαστός και αποδεκτός σε όλη την γκάμα της Αριστεράς και της Αναρχίας. Στο ΚΚΕ με τον Αυδή, στην ΑΚΟΑ, στον πρώιμο ΣΥΡΙΖΑ, σε όλες τις εκδοχές της εξωκοινοβουλευτικής Αριστεράς και σε όλες τις συλλογικότητες της Αναρχίας. Γιατί ήταν από τους ελάχιστους που κατάφεραν να συνταιριάσουν τις πράξεις με τις ιδέες του. Ας τον θυμηθούμε, λοιπόν, αναδημοσιεύοντας ένα κείμενό από την στήλη του «Αριστερή Ανακύκλωση», στις 3 Μαΐου 1998, στη δεύτερη σελίδα της «Εποχής». Στον απόηχο της Κεντρικής Επιτροπής της Νέας Αριστεράς του περασμένου σαββατοκύριακου, πιο επίκαιρο, δεν γίνεται:
«Ποια θα μπορούσε να ήταν σήμερα μία αριστερή πρόταση, η οποία θα ένωνε όλες τις δυνάμεις της Αριστεράς; Ή τουλάχιστον τις δυνάμεις εκείνης της Αριστεράς, η οποία δεν θέλει να είναι δογματική, στο λογότυπό της να έχει κάποια ανανέωση, αναγέννηση, αναδημιουργία ή κάτι παρόμοιο; Ίσως ένα μεταμανιφέστο; Μία διακήρυξη, η οποία να έχει συνταχθεί “κοινή συναινέσει” από τα πιο σπινθηροβόλα πνεύματα των συμβαλλομένων μερών, από κάποιο άτυπο φόρουμ εγκεφάλων της Αριστεράς, ένα LEFT THINK ΤΑΝΚ, για να μιλήσουμε σε μια πιο κατανοητή γλώσσα; Ή ίσως ένας Καραμανλής ή Παπανδρέου της Αριστεράς; Δηλαδή, μία χαρισματική προσωπικότητα, η οποία θα οδηγούσε μια Ενωμένη Αριστερά σε έναν θρίαμβο και τα όποια χειμερινά ανάκτορα θα κατέρρεαν σαν τραπουλόχαρτα —έχουν συμβεί βέβαια αυτά στην ιστορία. Αλλά η ιστορία δεν είναι ο τριτεγγυητής των πράξεων της Αριστεράς, όπως συνήθιζε να είναι παλιότερα. Εξάλλου, αυτήν την εποχή είναι ιδιαίτερα απασχολημένη με τον Καραμανλή και το Ίδρυμά του.
Κατά την ταπεινή μου άποψη, τίποτα από όλα αυτά δεν θα ωφελούσε. Θα μπορούσε να παρουσιασθεί μία Ενωμένη Αριστερά, κατά το τροτσκιστικό προηγούμενο, να συγκροτούν μία «ενότητα» μέσα από γενικές συνελεύσεις κάποιων ευάριθμων πιστών. Κοιτώντας κανείς την αριστερή αλήθεια κατάματα, η σημερινή διάλυση της Αριστεράς είναι και ο μόνος συνδετικός της κρίκος. Αυτή η φράση χρειάζεται κάποια εξήγηση. Η Αριστερά δεν ήταν πάντα τόσο ενωμένη όσο φαινόταν. Απλώς, είχε τα μέσα και τις δυνατότητες ώστε να μην αφήνει να φανούν οι διαφορές της, είτε με την μέθοδο των εκκαθαρίσεων και των γκούλαγκ είτε τοποθετώντας τις άλλες απόψεις στην προβοκάτσια ή την ασφάλεια. Η επικράτηση του Κομμουνιστικού Κινήματος, με τη σοσιαλιστική του πατρίδα, έδωσε την δυνατότητα ραφής σε κουστουμάκια, τα οποία είχαν όλα στην ούγια τους την σφραγίδα της Μόσχας. Δηλαδή, πριν μπεις στο κόμμα έπρεπε να ασπαστείς ένα δόγμα, το οποίο είχε όλα τα χαρακτηριστικά μιας θρησκείας. Η αλήθεια ήταν θεόπνευστη, μία και μοναδική, και εκπορευόταν πάντα από τη Μόσχα. Η ομαλή μετάβαση, μετά την πτώση του Τείχους του Βερολίνου, από τον υπαρκτό σοσιαλισμό στην υπαρκτή μαφία είναι πολλαπλώς διδακτική. Οι κομματικές μαφίες μπήκαν στην οικονομία της αγοράς, και γελοία καθάρματα, τύπου Γέλτσιν, παίζουν με τη ζωή εκατομμυρίων εξαθλιωμένων Ρώσων, οι οποίοι πεθαίνουν σαν μύγες. Αν και το πάλαι ποτέ ενιαίο ΚΚΕ δεν περίμενε την πτώση του υπαρκτού –για να διασπασθεί και ένα τμήμα του να ζητήσει απογαλακτισμό από τη μητέρα Μόσχα– σήμερα τρεις δεκαετίες μετά δεν έχουμε κανένα ενηλικιωμένο κίνημα. Την αιτία αυτής της πολιτικής καχεξίας δεν θα πρέπει να την αναζητήσουμε σε σωστές ή λάθος γραμμές, σε αριστερές ή δεξιές παρεκκλίσεις, σε θεωρητικά ή ιδεολογικά λάθη. Η βασική αιτία πρέπει να αναζητηθεί αλλού. Είναι στην ίδια την αλλαγή της ελληνικής κοινωνίας, την οποία δεν μπόρεσε να διαγνώσει σε βάθος κανένα κόμμα ή κομμάτι της Αριστεράς και να επεξεργασθεί πολιτικά. Με την πτώση της χούντας ήδη η αριστερά ήταν ένα ιστορικό παρελθόν. Η στρατιωτική δικτατορία δεν στάθηκε αιτία για την δημιουργία κάποιου μαζικού αντιστασιακού κινήματος. Το νέο πολιτικό κίνημα, το οποίο δημιουργείται μετά τη μεταπολίτευση είναι το ΠΑΣΟΚ, το οποίο με ένα δημαγωγικό συμπίλημα τριτοκοσμικού εθνικού σοσιαλισμού μαγεύει τις μάζες και οδηγεί τον Ανδρέα στην εξουσία, για να καταλήξει στην νεοδεξιά πολιτική του κ. Σημίτη.
