Θλιβερό ιστορικό ρεκόρ. Ο πληθυσμός της φυλακής ξεπέρασε τις 14.000 – Φυλακή και για πλημμελήματα.
Για όσες και όσους διαβάζουν αριθμούς και βγάζουν συμπεράσματα, ας δούμε ορισμένους, που αφορούν, όμως, πραγματικές ζωές και μια σύγκρουση ανάμεσα στη διαρκή τιμωρία από τη μια και στη διεκδίκηση της ομαλής επανένταξης και των δικαιωμάτων από την άλλη. Ο λόγος για τις φυλακές και τον λαό τους.
Ιστορικό ρεκόρ: Ο πληθυσμός των ελληνικών φυλακών ξεπέρασε τις 14.000 (14.055). Αν το νούμερο δεν σας λέει κάτι για τις συνθήκες κράτησης, να αναφέρουμε ότι η επίσημη χωρητικότητα, που και αυτή είναι «τσιγκούνικη» και εν πολλοίς μη ανεκτή για τις ανθρώπινες ανάγκες, κινείται λίγο πάνω από τους 10.500. Κάντε την αφαίρεση και θα διαπιστωθεί ο αριθμός των «περισσευούμενων», των αποκλεισμένων μέσα στον κόσμο των ήδη αποκλεισμένων.
Οι φυλακές νέων στην πρώτη γραμμή της ασφυξίας
Η εικόνα που υπάρχει στο σύνολο των φυλακών δεν ανατρέπεται με τις ελάχιστες εξαιρέσεις. Η φυλακή ασφυκτιά και ο υπερπληθυσμός ισοπεδώνει όχι μόνο την ανάσα, αλλά και την ελάχιστη αξιοπρέπεια που έχει απομείνει. Ίσως από τα πιο χαρακτηριστικά παραδείγματα να είναι αυτό της φυλακής νέων στον Βόλο, που το ποσοστό πληρότητας είναι στο 239%. Οι ελάχιστοι κοινόχρηστοι χώροι, που όλα τα προηγούμενα χρόνια είχαν επισημανθεί και ήταν αγκάθι για όποια άλλη δραστηριότητα, μετατράπηκαν σε πρόχειρα κελιά και θαλάμους. Στις φυλακές νέων Αυλώνα το αντίστοιχο ποσοστό είναι στο 216%. Λίγο πιο κάτω κινούνται η φυλακή Δράμας, ο Κορυδαλλός, τα Τρίκαλα και η Πάτρα. Όλες πάνω από το επιτρεπτό όριο. Όλες μέσα στη ζώνη του λυκόφωτος.
Στη φυλακή ακόμα και για πλημμελήματα
Για να γίνει κατανοητή η διαφορά με τα προηγούμενα χρόνια, το 2014 ο αριθμός των κρατουμένων έφτασε τους 12.693, ενώ μόλις πριν από έναν χρόνο, τον Οκτώβριο του 2025, ο αριθμός των κρατουμένων ήταν στους 13.127. Η αυστηροποίηση των ποινών, ο δραστικός περιορισμός των αναστολών ποινής ακόμα και για πλημμελήματα (για πρώτη φορά θεσπίστηκε υποχρεωτική έκτιση ποινής ακόμη και για αυτά), καθώς και η αυστηροποίηση των προϋποθέσεων για την υφ’ όρων αποφυλάκιση διαμορφώνουν ένα εφιαλτικό τοπίο, που όμοιό του δεν έχουμε ζήσει μεταπολιτευτικά. Η Νέα Δημοκρατία, ακολουθώντας μια τραμπική ακροδεξιά πολιτική και αφού όλα τα προηγούμενα χρόνια είχε καλλιεργήσει τον φόβο και τη λογική της μηδενικής ανοχής, εξαπέλυσε επίθεση στο κράτος δικαίου εισχωρώντας ανοιχτά, πλέον, στο μπλοκ των δυνάμεων του πιο άγριου ποινικού λαϊκισμού.
Τη Νέα Δημοκρατία την ξέρουμε. Είχαμε ζήσει, άλλωστε, τον ανελέητο ιδεολογικό και πολιτικό πόλεμο ενάντια στον «νόμο Παρασκευόπουλου», όπως έχει μείνει γνωστός. Τότε, με στοχευμένες κινήσεις, ενταγμένες σε έναν συνολικότερο σχεδιασμό, ο πληθυσμός της φυλακής είχε περιοριστεί στους 9.611, ελάχιστα κάτω από το επιτρεπτό όριο, που και αυτό ακόμα δεν εξασφάλιζε ανθρώπινες συνθήκες κράτησης. Ήταν όμως μια καλή αρχή.
