«Παλιά δελτάρια με σημειώσεις/ ποντικοφαγωμένα τεφτέρια/ χαρτιά κηλίδες του καφέ/ διάχυτο μελάνι απ’ τη σταγόνα του οινοπνεύματος/ διάδρομοι κυκλικοί/ καμπουριασμένοι/ διανυσματικές κυρτώσεις σε βαθουλωμένα πλέγματα/ κορμιά γεμάτα αδιάτρητα/ έτσι μονάχος πύκνωσα»
Μοιράζομαι ένα απόσπασμα από το ποίημα «Πυκνότητες», ένα ποίημα που ανήκει στη δεύτερη ποιητική συλλογή του Μανόλη Νταγιαντά, ποιητή και σκακιστή από τα Ανώγεια της Κρήτης. Στέκομαι στον στίχο «μονάχος πύκνωσα», γιατί είναι ένας ιδανικός τίτλος, η ακριβέστερη συστατική φράση της γραφής του.
Μονάχος πύκνωσα, λοιπόν, κι εξηγούμαι: Και στα δύο βιβλία ποίησης του Νταγιαντά από τις εκδόσεις Γκοβόστη, («Θα ξαναγίνει», 2020 και «Χωρίς μετρήσιμα ίχνη», 2021) εκείνο το στοιχείο που τον διακρίνει είναι η κερδισμένη αυτάρκειά του μέσα από το χτίσιμο ενός πλέγματος, ενός δικτύου υποστήριξης λογοτεχνικού.
Κι αυτό γιατί ο γράφων στέκεται απέναντι στα πράγματα και επιστρατεύει οικείους και αγαπημένους ομότεχνους. Η εξωτερική ζωή συμβαίνει με τη δική του εξαίρεση. Όχι με τη δική του συμπερίληψη. Υπάρχει ένα ταξίδι εσωτερικό, με συνοδοιπόρους άλλους ποιητές από το αδιάκοπο συνεχές της λογοτεχνίας, μια επιλογή λίγων και εκλεκτών, μια ποιητική οικογένεια των happy few και είναι μέσα από αυτήν ακριβώς την αλληλεπίδραση, που ο ποιητικός κόσμος του Νταγιαντά βρίσκει την έκφραση του.
Η έκφραση αυτή είναι μια έκφραση άρνησης, φυσικά, και ισχυρής, ισχυρότατης διαφωνίας. Με την ποίηση του Νταγιαντά να αποκτά ένα πρόσημο κοινωνικής κριτικής που είναι αυθεντικό, αισθαντικό και ποτέ πολιτικάντικο ή δηκτικό. Ξεχωρίζω εδώ τόσο το ποίημα για τον Έλις όσο και το ποίημα «Αστική Δημοκρατία» που διαθέτουν αμφότερα και το ειλικρινές σπάραγμα και την ωραία κατεκτημένη ρηγματώδη μικροτεχνική του ποιητικού στίχου.
Επιστρέφω, όμως, στην επιλογή του ποιητή να συνομιλήσει με προσωπικότητες της γραφής. Η επιλογή αυτή που είναι εκτεταμένη, αλλά εξαιρετικά φροντισμένη και δυναμική διασχίζει τα ελληνικά σύνορα κι από τους Μίλτο Σαχτούρη και Νίκο Καρούζο, περνάμε στους Λόρκα και Τρακλ για να μείνω στα πιο ενδεικτικά παραδείγματα. Αυτό συμβαίνει με εντυπωσιακή οικειότητα.
Σκέφτομαι πως αυτός ήταν ο τρόπος του Νταγιαντά να πυκνώσει ο ίδιος, δίνοντας ένα σύνολο ποιημάτων ως τώρα που θα μπορούσαν ίσως και όλα τους να ερμηνευτούν ως ποιήματα ποιητικής, κατανοώντας βαθιά και εξελίσσοντας το δικό του απόθεμα, το δικό του μέταλλο σε ένα ποιητικό corpus αδιάτρητο. Ένα ποιητικό σύνολο, μάλιστα, που από τη μοναχική ιδιοσυγκρασία περνά στην πληθωρική έκφραση ενός συλλογικού διαλόγου με τη σύγχρονη ιστορία, τους κοινωνικούς μηχανισμούς και τα αδιέξοδα.
Από το ατομικό πάσχειν στο συλλογικό, λοιπόν. Αυτό είναι κάτι που με ενδιαφέρει πολύ όταν το συναντώ. Ο ποιητής σε σύγκρουση με το περιβάλλον του είναι, βέβαια, ένα σχήμα οπωσδήποτε παλιό, αλλά θα λέγαμε παλιό και καλό. Λειτουργεί σχεδόν πάντα ως ένα αξιόπιστο όχημα διαφυγής. Ως ένα πετυχημένο πρότζεκτ αποσύνδεσής κι αποστασιοποίησης από μια πραγματικότητα που συνεχώς μας δοκιμάζει.
Οι αναγνώστες στην ποίηση του Νταγιαντά θα βρουν μια φωνή αξιοσύστατη και ανυπόκριτη. Μια φωνή που, παρά τη δική της απογοήτευσή, μπορεί να τους παρασταθεί με την αλήθεια και το πάθος της, ικανή να δημιουργήσει έναν νέο δεσμό εμπιστοσύνης με τη λογοτεχνία. Αυτή είναι και η ποιοτική διαφορά στα ποιήματα του Νταγιαντά. Ποντάρουν σ’ έναν νέο δεσμό εμπιστοσύνης.
