Προεδρικές εκλογές, Κυριακή 28 Ιουλίου 2024: επάνοδος (ρεβανσιστική;) της Δεξιάς – Ακροδεξιάς μετά από 25 χρόνια ή συνέχιση του «τσαβισμού» με ισχυρή, για πρώτη φορά, αντιπολίτευση; Η επόμενη ημέρα, ανεξάρτητα από το αποτέλεσμα, θα είναι ειρηνική ή εμφυλιοπολεμική. Σε τι έκταση και βάθος θα επηρεάσει η κάθε επιλογή στις κάλπες και «στην επόμενη ημέρα» τις εξελίξεις στη Λατινική Αμερική, αλλά και στις υπό διαμόρφωση νέες γεωπολιτικές στρατηγικές, πρωτίστως των ΗΠΑ, αλλά και άλλων «συμπρωταγωνιστών» της διεθνούς σκακιέρας; Ερωτήματα που σκιαγραφούν μεν τα επίμαχα ζητήματα και την κρισιμότητα αυτών των εκλογών, όμως δεν μπορούν να απαντηθούν άμεσα, εκτός του πρώτου. Ας ελπίσουμε ότι, ανεξάρτητα από το αποτέλεσμα των εκλογών, η απάντηση στο δεύτερο ερώτημα θα δοθεί σύντομα και θα ανταποκρίνεται στις προσδοκίες του, καταπονημένου από τις εμφύλιες πολιτικές συγκρούσεις, λαού της Βενεζουέλας για ειρηνική και δημοκρατική λειτουργία του πολιτικού συστήματος.
Αύριο, ημερομηνία γέννησης του Ούγκο Τσάβες, διεξάγονται οι πολυαναμενόμενες προεδρικές εκλογές (6ετής θητεία)1 με συμμετοχή και της ακραίας νεοφιλελεύθερης και συσπειρωμένης Δεξιάς – Ακροδεξιάς («Ενωτική Πλατφόρμα»). Ο πρώην διπλωμάτης Εντμούντο Γκονσάλες, άγνωστος πολιτικά είναι τυπικά ο υποψήφιος πρόεδρός της και ουσιαστικά η Μαρίνα Ματσάδο, η λαοφιλής Θάτσερ της Βενεζουέλας που το Ανώτατο Δικαστήριο δεν της επέτρεψε να είναι υποψήφια πρόεδρος.2
Η Δεξιά προβάλλει ως κεντρικούς άξονες του κυβερνητικού της προγράμματος την ιδιωτικοποίηση των δημόσιων επιχειρήσεων, λιγότερο κράτος και ελεύθερο εμπόριο. Ταυτόχρονα, ασκεί έντονη κριτική συνολικά στον τσαβισμό για ανελευθερία και του χρεώνει την κατάρρευση της οικονομίας και της χώρας.
Απέναντι, ο Νικολάς Μαδούρο, πρόεδρος της χώρας για 11 χρόνια και ηγέτης του κυβερνώντος PSUV (Ενωμένο Σοσιαλιστικό Κόμμα Βενεζουέλας) διεκδικεί για τρίτη συνεχή θητεία στη προεδρία σαν συνεχιστής της «Μπολιβαριανής Επανάστασης» και του «τσαβισμού» (1998-2013) με το ευρύτερο σχήμα «Πατριωτικός Πόλος».
Ο Ν. Μαδούρο επικεντρώνεται στην ανάκαμψη της οικονομίας και τις θετικές επιδόσεις μακροοικονομικών μεγεθών, όπως τη μεγάλη πτώση του πληθωρισμού που συνεχίζεται και το 2024, τα γεμάτα πλέον ράφια των σούπερ μάρκετ, τη μεγέθυνση, μετά από μεγάλη πτώση, του ΑΕΠ και τις ευνοϊκές προβλέψεις διεθνών οργανισμών (π. χ ΔΝΤ) για το 2024. Ταυτόχρονα, καταγγέλλει την προδοτική στάση της Δεξιάς στην επιβολή του εμπάργκο και στην ταραχώδη περίοδο 2014-2019.
Οι δημοσκοπήσεις και η …απάντηση του Ν. Μαδούρο
Όλες σχεδόν οι δημοσκοπήσεις προβλέπουν/εκτιμούν νίκη της Δεξιάς, με τουλάχιστον 52 – 53% και ανοδική τάση του Ν. Μαδούρου που δεν ξεπερνά, ωστόσο, το 30 – 33% (περασμένη βδομάδα). Ελάχιστες είναι αυτές που δίνουν προβάδισμα στη συνέχιση του τσαβισμού.
