Γεννημένη στη Θεσσαλονίκη από μικρασιάτες πρόσφυγες, η Δέσπω Βαλάση σπούδασε στη Δραματική Σχολή του Εθνικού Θεάτρου και εμφανίστηκε για πρώτη φορά στη σκηνή το 1961 με το «Ελληνικό Λαϊκό Θέατρο» του Μάνου Κατράκη, στο έργο «Οδύσσεια» του Μανώλη Σκουλούδη όπου ερμήνευσε τη θεά Αθηνά.
Ακολούθησαν αμέτρητοι ρόλοι ρεπερτορίου στις κρατικές και ελεύθερες σκηνές. Συνεργάστηκε με πολλούς θιάσους όπως των Ντίνου Ηλιόπουλου, Κώστα Μουσούρη, Αντιγόνης Βαλάκου, Αλέκου Αλεξανδράκη, Κώστα Βουτσά, Νίκου Κούρκουλου, Γιάννη Φέρτη, αποσπώντας διθυραμβικές κριτικές από κοινό και ειδικούς.
Για την ερμηνεία της στην παράσταση «Σάββατο, Κυριακή, Δευτέρα» του Εντουάρντο Ντε Φίλιππο στο θέατρο Αποθήκη, ο κριτικός και ποιητής Γιάννης Βαρβέρης γράφει χαρακτηριστικά: «Η Μπέτυ Βαλάση, πλούσια σε εσωτερικές διακυμάνσεις, μαστόρισσα της ηθογραφικής αμεσότητας και οξυδερκής στη στίξη λεπτομερειών και παύσεων, μαζί με τη σκηνική αρχοντιά και τη συγκινησιακά αφοπλιστική απλότητα του Τίτου Βανδή, υπήρξαν το κυριότερο διαβατήριο επιτυχίας της παράστασης.» (Η Καθημερινή της Κυριακής, 21.10.1990)
Στον κινηματογράφο και την τηλεόραση συμμετείχε σε πολλές παραγωγές. Για την εξαιρετική ερμηνεία της στην τηλεοπτική σειρά «Λωξάντρα» (1980) τιμήθηκε από την «Ένωση Κωνσταντινουπολιτών». Βασισμένη στο ομώνυμο αυτοβιογραφικό μυθιστόρημα της Μαρίας Ιορδανίδου, η σειρά καθήλωσε τους θεατές, οι οποίοι συνδέθηκαν βαθιά με την αγνότητα, το χιούμορ και τη δραματικότητα της εποχής. Η Μπέτυ Βαλάση κατάφερε να δώσει σάρκα και οστά στην πληθωρική, ζεστή και αυθεντική προσωπικότητα της ηρωίδας.
Παράλληλα, υπήρξε και δασκάλα. Δίδαξε υποκριτική στη Δραματική Σχολή του Κρατικού Θεάτρου Βορείου Ελλάδος και στη Σχολή Υποκριτικής της Εταιρείας Ελλήνων Σκηνοθετών.
Σημαντική ήταν και η συνδικαλιστική της δράση ως μέλος του Διοικητικού Συμβουλίου του Σωματείου Ελλήνων Ηθοποιών, ως μέλος του Διοικητικού Συμβουλίου του Εθνικού Θεάτρου και Πρόεδρος του Ταμείου Πρόνοιας, ως δημοτική σύμβουλος του Δήμου Αθηναίων επί δημαρχίας Αντώνη Τρίτση και ως μέλος του Διοικητικού Συμβουλίου του Πνευματικού Κέντρου Αθηνών. Με το ΚΚΕ συμμετείχε ενεργά στις απεργίες και τους αγώνες για την κατοχύρωση των δικαιωμάτων των ηθοποιών.
Στην προσωπική της ζωή, έκανε δύο γάμους και απέκτησε έναν γιο, το Νικόλα Χάρι Μινισσάλι, ο οποίος σπούδασε σκηνοθεσία στο εξωτερικό. Τον δεύτερο σύζυγό της, τον σπουδαίο ηθοποιό Τίτο Βανδή, τον γνώρισε το 1982 μέσω της δημοσιογράφου Σεμίνας Διγενή, ερωτεύθηκαν αμέσως και παντρεύτηκαν δύο χρόνια αργότερα, παραμένοντας μαζί μέχρι τον θάνατό του.
Τα τελευταία χρόνια της ζωής της αντιμετώπιζε σοβαρά προβλήματα υγείας και φιλοξενούταν στο γηροκομείο του ΚΚΕ «Το Σπίτι του Αγωνιστή».
Αντίο «Λωξάντρα» της καρδιάς μας! Κρατάμε από σένα την αρχοντιά, το χιούμορ, το ταλέντο, τη μαχητικότητα! Ήσουν πάντα στην πρώτη γραμμή… υπενθυμίζοντάς μας πως «είναι μεγάλο δώρο η ζωή, όσο δύσκολα και αν είναι τα πράγματα».
Foto
Τατιάνα Μπόλαρη / Eurokinissi
