ΑΠΟΦΑΣΗ ΔΙΑΙΤΗΤΙΚΟΥ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΛΛΗΝΙΚΟΣ ΧΡΥΣΟΣ
Και είμαστε πάλι στο ίδιο σημείο από όπου ξεκινήσαμε…
Με την απόφαση της διαιτησίας αισθάνονται «δικαιωμένες» και οι δύο πλευρές
Το προηγούμενο καλοκαίρι, το υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας (ΥΠΕΝ) προσέφυγε στη διαιτησία εναντίον της Ελληνικός Χρυσός για να αποφανθεί για τρία ζητήματα: 1) να αναγνωριστεί από την πλευρά της εταιρείας η υποχρέωση για κατασκευή μονάδας επεξεργασίας χρυσού, αργυρού και χαλκού στη θέση Μαντέμ Λάκκος, 2) να αναγνωριστεί από την πλευρά της εταιρείας πως η τεχνική μελέτη που έχει υποβληθεί το 2014 για τη μεταλλουργική μονάδα αποτελεί τροποποίηση των υποχρεώσεων που έχει αναλάβει και 3) να αναγνωριστεί πως δεν μπορεί να παραχθεί κάποιο άλλο μετάλλευμα από όσα έχει δεσμευθεί. Είχε προηγηθεί η έκδοση δύο υπουργικών αποφάσεων (5.7.2016 και 2.11.2016) με την υπογραφή του Πάνου Σκουρλέτη, με τις οποίες απορριπτόταν η τεχνική μελέτη «Μεταλλουργικής Μονάδας», που προέβλεπε τη μέθοδο της ακαριαίας τήξης (flash smelting), μια μέθοδο που δεν έχει εφαρμοστεί ποτέ και είναι αμφίβολα τα αποτελέσματά της, ενώ η Ελληνικός Χρυσός στην ανακοίνωση της προσφυγής στη διαιτησία προσπάθησε με εκβιαστικές μεθόδους (αναστολή εργασιών, απειλή για απόσυρση επένδυσης) να επιβάλλει την ικανοποίηση των συμφερόντων της εις βάρος του περιβάλλοντος και της κοινωνίας.
Εν τω μεταξύ, τον περασμένο Ιανουάριο το διοικητικό πρωτοδικείο Αθηνών απήλλαξε για τυπικούς λόγους την Ελληνικός Χρυσός από το πρόστιμο ύψους 1.734.000 ευρώ που είχε επιβάλλει το ΥΠΕΝ για 21 παραβάσεις της περιβαλλοντικής νομοθεσίας (8.1.2016), ενώ η Ελληνικός Χρυσός κατέθεσε τροποποιημένη τεχνική μελέτη για το έργο των Σκουριών (29.3.2018), σύμφωνα με την οποία εγκαταλείπει την παραγωγή καθαρών μετάλλων, που είναι και συμβατική της υποχρέωση. Κατόπιν τούτων ήρθε και η απόφαση της διαιτησίας, η οποία είναι τέτοια ώστε να προκαλεί «ικανοποίηση» και στα δύο μέρη. Σύμφωνα με αυτή το διαιτητικό δικαστήριο αποφάσισε ομόφωνα ότι 1) η εκμετάλλευση περιλαμβάνει ως αναπόσπαστο κομμάτι την κατασκευή εργοστασίου για την παραγωγή καθαρού χρυσού και 2) η μη παραγωγή καθαρού χρυσού αποτελεί παραβίαση της σύμβασης. Επιπλέον, κατά πλειοψηφία αποφάσισε ότι οι μέχρι τώρα παραλείψεις από την πλευρά της Ελληνικός Χρυσός δεν αποτελούν επαρκείς ενδείξεις για τη στοιχειοθέτηση παραβίασης της Σύμβασης.