Παρόλο που και ο Ν. Μαδούρο προβάλλει σαν βέβαιη την ευρεία νίκη του, τρεις κινήσεις του προδίδουν ανησυχία για το αποτέλεσμα: 1. Η ξαφνική απόφασή του στις 2/7 να επανέλθει στις συνομιλίες με τις ΗΠΑ στο Κατάρ για εξομάλυνση των σχέσεων τους και πρόσθετες προϋποθέσεις και διαδικασίες άρσης του εμπάργκο (η μία ήταν οι εκλογές που διεξάγονται). 2. Γνωρίζοντας ότι η διαφθορά του πολιτικού προσωπικού της κυβέρνησης και των δημόσιων επιχειρήσεων είναι βασική αιτία που τμήματα λαϊκών στρωμάτων έχουν γυρίσει την πλάτη στον τσαβισμό και στον ίδιο ειδικότερα, προχώρησε στην καταδίκη – φυλάκιση του υπουργού Πετρελαίου και στελέχους του τσαβισμού για προδοσία και ξέπλυμα μαύρου χρήματος 3. Κινητοποίηση επώνυμων ιστορικών στελεχών της «Μπολιβαριανής Επανάστασης», κ. ά συναφή.
Εντεινόμενη πολιτική ένταση και αβεβαιότητα
Όσο πλησίαζαν οι εκλογές, η πολιτική οξύτητα και οι αλληλοκατηγορίες έπαιρναν σχεδόν πολεμικό χαρακτήρα: καταγγελίες για σαμποτάζ, στρατηγικές υπονόμευσης στον εσωτερικό και στον διεθνή Τύπο που καταγγέλλεται η πλευρά Μαδούρο, καταγγελίες για εμπόδια μη εγγραφής νέων ψηφοφόρων, εκδικητικές συλλήψεις-κρατήσεις, δικτατορικές συμπεριφορές από την άλλη πλευρά. Ταυτόχρονα, εντείνεται και διευρύνεται η αβεβαιότητα στην κοινωνία για το τι μέλει γενέσθαι.
Στο φλέγον ζήτημα της «επόμενης μέρας» η τοποθέτηση της Μ. Ματσάδο σε συνέντευξή της στην El PAIS /7.24 είναι τουλάχιστον καθησυχαστική: :«…είμαστε διατεθειμένοι για ειρηνική μετάβαση… είμαι πεισμένη ότι ο τσαβισμός θα αποδεχτεί την ήττα του στην περίπτωση που ηττηθεί».
Ο Ν. Μαδούρο, όμως, τα έκανε θάλασσα ή καλύτερα ωκεανό: σε προεκλογική συγκέντρωση μίλησε, μεταξύ άλλων, για «λουτρό αίματος» που θα προκαλέσει η Δεξιά αν εκλεγεί. Η εκμετάλλευση από τη Δεξιά ήταν αναμενόμενη. Άμεση ήταν και η αντίδραση του προέδρου της Βραζιλίας Λούλα, ενώ τις επόμενες μέρες ακολούθησαν και άλλοι αριστεροί πρόεδροι κρατών της Λατινικής Αμερικής.
Την αναταραχή που προκλήθηκε, ανέλαβε να καταλαγιάσει ο γιος του Ν. Μαδούρο, βουλευτής, σε συνέντευξή του στην EL PAIS (24/7/24). Πιστεύει και αυτός ότι ο τσαβισμός θα νικήσει, αλλά διαβεβαιώνει ότι στην περίπτωση που χάσει, θα αναγνωρίσει την ήττα του.
Σχετικά με το επίσης κρίσιμο ερώτημα πώς παρεμβαίνουν οι ΗΠΑ σε αυτές τις εκλογές, δανείζομαι την απάντηση του Τεράν Μαντοβάνι στην εξαιρετική συνέντευξή του στον Δ. Γκιβίση (Η Εποχή 13-14/7/24): «…κυριαρχούν οικονομικά, ενεργειακά και γεωπολιτικά συμφέρονται και όχι ιδεολογικά…» και συνεχίζω συνοπτικά: Οι ΗΠΑ θέλουν να διασφαλίσουν σταθερή παροχή υδρογονανθράκων. Έτσι, αν εκτιμήσουν ότι ο Μαδούρο είναι αυτός που εγγυάται την εσωτερική πολιτική σταθερότητα και όχι οι κυβερνήσεις της αντιπολίτευσης και συμφωνήσει σε παραχωρήσεις που είναι στο τραπέζι (Κατάρ), θα μπορούσε να συνεχίσει το καθεστώς Μαδούρο.
Σημειώσεις:
- Η Εποχή, 23.12.23
- Η Εποχή, 6.4.24