Μα γιατί γεμίζουν οι φυλακές;
Ότι η κυβέρνηση της ΝΔ λειτουργεί με γνώμονα τη διαρκή τιμωρία και την εκδίκηση δεν προκύπτει αποκλειστικά από τον συνολικό αριθμό των κρατουμένων. Προκύπτει και από άλλα, ποιοτικά στοιχεία. Από τις άδειες που δεν δίνονται, ενώ οι κρατούμενοι τις δικαιούνται. Από την παντελή έλλειψη υποδομών, που κοστίζουν ζωές, όπως φάνηκε με τους συνεχόμενους θανάτους στις φυλακές της Πάτρας. Από την πολύμηνη ή και μακροχρόνια αναμονή για την υφ’ όρων αποφυλάκιση. Από την κοινωνική σύνθεση των φυλακών, όπου οι αδύναμοι και η φτώχεια φωνάζουν από μακριά. Από τον τεράστιο αριθμό των υποδίκων (27,6% του συνόλου), που πολλοί από αυτούς στο τέλος αθωώνονται. Από τον αριθμό των κρατουμένων με καταδίκες έως δύο χρόνων για πλημμελήματα. Και, θα λέγαμε κυρίως, από το τεράστιο σκάνδαλο με τους δήθεν διακινητές προσφύγων – με σαφή αντιπροσφυγική στόχευση, που οι περισσότεροι από αυτούς δεν είναι τίποτα άλλο από φτωχά θύματα των πραγματικών διακινητών. Αυτή τη στιγμή στις ελληνικές φυλακές κρατούνται ως υπόδικοι ή καταδικασμένοι 2.462 άνθρωποι, στην πλειοψηφία τους νεαρής ηλικίας. Οι μαρτυρίες είναι εξάλλου γνωστές. Για πενήντα ή εκατό ευρώ και με μια υπόσχεση ότι θα βρεθεί και αυτός σε ευρωπαϊκό έδαφος, νεαρός (συνήθως) «διακινητής», ακόμα και ανήλικος, αναλαμβάνει δήθεν τα ηνία του σκάφους. Οι ποινές είναι παράλογες και εξοντωτικές. Επιβάλλονται δεκάδες ή και εκατοντάδες έτη εγκλεισμού, ανάλογα με τον αριθμό των προσφύγων στο σαπιοκάραβο. Το Τριμελές Εφετείο Κακουργημάτων Δωδεκανήσου καταδίκασε σαραντάχρονο σε 388 χρόνια και χρηματική ποινή 4,85 εκατομμυρίων ευρώ. Σε άλλη δίκη παρωδία η καταδίκη ήταν 244 χρόνια, λες και έχεις να χαρίσεις στο ποινικό και σωφρονιστικό μας σύστημα πέντε, δέκα και είκοσι ζωές….
Αντίθετα, οι αγροτικές…
Και ενώ οι φυλακές ασφυκτιούν, ανάμεσά τους και οι γυναικείες, οι αγροτικές φυλακές είναι άδειες ή σχεδόν άδειες. Στο πλαίσιο της περισσότερης φυλάκισης το 2020 η κυβερνητική πλειοψηφία περιόρισε σημαντικά τη δυνατότητα πολλών κρατουμένων, με πρόσχημα την καταδίκη τους για συγκεκριμένα αδικήματα, να μεταχθούν σε αγροτικές φυλακές. Επομένως, στις τέσσερις αγροτικές φυλακές (Κασσάνδρα, Αγιά, Τίρυνθα, Κασσαβέτεια), που θεωρητικά έχουν τη δυνατότητα να καλύψουν πάνω από 1.000 κρατουμένους, ο αριθμός δεν ξεπερνάει τους 300. Οι «κενές θέσεις» μεταφέρονται βάναυσα στις κλειστές, οι οποίες, πλέον, έχουν μετατραπεί σε αποθήκες σωμάτων και ψυχών.
Ο εφιάλτης χτίζεται
Μπροστά σε αυτή την αδυσώπητη πραγματικότητα, η οποία ενδέχεται να επιφέρει νέες καταδίκες από το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο Δικαιωμάτων του Ανθρώπου (τον Αύγουστο του 2026 το ΕΔΔΑ εξέδωσε δύο νέες καταδικαστικές αποφάσεις, καθώς διαπίστωσε, εκ νέου, ότι κρατούμενοι ζουν σε προσωπικό χώρο μικρότερο των 3 τ.μ.), η κυβέρνηση αναζητά προσωρινά ημίμετρα, που το πιθανότερο είναι να μην προχωρήσουν με δική της υπαιτιότητα. Το δικό της σχέδιο όμως, συνεπές με τη στρατηγική του αυταρχισμού και της ολοένα και περισσότερης φυλάκισης, είναι η δημιουργία νέων φυλακών, όπως αυτή του Ασπροπύργου, που θα αντικαταστήσει τον Κορυδαλλό. Νέες φυλακές σχεδιάζονται, επίσης, σε Γιάννενα, Κέρκυρα, Μεγαλόπολη, Χαλκίδα και αλλού. Οχτώ νέες φυλακές έως το 2030…
Φωτό: Δανάη Δαυλοπούλου / Eurokinissi