Το ΠΑΣΟΚ είναι το άλλο όνομα της κρίσης της Αριστεράς. Είναι ο βαθμός μηδέν της αριστερής σκέψης των πολιτών που ψήφισαν ΠΑΣΟΚ, με την ελπίδα πως βρήκαν επιτέλους έναν μεσσία ο οποίος θα οδηγούσε τον πολύπαθο λαό στη γη της αριστερής επαγγελίας. Η επισήμως εξουσιοδοτημένη σκέψη από την Μόσχα ήταν η κομματική πειθαρχία, η υποταγή δηλαδή και όχι η αναζήτηση και η αμφισβήτηση, η οποία είναι προϋπόθεση κάθε δημιουργίας. Με τι πολιτικά κριτήρια ήταν εφοδιασμένες οι μάζες της Αριστεράς; Ποια ήταν η δημοκρατική τους αγωγή και που οι αποφάσεις ήταν αποτέλεσμα μιας δημοκρατικής διαδικασίας; Πότε έγινε σεβαστή μία άλλη άποψη ή μία διαφωνία σε κάποιο ουσιαστικό θέμα; Αν το κόμμα είναι ο συλλογικός διανοούμενος της εργατικής τάξης, σύμφωνα με την άποψη του Γκράμσι, τότε αυτός ο διανοούμενος ήταν μπούφος. Ούτε τη δικτατορία είδε να έρχεται αλλά ούτε και την αλλαγή της κοινωνίας, η οποία ήδη από την δεκαετία του ‘60 «έχτιζε ένα μικρό σπιτάκι» και ο μόνος ο οποίος φώναζε αντισταθείτε ήταν ο Μιχάλης Κατσαρός. Και κακά είναι τα ψέματα. Η χούντα βόλεψε πολλούς. Οι κάποιες χιλιάδες οι οποίοι αντιστάθηκαν θα πρέπει να πάψουν να χρησιμοποιούνται ως άλλοθι ενός λαού, ο οποίος μπορεί να μην συνεργάστηκε με την χούντα, όμως σίγουρα την ανέχτηκε.
Η πολυδιάσπαση της Αριστεράς είναι η φυσική κατάληξη ενός πολιτικού φαινομένου, το οποίο εκφράζει πια σχεδόν μόνο τον εαυτό του. Είναι προϊόν του χρόνου, και ο χρόνος δεν γυρίζει ποτέ πίσω. Για αυτό και καμιά κίνηση καλής θέλησης δεν θα μπορέσει να δώσει αποτελέσματα ή τουλάχιστον εκείνα τα αποτελέσματα που θα επιτρέψουν ένα νέο ξεκίνημα. Χαμένα όλα λοιπόν; Όχι, βέβαια. Μόνο κάποιες προκαταλήψεις και εμμονές που εμποδίζουν την ορατότητα. Οι κοινωνίες ποτέ δεν παραδίνονται αμαχητί στην διάλυσή τους. Και οι κοινωνίες ταχύτατα διχάζονται και πολώνονται σε δύο δυνητικά ασυμβίβαστα στρατόπεδα. Μία παγκόσμια ελίτ, η οποία εκπροσωπείται σε κάθε χώρα και ελέγχει και διαχειρίζεται την παγκόσμια οικονομία, και από την άλλη οι ολοένα και περισσότεροι εκτοπισμένοι εργαζόμενοι, οι οποίοι γίνονται μόνιμα άνεργοι, γιατί η θέση της εργασίας τους εξαφανίστηκε για πάντα με την εισαγωγή της νέας τεχνολογίας. Οκτακόσια εκατομμύρια ανέργους είχε διαπιστώσει επισήμως η Διεθνής Οργάνωση Εργασίας (ΔΟΕ) ήδη από το ’93 κυρίως στον ανεπτυγμένο κόσμο και μέχρι το 2000 αναμένεται εντυπωσιακή και ραγδαία άνοδος αυτού του αριθμού. Ποιος θα εκφράσει πολιτικά αυτήν την καταστροφή; Μία αριστερή ή μία φασιστική επανάσταση; Το σίγουρο είναι πως δεν πρόκειται να την εκφράσει καμία Αριστερή ή άλλη αντιπολίτευση ζητώντας τα οκτακόσια εκατομμύρια ανέργους να γίνουν επτακόσια ενενήντα εννέα!»
Πάνος Δημητρούδης
