Στον α΄ γύρο των προεδρικών εκλογών που διεξάχθηκαν την περασμένη Κυριακή (27/10) με 11 υποψήφιους προέδρους και απρόσμενη υψηλή συμμετοχή (90%), τo ιστορικό αριστερό κόμμα «Ευρύ Μέτωπο» (Frente Amplio)* με υποψήφιο πρόεδρο τον καθηγητή ιστορίας Γιαμαντού Όρσι, βγήκε πρώτο από τις κάλπες (99,9% των αποτελεσμάτων) και με μεγάλη διαφορά 44,0 % (1,1 εκατ. ψήφοι) επιβεβαιώνοντας, για μια ακόμα φορά,* την ηγεμονία του μεταξύ όλων των κομμάτων. Ο πεντακομματικός συνασπισμός της δεξιάς- ακροδεξιάς «Ενωμένος Συνασπισμός» -κεντρικό κόμμα το ιστορικό «Εθνικό Κόμμα» (Partido Nacional)-, που προεδρεύει και κυβερνά τα τελευταία τέσσερα χρόνια, ήλθε δεύτερος με 26,7% (644 χιλιάδες ψήφοι) και υποψήφιο τον κτηνίατρο Άλμπαρο Ντελγάδο (Λευκό Κόμμα, μέλος του συνασπισμού). Τρίτος, με 16% αλλά με πρωταγωνιστικό ρόλο στην εκλογή προέδρου στο β’ γύρο, ο νεαρός δικηγόρος Αντρές Οχέδα με 16% και 388 χιλιάδες ψήφους (Χρωματιστό Κόμμα, μέλος και αυτό του συνασπισμού). Τα υπόλοιπα κόμματα που συγκέντρωσαν συνολικά 5% τοποθετούνται στο δεξιό – ακροδεξιό χώρο, αλλά και στην αποκαλούμενη κεντροδεξιά. Ο β’ γύρος θα διεξαχθεί στις 24 Νοεμβρίου 2024. Εκτιμάται ότι η μάχη θα είναι σκληρή και η όποια διαφορά θα είναι μικρή, με πιθανότερο νικητή τον Α. Ντελγάδο.
Στις βουλευτικές εκλογές, το «Μέτωπο» ήλθε πάλι πρώτο και το σπουδαιότερο κατάφερε να έχει την πλειοψηφία στη Γερουσία, ένας από τους τρείς στόχους του. Στη Βουλή, αν και διαθέτει την πλειοψηφία των εδρών (47) σε επίπεδο κομμάτων και με το Εθνικό κόμμα να έχει μόνο 29, ισοψηφεί με το Συνασπισμό. Έτσι, θα έχει δικαιώματα «πρώτης μειοψηφίας», αξιωματικής αντιπολίτευσης θα λέγαμε στην Ελλάδα.
Ενθουσιασμός και πανηγυρισμοί στο χώρο του Συνασπισμού που θεωρεί σίγουρη τη προεδρική νίκη, αν και η διαφορά Συνασπισμού – Μετώπου είναι μόνο 3 ποσοστιαίες μονάδες (47% – 44%). Στο Μέτωπο είναι πιο συγκρατημένοι, αλλά αισιόδοξοι. Η πρωτιά και στις δύο εκλογικές αναμετρήσεις με αύξηση 5 ποσοστιαίων μονάδων από τις εκλογές του 2019 που έχασαν μετά από σχεδόν 15 χρόνια και η πλειοψηφία στη Γερουσία φαίνεται να εισπράττεται ως δυνατότητα επαναφοράς.
Η ανατροπή δύσκολη, αλλά δεν έχει αποκλειστεί. Καταρχάς, το Μέτωπο ήδη από το 2020 που ηττήθηκε στις εκλογές, με το σύνθημα «Το Ευρύ Μέτωπο σε ακούει» έκανε δημόσια αυτοκριτική για τα τελευταία χρόνια διακυβέρνησής του, αποδεχόμενο ότι δεν άκουσε όσο έπρεπε τις ανάγκες των πολιτών και το απέδωσε στη μακρόχρονη εξουσία σε συνδυασμό με τις υπάρχουσες κομματικές – κυβερνητικές δομές.
Η απρόσμενη μεγάλη συμμετοχή που ακολούθησε μια φαινομενικά αδιάφορη διάθεση των πολιτών, τα καλά αποτελέσματα και κυρίως η πίστη και η ελπίδα ότι μπορούν να νικήσουν κινητοποιεί ήδη τα στρατευμένα μέλη του. Το «από χωριό σε χωριό» του α’ γύρου έγινε «από «πόρτα σε πόρτα», κυρίως στις πόλεις. Ως ο πιο κατάλληλος να εμπνεύσει την κινητοποίηση κρίθηκε ο Πέπε Μουχίκα, ηγετικό στέλεχος των ανταρτών Τουπαμάρος* τις 10ετίες ΄60 και ’70, πρώην πρόεδρος της χώρας (2010-2015) και ο μακράν πιο λαοφιλής πολιτικός μέχρι σήμερα στη χώρα. Παρά την ηλικία του (89 χρονών) και κυρίως το σοβαρό κλονισμό της υγείας του (καρκίνος προχωρημένου σταδίου, χημειοθεραπεία) το ανέλαβε το και όπως στον α’ γύρο η συμβολή του στα αποτελέσματα ήταν και είναι σημαντική.