Ικανοποίηση και από τις δύο πλευρές
Αυτή η απόφαση επέτρεψε στην Ελληνικός Χρυσός να νιώσει «δικαιωμένη» («Πιστεύουμε ότι η απόφαση αυτή αποτελεί το θεμέλιο για την προώθηση του διαλόγου με την Ελληνική Κυβέρνηση, προκειμένου να συμφωνήσουμε τα κοινά αποδεκτά και ξεκάθαρα επόμενα βήματα για την εξέλιξη του έργου των Μεταλλείων Κασσάνδρας») και να διεκδικήσει την έκδοση αδειών που εκκρεμούν («Αναμένουμε από το Ελληνικό Δημόσιο να εκπληρώσει τις υποχρεώσεις του βάσει της Σύμβασης Μεταβίβασης, που περιλαμβάνουν την έκδοση των αδειών που εκκρεμούν για το έργο των Σκουριών. Η πλήρης, αποτελεσματική και υπεύθυνη ανάπτυξη της επένδυσής μας στη Χαλκιδική θα ωφελήσει το Ελληνικό Κράτος και τους πολίτες του, την τοπική κοινωνία, τους μετόχους και τους εργαζομένούς μας, στην Ελλάδα»). Αντίστοιχα, το ΥΠΕΝ εξέδωσε ανακοίνωση όπου επισημαίνεται η υποχρέωση της εταιρείας να παραχθεί καθαρός χρυσός «τηρώντας απαρέγκλιτα τρία κριτήρια: 1) τους περιορισμούς που επιβάλει η ευρωπαϊκή περιβαλλοντική νομοθεσία, 2) συγκεκριμένες δεσμεύσεις υπέρ του δημοσίου συμφέροντος, ώστε να μεγιστοποιείται η εγχώρια προστιθέμενη αξία και 3) τη διαμόρφωση της ευρύτερης δυνατής κοινωνικής συναίνεσης». Κανένα από τα τρία κριτήρια του ΥΠΕΝ δεν πληρείται. Όπως σημειώνεται σε ανακοίνωση του ΣΥΡΙΖΑ Χαλκιδικής «Η απόφαση της διαιτησίας εγκαλεί την El Dorado να εφαρμόσει και να αποδείξει κάτι που τελικά όλοι ξέρουμε ότι δεν μπορεί. Για εμάς, αυτή η απόφαση είναι το τελευταίο βήμα πριν την ακύρωση της σύμβασης, του έργου και της ίδιας της Ελληνικός Χρυσός στις Σκουριές. Βήμα, που η κυβέρνηση και το ΥΠΕΝ θα πρέπει να κάνουν με αποφασιστικότητα και πολιτικό σθένος, έχοντας δίπλα τους εκατομμύρια πολιτών σε όλη τη χώρα».
Ώρα για αποφάσεις
Βρισκόμαστε και πάλι σε ένα κρίσιμο σταυροδρόμι, στο ίδιο που ήμασταν και πριν ένα χρόνο. Θα στηριχθεί η επένδυση ή η κοινωνία; Πλέον τα περιθώρια στενεύουν και το υπουργείο πρέπει να πάρει ξεκάθαρη θέση. Μέχρι στιγμής, δυστυχώς, πατά σε δύο βάρκες. Από τη μια η στήριξη της επένδυσης στο όνομα της ανάπτυξης και της δημιουργίας θέσεων εργασίας και, από την άλλη, η προστασία του περιβάλλοντος και η υπεράσπιση των δικαιωμάτων της τοπικής κοινωνίας. Το αδιέξοδο μπορεί να αρθεί μόνο με μια κίνηση. Να αποφασίσει το υπουργείο τι θα κάνει με το αίτημα της εταιρείας να χρησιμοποιηθεί η μέθοδος της ακαριαίας τήξης –για την οποία δεν υπάρχει δέσμευση από τη διαιτησία- και να απαιτήσει την εναρμόνιση με την απόφαση του Π. Σκουρλέτη. Να στηρίξει έτσι μία από τις δύο πλευρές. Μέση λύση δεν υπάρχει.
Ιωάννα Δρόσου