Μαζί με τις εκλογές τέθηκαν σε δύο δημοψηφίσματα κρίσιμα ζητήματα: αλλαγές στο συνταξιοδοτικό σύστημα και πολιτικές ασφάλειας των πολιτών. Καταψηφίστηκαν και τα δύο.
Ποια είναι αυτή η χώρα;
Η Ουρουγουάη είναι μια από τις μικρότερες χώρες της Λατινικής Αμερικής με 3,6 εκατ. κατοίκους (2024) και έκταση 176.220 τετραγωνικά χιλιόμετρα. Απέκτησε οριστικά την ανεξαρτησία της το 1830, έζησε έντονα το αντάρτικο πόλεων (Τουπαμάρος) στη δεκαετία του ’60 και ’70, τη βάναυση επιβολή από τις ΗΠΑ στρατιωτικής δικτατορίας στη διάρκεια 1973 – 1985, το μετασχηματισμό των Τουπαμάρος σε νόμιμο κόμμα.
Μια γεωργική καταρχάς χώρα, που σύντομα έγινε και κτηνοτροφική, με μεγάλες κοινωνικές ανισότητες και μεγάλη μετανάστευση. Κάνοντας μεγάλο άλμα, σήμερα η Ουρουγουάη είναι πρώτη στην περιοχή στους δείκτες δημοκρατίας, προστασίας των ατομικών δικαιωμάτων και ελευθεριών, ειρήνης, πολύ χαμηλής διαφθοράς, ηλεκτρονικής διακυβέρνησης ενώ κατατάσσεται ψηλά στους δείκτες ελευθερίας του Τύπου και κοινωνικής συμπερίληψης. Κατατάσσεται είσης δεύτερη ως προς τις μικρές σχετικά κοινωνικές ανισότητες και τρίτη σε ό, τι αφορά την επιχειρηματική καινοτομία, την ηλεκτρονική συμμετοχή (e-Participation) και τις υποδομές. Σχεδόν το 95% του ηλεκτρισμού στην Ουρουγουάη προέρχεται από ανανεώσιμες πηγές ενέργειας, κυρίως υδροηλεκτρικές εγκαταστάσεις και αιολικά πάρκα. Επίσης, αρκετά χρόνια πριν έχει νομιμοποιηθεί η πώληση και κατανάλωση κάνναβης, ο γάμος ομόφυλων ζευγαριών και άλλων διεκδικήσεων της ΛΟΑΤΚΙ κοινότητας, η νομιμοποίηση των εκτρώσεων και άλλα συναφή. Να επισημανθεί, τέλος, ότι ο αλφαβητισμός έχει φτάσει στο 98,4% από το 2016.
* Σημείωση :
Το «Ευρύ Μέτωπο» (Frente Amplio) δημιουργήθηκε στις 5 Φεβρουαρίου 1971 και μέχρι σήμερα αποτελεί ιστορικό γεγονός. Συμμετείχαν κόμματα οργανώσεις, συνδικάτα της μαρξιστικής αριστεράς και σοσιαλιστές. Η πρώτη του εμφάνιση στην πολιτική σκηνή πραγματοποιήθηκε την περίοδο της δικτατορίας, το 1975. Από το 2005 διευρύνεται με συμμετοχή της σοσιαλδημοκρατίας και κερδίζει τις προεδρικές εκλογές (Ταβαρέ Βάσκες) και στη συνέχεια με τον Πέπε Μουχίκα (2010-2015). Χάνει τις εκλογές από τη Δεξιά, μετά από 14 χρόνια το 2019.
Για:
1. τα αποτελέσματα του β΄ γύρου των δημοτικών εκλογών στη Βραζιλία και τη νίκη του μπολσοναρισμού,
2. τις περιφερειακές εκλογές στη Χιλή (27.10.24), όπου, όπως αναμενόταν, η κυβερνώσα αριστερά – κεντροαριστερά δεν τα πήγε καλά σε σχέση με το 2019 (περίοδος της εξέγερσης),
3. τις συνεχιζόμενες αντιδράσεις στη μεταρρύθμιση της λειτουργίας της δικαστικής εξουσίας (Εποχή, 19/10/2024) και την ένταση της φονικής δράσης του ναρκοεμπορίου, αλλά και παραστρατιωτικών οργανώσεων στο Νότο όπου, ιδιαίτερα οι ιθαγενείς λαοί, περιλαμβανομένων και των ζαπατίστικων κοινοτήτων, κινδυνεύουν καθημερινά να δολοφονηθούν,
4. την πολεμικού χαρακτήρα αντιπαράθεση των «εβίστας» (από το Έβο Μοράλες) κα «αρσίστας» (από το όνομα του προέδρου Λ. Άρσε) που οξύνθηκαν μετά την πρόσφατη απόπειρα δολοφονίας του Ε. Μοράλες. Ο διχασμός στο MAS (Κίνημα για το σοσιαλισμό) έχει ήδη καταστροφικές συνέπειες για τους λαούς της Βολιβίας, ενώ η δεξιά –ακροδεξιά καραδοκεί στη γωνία
θα διαβάσετε αναλυτικά στην έντυπη Εποχή ή στο epohi.gr το επόμενο χρονικό διάστημα.
